“Bình dân học vụ số” ở Lào Cai: Khi chuyển đổi số bắt đầu từ mỗi người dân

<p>Với cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm, Lào Cai đang triển khai mạnh mẽ phong trào “Bình dân học vụ số”, đưa công nghệ đến gần hơn với từng thôn, bản, từng hộ gia đình. Không chỉ dừng ở mục tiêu phổ cập kỹ năng số, phong trào đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong nhận thức, thói quen và cách sống của người dân, đặc biệt ở khu vực vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.</p>

Tại thôn Máy Đựng, xã Yên Thành, bà con dân tộc Dao quần trắng vốn quen với nương rẫy nay tập trung đông đủ để học cách sử dụng điện thoại thông minh. Dưới sự hướng dẫn của các thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng, những thao tác như tra cứu thông tin, quét mã QR, sử dụng ứng dụng định danh điện tử VNeID… được truyền đạt một cách trực quan, dễ hiểu. Cách làm "cầm tay chỉ việc" giúp người dân nhanh chóng tiếp cận và từng bước làm chủ công nghệ.

Từ chỗ e dè, nhiều người dân đã chủ động sử dụng điện thoại thông minh trong đời sống hằng ngày. Không chỉ để liên lạc, họ còn biết đọc tin tức, tìm hiểu kiến thức sản xuất, kết nối với người thân qua các ứng dụng trực tuyến. Công nghệ, từ chỗ xa lạ, đang trở thành công cụ thiết thực phục vụ cuộc sống.

Phong trào "Bình dân học vụ số" ở Lào Cai không chỉ diễn ra trong các lớp học cộng đồng mà còn lan tỏa mạnh mẽ ra đời sống thường nhật. Tại các chợ phiên như Bắc Hà, hình thức thanh toán không dùng tiền mặt đang dần phổ biến. Người dân, tiểu thương từng bước làm quen với việc quét mã QR, sử dụng ví điện tử trong giao dịch mua bán. Những thay đổi này không chỉ mang lại sự tiện lợi mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế số ở khu vực nông thôn.

Cùng với đó, nhiều nông dân đã biết tận dụng Internet để phục vụ sản xuất. Từ việc cập nhật giá cả thị trường, học hỏi kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi qua các nền tảng số, đến việc quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, ứng dụng công nghệ đang mở ra những cơ hội mới để nâng cao thu nhập. Đối với thế hệ trẻ, môi trường số còn là "kho tri thức mở", hỗ trợ hiệu quả cho học tập và phát triển kỹ năng.

Đằng sau những chuyển biến đó là vai trò nòng cốt của hệ thống Tổ công nghệ số cộng đồng. Toàn tỉnh hiện có hơn 3.000 tổ với gần 20.000 thành viên, gồm cán bộ cơ sở, đoàn viên thanh niên, giáo viên và những người am hiểu công nghệ. 

Không chỉ có kiến thức, họ còn hiểu phong tục, ngôn ngữ, nếp sống của từng địa bàn, từ đó lựa chọn cách hướng dẫn phù hợp, dễ tiếp cận. Họ đến từng nhà, tham gia các buổi sinh hoạt thôn, có mặt tại chợ phiên để kiên trì hỗ trợ người dân, giúp công nghệ dần trở nên quen thuộc.

Một yếu tố quan trọng giúp phong trào lan tỏa sâu rộng là tinh thần cộng đồng. Ở nhiều nơi, người dân chủ động rủ nhau cùng học, cùng thực hành, chia sẻ kinh nghiệm sử dụng công nghệ. Mô hình "người biết hướng dẫn người chưa biết" đã tạo nên môi trường học tập gần gũi, không áp lực, giúp việc tiếp cận kỹ năng số trở nên tự nhiên và bền vững.

Để cụ thể hóa mục tiêu phát triển, Lào Cai đặt ra lộ trình rõ ràng: Năm 2025, ít nhất 80% người dân trong độ tuổi trưởng thành có thể sử dụng thiết bị thông minh để khai thác thông tin và dịch vụ số thiết yếu; đến năm 2030, con số này hướng tới 100%. Song song với đó, tỉnh đang xây dựng mạng lưới "Đại sứ số", "Người bản số" nhằm tạo thêm các hạt nhân lan tỏa kiến thức số trong cộng đồng.

Theo lãnh đạo Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy, "Bình dân học vụ số" không chỉ là một phong trào mang tính thời điểm mà là chiến lược lâu dài nhằm nâng cao năng lực số cho toàn dân. 

Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với từng nhóm đối tượng, đặc biệt là người dân ở vùng sâu, vùng xa; đồng thời phát huy tối đa vai trò của các lực lượng tại chỗ trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ một cách chủ động, hiệu quả.

Có thể thấy, cách làm của Lào Cai đang từng bước hiện thực hóa quan điểm lấy con người làm trung tâm của chuyển đổi số. Khi mỗi người dân được trang bị kỹ năng số, họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trở thành chủ thể tham gia vào quá trình phát triển. Đây cũng là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội số bao trùm, không ai bị bỏ lại phía sau.

Từ những lớp học nhỏ ở nhà văn hóa thôn đến những giao dịch không tiền mặt ở chợ phiên, từ những thao tác cơ bản trên điện thoại thông minh đến việc khai thác tri thức trên Internet, "Bình dân học vụ số" đang tạo nên những thay đổi thiết thực ở Lào Cai. 

Khi công nghệ đi vào từng nếp sống, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời, mà trở thành động lực phát triển từ chính mỗi người dân và mỗi cộng đồng.