“Bình dân học vụ số” lan tỏa sâu rộng: Từ lớp học cộng đồng đến gia đình số, chợ số
<p style="text-align: justify;">Sau hơn một năm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, phong trào “Bình dân học vụ số” đang từng bước đi vào chiều sâu, đưa kỹ năng số từ lớp học cộng đồng đến từng gia đình, khu dân cư và các phiên chợ truyền thống, góp phần hiện thực hóa mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.</p>
Từ những lớp hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, đến các mô hình "cầm tay chỉ việc" tại cơ sở, kỹ năng số đang dần trở thành một phần của đời sống thường nhật. Người dân không chỉ học cách sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin, xác thực danh tính điện tử, mà còn biết tiếp cận thương mại điện tử, bảo vệ tài khoản cá nhân và nhận diện các hình thức lừa đảo trên môi trường mạng.
Theo định hướng của Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2026 là năm tăng tốc triển khai các nhiệm vụ trọng tâm thực hiện hiệu quả Nghị quyết 57, trong đó phổ cập kỹ năng số toàn dân được xác định là một trong những trụ cột quan trọng của chuyển đổi số quốc gia. Bộ đang tập trung hoàn thiện thể chế, phát triển nền tảng số, chuẩn hóa học liệu và thúc đẩy các mô hình ứng dụng thực tiễn tại cộng đồng.
Tại nhiều địa phương, mô hình "Gia đình số" đang cho thấy hiệu quả rõ nét khi mỗi hộ gia đình trở thành một "lớp học số thu nhỏ", nơi cha mẹ và con cái cùng học, cùng sử dụng các nền tảng số trong học tập, thanh toán, giải quyết thủ tục hành chính và tiếp cận thông tin chính thống. Đây được xem là cách làm gần gũi, bền vững, giúp chuyển đổi số đi vào chiều sâu từ tế bào nhỏ nhất của xã hội.
Mô hình Chợ số - Nông thôn số được triển khai tại nhiều địa phương.
Song song với đó, mô hình "Chợ số - Nông thôn số" tiếp tục được nhân rộng tại nhiều địa phương. Từ các tiểu thương ở chợ dân sinh đến hộ sản xuất nông nghiệp, ngày càng nhiều người dân đã sử dụng mã QR, sổ bán hàng điện tử, hóa đơn điện tử và các sàn thương mại điện tử để mở rộng đầu ra cho sản phẩm. Những thao tác từng được xem là xa lạ nay đang trở thành kỹ năng mưu sinh mới trong nền kinh tế số.
Điểm nhấn của phong trào là sự vào cuộc của tổ công nghệ số cộng đồng, lực lượng nòng cốt ở cơ sở với phương châm "đi từng ngõ, gõ từng nhà", trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng, sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số và nâng cao nhận thức về an toàn thông tin. Chính cách tiếp cận gần dân, sát dân này đã giúp kỹ năng số không còn là khái niệm trừu tượng mà trở thành hành vi sử dụng hằng ngày.
Trong bối cảnh Bộ KH&CN đang đẩy mạnh triển khai các chương trình công nghệ chiến lược, AI, dữ liệu và hạ tầng số quốc gia, việc phổ cập kỹ năng số toàn dân được xem là nền tảng xã hội quan trọng để các chính sách lớn đi vào cuộc sống.
Từ lớp học cộng đồng đến gia đình số, từ chợ truyền thống đến không gian mạng, phong trào "Bình dân học vụ số" đang cho thấy chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện của công nghệ, mà trước hết là câu chuyện của con người, của thói quen và năng lực sử dụng công nghệ trong đời sống hằng ngày.