Bộ KH&CN tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, nâng cao hiệu quả thực thi chính sách

<p style="text-align: justify;">Hoàn thiện thể chế, tháo gỡ những vướng mắc trong tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tiếp tục là những trọng tâm trong hoạt động của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN). Những định hướng này được làm rõ tại Họp báo thường kỳ tháng 10/2026, diễn ra ngày 04/11/2026 dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Trần Trung Tính.</p>

Hoàn thiện thể chế gắn với tháo gỡ những vướng mắc thực tiễn 

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Bộ KH&CN trong tháng 10/2026 là tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo điều kiện để các nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được khai thác, sử dụng hiệu quả hơn.

Bộ đã phối hợp với các cơ quan của Quốc hội tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện hồ sơ 3 dự án luật trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2, gồm Luật Bưu chính (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ.

Cùng với đó, Bộ đã trình Chính phủ 2 dự thảo nghị định, trình Thủ tướng Chính phủ 4 dự thảo quyết định và ban hành 7 thông tư theo thẩm quyền. Đặc biệt, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 2 đề án quan trọng về phát triển hệ thống tổ chức kỹ thuật tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia và tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia giai đoạn 2026-2035.

Những hoạt động này cho thấy công tác hoàn thiện thể chế đang được triển khai trên nhiều lĩnh vực, từ quản lý công nghệ, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đến xây dựng hạ tầng kỹ thuật và đổi mới phương thức tổ chức hoạt động nghiên cứu.

Theo ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia, sau 15 năm thực hiện, Luật Đo lường đã bộc lộ những hạn chế trước yêu cầu chuyển đổi số, quản lý theo mức độ rủi ro và cải cách thủ tục hành chính.

Dự thảo luật lần này tập trung tháo gỡ những bất cập đó thông qua việc bổ sung quy định về nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung, kết quả đo lường số hóa; đồng thời từng bước chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở đánh giá rủi ro.

Đáng chú ý, các nội dung sửa đổi tạo cơ sở pháp lý để cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu chống gian lận thương mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Không chỉ trong lĩnh vực đo lường, yêu cầu tháo gỡ rào cản chính sách còn được đặt ra đối với việc đưa công nghệ, sản phẩm mới ra thị trường.

Bộ sẽ tiếp tục hướng dẫn thực thi, rà soát những khó khăn liên quan đến xác định nhu cầu, đặt hàng, định giá, nghiệm thu và sử dụng kết quả thử nghiệm, từ đó tháo gỡ theo thẩm quyền hoặc đề xuất điều chỉnh chính sách khi cần thiết.

Điểm chung của những nội dung này là hướng tới giải quyết các vướng mắc cụ thể trong thực tiễn, tạo điều kiện để công nghệ và sản phẩm mới có cơ hội được đánh giá, lựa chọn và đưa vào ứng dụng.

Đổi mới phương thức quản lý, nâng cao hiệu quả đầu tư cho khoa học và công nghệ 

Cùng với hoàn thiện thể chế, một trong những vấn đề được quan tâm tại họp báo là đổi mới cách tổ chức và quản lý các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, nhằm khắc phục tình trạng phân tán nguồn lực, thiếu liên kết giữa nghiên cứu, phát triển công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Giới thiệu Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học kỹ thuật và Công nghệ cho biết, trong giai đoạn 2016-2025, khoảng 42 chương trình đã triển khai gần 4.800 nhiệm vụ khoa học và công nghệ, tạo ra 6.677 bài báo quốc tế thuộc hệ thống WoS và Scopus, đồng thời góp phần đào tạo 1.579 tiến sĩ.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ những hạn chế khi nguồn lực còn phân tán, một số nhiệm vụ có nội dung giao thoa, kết quả nghiên cứu chưa được kết nối hiệu quả với hoạt động ứng dụng và thương mại hóa. Phương thức quản lý còn chú trọng quá trình thực hiện, trong khi việc đánh giá hiệu quả và tác động thực tế chưa được quan tâm đầy đủ.

Theo ông Hoàng Anh Tú, tinh thần xuyên suốt của Đề án là chuyển từ quản lý theo nhiệm vụ sang quản trị theo mục tiêu, sản phẩm, hiệu quả và tác động thực tế. Theo đó, hiệu quả đầu tư cho khoa học và công nghệ không chỉ được đánh giá bằng số lượng nhiệm vụ hay kinh phí thực hiện mà phải thể hiện thông qua năng lực làm chủ công nghệ, sản phẩm được tạo ra và những đóng góp đối với phát triển kinh tế - xã hội.

Trong năm 2026, Bộ sẽ rà soát, tổ chức lại 33 chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, định hướng hệ thống thành 6 nhóm có tính liên kết, bổ trợ lẫn nhau, từ nghiên cứu cơ bản, phát triển công nghệ đến ứng dụng và thương mại hóa sản phẩm.

Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030, ít nhất 50% nhiệm vụ đặt hàng có doanh nghiệp chủ trì hoặc phối hợp thực hiện; hình thành ít nhất 20 sản phẩm trọng điểm, sản phẩm chiến lược và 20 doanh nghiệp làm chủ công nghệ. Đến năm 2035, phấn đấu có ít nhất 50 sản phẩm được thương mại hóa ở quy mô công nghiệp.

Bên cạnh đổi mới phương thức quản lý, việc ghi nhận và tôn vinh các công trình nghiên cứu có giá trị cũng được chú trọng nhằm khuyến khích những đóng góp của đội ngũ nhà khoa học đối với sự phát triển đất nước.

Thông tin về công tác xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ đợt 7, bà Nguyễn Thị Huệ, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ cho biết, Hội đồng xét tặng giải thưởng cấp Nhà nước đã họp trong hai ngày 12 và 13/10/2026. 

Qua xét chọn, 11 công trình đủ điều kiện đề nghị xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh và 1 công trình đủ điều kiện đề nghị xét tặng Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ.

Việc xét tặng được thực hiện theo quy trình chặt chẽ, công khai thông tin về các công trình và tác giả, bảo đảm tính minh bạch trong đánh giá và ghi nhận những đóng góp của đội ngũ nhà khoa học.

Phát biểu bế mạc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Trần Trung Tính cho biết, trong tháng 10/2026, Bộ đã tập trung triển khai khối lượng công việc lớn trên nhiều lĩnh vực, bám sát chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ.

Về nhiệm vụ tháng 11/2026, Bộ sẽ tập trung quán triệt, triển khai các nghị quyết, kết luận của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV; xây dựng chương trình hành động với nhiệm vụ, giải pháp, tiến độ và trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, đơn vị.

Bộ cũng tiếp tục quyết liệt triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, bảo đảm các nhiệm vụ được thực hiện đúng tiến độ, đạt kết quả thực chất; phối hợp với các cơ quan của Quốc hội tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội, hoàn thiện 3 dự án luật về Bưu chính, Đo lường và Sở hữu trí tuệ. Tập trung triển khai Đề án tái cấu trúc các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia; phát triển hệ thống trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và các phòng thí nghiệm trọng điểm, từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ.