Bảo đảm mạng lưới bưu chính phổ cập và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

<p style="text-align: justify;">Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi) tăng cường bảo vệ bí mật thư tín, thông tin cá nhân và quyền lợi người dùng trong hoạt động giao nhận hàng hóa.</p>

Sáng ngày 13/11/2026, giải trình tại phiên thảo luận của Quốc hội về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, dự thảo đã được chỉnh lý để đáp ứng sự phát triển nhanh của thương mại điện tử, logistics và các mô hình giao nhận mới, đồng thời bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, người dùng phải được cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin về dịch vụ, bảo đảm bí mật thư tín và có quyền khiếu nại, khởi kiện, yêu cầu bồi thường thiệt hại theo pháp luật.

Đối với hoạt động giao nhận hàng hóa, dự thảo thúc đẩy định danh, truy vết bưu gửi và xác thực thông tin người gửi theo mức độ rủi ro. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các bên phải tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng và pháp luật về dữ liệu.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cũng nhấn mạnh mục tiêu bảo đảm người dân trên cả nước được tiếp cận dịch vụ bưu chính. Theo đó, dự thảo được rà soát theo hướng Nhà nước bảo đảm cung cấp dịch vụ bưu chính phổ cập trên phạm vi toàn quốc với mức cước phù hợp, thông qua hỗ trợ doanh nghiệp duy trì mạng bưu chính công cộng và cung cấp dịch vụ công.

Để bảo đảm cạnh tranh lành mạnh, doanh nghiệp phải hạch toán riêng hoạt động bưu chính công ích, không được sử dụng kinh phí Nhà nước hỗ trợ cho hoạt động này để bù đắp chi phí hoặc trợ giá gián tiếp cho các hoạt động kinh doanh khác.

Về thanh tra, kiểm tra, cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến theo hướng loại bỏ quy định có nguy cơ trùng lặp với pháp luật hiện hành, tập trung vào cơ chế giải quyết khiếu nại, tranh chấp và bồi thường thiệt hại.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cùng các cơ quan liên quan hoàn thiện dự thảo và chuẩn bị văn bản hướng dẫn, bảo đảm hoạt động của doanh nghiệp không bị gián đoạn khi luật được triển khai.

Trước đó, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Huế đã bày tỏ lo ngại về nguy cơ lộ lọt thông tin cá nhân trong hoạt động mua bán, giao nhận hàng hóa.

Theo đại biểu, khi mua hàng trên sàn thương mại điện tử, họ tên, số điện thoại và địa chỉ khách hàng có thể được chuyển qua nhiều chủ thể, từ người bán, nền tảng số đến doanh nghiệp bưu chính, đơn vị trung chuyển và người giao hàng. Nhiều chủ thể cùng tiếp nhận thông tin. Ai được quyền thu thập, sử dụng, lưu giữ và ai chịu trách nhiệm nếu thông tin bị lộ lọt là vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền riêng tư và bí mật bưu gửi.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu đề nghị doanh nghiệp chỉ thu thập thông tin người gửi trong phạm vi tối thiểu cần thiết để cung cấp dịch vụ. Việc xác thực, yêu cầu bổ sung thông tin cần căn cứ vào mức độ rủi ro, thay vì áp dụng một quy trình chung cho mọi bưu gửi.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cũng lưu ý nguy cơ dữ liệu cá nhân tiếp tục được lưu giữ quá lâu dù khách hàng đã nhận hàng, giao dịch hoàn tất. Khi hết thời hạn hoặc không còn mục đích xử lý, doanh nghiệp phải xóa, hủy hoặc ẩn danh dữ liệu, trừ trường hợp pháp luật yêu cầu lưu giữ để thực hiện nghĩa vụ pháp lý, giải quyết tranh chấp hoặc phục vụ điều tra.

Ở góc độ an ninh, đại biểu Nguyễn Trung Kiên, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội nêu cảnh báo nguy cơ tội phạm lợi dụng dịch vụ bưu chính để vận chuyển vũ khí, ma túy và hàng cấm. Đồng thời, đề nghị doanh nghiệp bưu chính xây dựng quy trình nhận diện, cảnh báo rủi ro, kịp thời thông báo cơ quan chức năng khi phát hiện bưu gửi có dấu hiệu vi phạm, đồng thời bảo toàn dữ liệu để phục vụ truy vết.

Theo chương trình, Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) vào ngày 21/11/2026.