"Bình dân học vụ số": Khi cụ bà 80 tuổi làm chủ công nghệ

<p style="text-align: justify;">Ở cái tuổi "thất thập cổ lai hy", bà Tám không chỉ biết gọi video call cho con cháu, mà còn tự mở YouTube tập dưỡng sinh theo hướng dẫn của bác sĩ.</p>

Câu chuyện của bà lão 80 tuổi chỉ là một trong vô vàn lát cắt sinh động về làn sóng "Bình dân học vụ số" đang âm thầm làm thay đổi từng nếp sống, gian hàng ở vùng sông nước Đồng Tháp.

Nhiều người vẫn nghĩ công nghệ là "sân chơi" riêng của giới trẻ, nhưng ở xã Phong Hòa (ĐồngTháp), bà Phạm Thị Tám (80 tuổi) đã chứng minh điều ngược lại. Dùng điện thoại thông minh giờ đây là thói quen mỗi ngày của bà.

Trước đây, muốn nghe tin tức con cháu đi làm ăn xa, bà Tám phải đi nhờ người quen gọi điện giúp. Còn bây giờ, chỉ vài thao tác lướt chạm đơn giản, khoảng cách địa lý đã bị xóa bỏ qua màn hình video Zalo. 

Không dừng lại ở việc kết nối gia đình, chiếc smartphone còn trở thành "bác sĩ riêng" giúp bà chăm sóc sức khỏe. Hằng ngày, bà mở YouTube xem các bài tập dưỡng sinh dành cho người cao tuổi.

"Tôi không xem đại đâu, chỉ chọn những kênh của các bác sĩ hoặc bệnh viện uy tín hướng dẫn rồi mới làm theo. Tập một thời gian, tôi thấy người khỏe hơn, xương khớp cũng đỡ đau, đi đứng nhẹ nhàng hơn trước", bà Tám hào hứng chia sẻ.

Chuyển đổi số cũng đang len vào từng nhịp sống lao động thường ngày tại khu vực nông thôn. Cách nhà bà Tám vài ki-lô-mét, tại vựa Đồ rẫy Út Le, chị Nguyễn Cô Le cũng cảm nhận rõ sự tiện lợi này. Trước đây, mỗi tuần chị phải tất bật đến ngân hàng 2–3 lần để rút hoặc chuyển tiền thanh toán, vừa mất thời gian lại luôn thấp thỏm lo mất an toàn khi mang số tiền lớn. Hiện tại, chị giao dịch hoàn toàn trên điện thoại qua mã QR và chuyển khoản. Việc nhận tiền từ khách hay trả tiền cho nông dân chỉ tốn vài phút thao tác gọn nhẹ.

Mục tiêu lớn nhất của phong trào "Bình dân học vụ số" tại Đồng Tháp không dừng lại ở việc kết nối hay thanh toán đơn thuần, mà là tạo nền tảng để người dân tự tin ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và khởi nghiệp.

Tại xã Mỹ Hiệp, chị Trần Thị Ngọc Dung là một ví dụ điển hình cho thế hệ phụ nữ nông thôn bứt phá nhờ công nghệ. Đều đặn mỗi ngày, bên cạnh việc sản xuất túi xách, ba lô do mình tự thiết kế, chị Dung còn trực tiếp quay video, livestream bán hàng và tương tác với khách hàng trên các nền tảng mạng xã hội. Chị thậm chí còn chủ động mày mò ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để thiết kế hình ảnh, xây dựng nội dung và phát triển sản phẩm. Chị nhận định: "Muốn khách hàng biết đến sản phẩm thì mình phải xuất hiện trên các nền tảng số". Nhờ đó, từ một cơ sở nhỏ ở vùng quê, sản phẩm của chị đã vươn ra toàn quốc, tạo thêm nhiều việc làm cho phụ nữ địa phương.

Những câu chuyện đời thường ấy phản ánh một bức tranh kinh tế số đầy khởi sắc tại địa phương. Đến nay, 100% xã, phường trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đã phát sinh hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ trực tuyến; 95% doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử và 100% sản phẩm OCOP đã lên sàn giao dịch. Đồng thời, 60,82% dân số tham gia mua sắm trực tuyến và 62,56% nông dân bước đầu ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh. Hàng loạt mô hình như "Chợ không dùng tiền mặt", "Chợ số - Nông thôn số" hay việc nhà vườn xã Mỹ Thọ dán mã QR truy xuất nguồn gốc xoài đã tạo dựng niềm tin vững chắc cho người tiêu dùng.

Theo Kế hoạch triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" năm 2026 của UBND tỉnh Đồng Tháp, địa phương đặt mục tiêu lớn: 100% người dân trưởng thành có tri thức cơ bản về chuyển đổi số, 80% người dân trưởng thành được xác nhận đạt phổ cập tri thức số trên VNeID. Bên cạnh đó, tỉnh hướng tới đào tạo trên 80% hợp tác xã, hội quán ứng dụng công nghệ vào sản xuất, truy xuất nguồn gốc và 100% người dân đủ điều kiện được hướng dẫn sử dụng Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID.

Nếu như phong trào "Bình dân học vụ" năm xưa từng mở cửa tri thức bằng việc xóa mù chữ, thì "Bình dân học vụ số" hôm nay đang tiếp nối sứ mệnh đó trên không gian mạng. Tri thức số giờ đây hiện diện ngay trong từng cú chạm màn hình, từng mã QR và trong những nụ cười của những cụ già 80 tuổi khi thấy con cháu qua màn hình điện thoại./.