Bảo tồn nguồn gen, nâng giá trị Vịt bầu Minh Hương ở Tuyên Quang

<p style="text-align: justify;">Từ một giống vịt bản địa được người dân vùng Minh Hương gìn giữ qua nhiều thế hệ, Vịt bầu Minh Hương đang được Tuyên Quang bảo tồn nguồn gen, chọn lọc nâng cao chất lượng giống và phát triển theo hướng hàng hóa, qua đó mở thêm sinh kế cho nhiều hộ dân miền núi.</p>

Vịt bầu Minh Hương, còn được gọi là vịt suối, là giống vịt bản địa có từ lâu đời tại khu vực Minh Hương, tỉnh Tuyên Quang. Giống vịt có mình tròn, cổ và chân ngắn, nhiều thịt, được người dân nuôi gắn với những dòng suối bắt nguồn từ vùng núi Cham Chu.

Điểm đáng quý của Vịt bầu Minh Hương không chỉ nằm ở chất lượng thịt mà còn ở nguồn gen bản địa đã thích nghi lâu dài với điều kiện tự nhiên của địa phương. Vì vậy, nếu không chủ động chọn lọc, giữ đàn giống tốt, việc chăn nuôi tự phát trong thời gian dài có thể làm những đặc tính riêng của giống dần bị mai một.

Từ năm 2021, UBND tỉnh Tuyên Quang đã đưa Vịt bầu Minh Hương vào Đề án khung nhiệm vụ khoa học và công nghệ về quỹ gen giai đoạn 2021-2025. Nhiệm vụ bảo tồn được bố trí trong giai đoạn 2022-2024, với định hướng tuyển chọn 500 cá thể để lưu giữ nguồn gen có giá trị kinh tế của địa phương.

Song song với việc bảo tồn nguồn giống, ngành khoa học và công nghệ hướng tới chọn lọc những cá thể có đặc điểm tốt để từng bước nâng chất lượng đàn Vịt bầu Minh Hương. Danh mục tuyển chọn nhiệm vụ KH&CN của Sở KH&CN Tuyên Quang đặt mục tiêu tạo hai dòng Vịt bầu Minh Hương hướng thịt, chọn dòng trống theo khả năng tăng khối lượng và dòng mái theo khả năng sinh sản.

Cùng với đó là xây dựng quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng, phòng bệnh và chuyển giao kỹ thuật cho Hợp tác xã Vịt bầu Minh Hương. Mục tiêu cuối cùng là để nguồn gen quý không chỉ được lưu giữ mà còn có thể tạo ra đàn giống khỏe, đồng đều và phù hợp hơn với sản xuất hàng hóa.

Đây là điểm dễ thấy nhất về vai trò của khoa học và công nghệ đối với người chăn nuôi. Giữ giống tốt giúp bà con có nguồn con giống ổn định hơn. Chọn lọc đúng giúp đàn vịt lớn tương đối đồng đều, giữ được những đặc điểm riêng của giống và giảm nguy cơ lai tạp mất dần chất lượng.

Vịt bầu Minh Hương mở thêm sinh kế cho người dân

Vịt bầu Minh Hương cũng đã có nền tảng về thương hiệu. Nhãn hiệu sản phẩm được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ từ năm 2015; sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao vào năm 2020.

Trong giai đoạn 2021-2025, Vịt bầu Minh Hương được đưa vào các mô hình phát triển sản xuất thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.

Tại khu vực Bình Xa, 84 hộ dân tham gia mô hình với hơn 17.500 con vịt bầu. Người dân được hỗ trợ con giống, thức ăn, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Đến nay, Vịt bầu Minh Hương vẫn được nhiều hộ dân ở xã Bình Xa duy trì chăn nuôi, nhất là tại những khu vực có điều kiện suối tự nhiên phù hợp. Qua nhiều năm chọn lọc và chăm sóc, giống vịt này vẫn giữ được những đặc điểm quen thuộc như thân chắc, nhiều thịt, cổ và chân ngắn, những yếu tố tạo nên nét riêng của Vịt bầu Minh Hương.