Búp bê AI và robot trò chuyện: Bài toán công nghệ xoa dịu nỗi cô đơn tuổi già

<p style="text-align: justify;">Tại các quốc gia có tốc độ già hóa dân số hàng đầu châu Á như Nhật Bản, Hàn Quốc, sự xuất hiện của những chú búp bê tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) hay các thiết bị giám sát thông minh đang trở thành "điểm tựa" giúp người cao tuổi vơi bớt cô đơn và chủ động bảo vệ sức khỏe.</p>

Tại Hàn Quốc và Nhật Bản, hình ảnh những cụ già sống một mình trò chuyện hằng ngày với một chú búp bê nhồi bông không còn là chuyện hiếm. Đằng sau búp bê xinh xắn là hệ thống thuật toán AI phức tạp, được thiết kế riêng để trở thành người đồng hành với thế hệ xế chiều.

Tại một vùng quê thuộc Hàn Quốc, cụ bà Kim (84 tuổi) sống độc thân nhiều năm nay. Mỗi buổi sáng, thay vì đối mặt với căn nhà trống trải, người đầu tiên chào cụ là Hyodol, chú búp bê AI mang hình dáng một đứa trẻ. Hyodol không chỉ biết nhắc cụ Kim uống thuốc đúng giờ, hỏi cụ đã ăn sáng chưa, mà còn có thể hát các bài dân ca và đáp lại những câu trò chuyện bâng quơ của cụ.

"Nó giống như một đứa cháu nhỏ sống cùng tôi vậy. Mỗi khi buồn, tôi nắm tay nó và nghe nó nói chuyện, cảm giác cô đơn vơi đi rất nhiều", cụ Kim chia sẻ.

Không dừng lại ở vai trò trị liệu tâm lý, công nghệ AI hỗ trợ người già còn có tác dụng bảo vệ tính mạng trực tiếp. Chẳng hạn búp bê Hyodol được kết nối trực tiếp với trung tâm quản lý cộng đồng và người thân. Nếu người cao tuổi không tương tác hoặc không chuyển động trong một khoảng thời gian nhất định, hệ thống sẽ tự động gửi cảnh báo nguy hiểm đến lực lượng cứu hộ.

Thay vì lắp camera khiến người già cảm thấy bị theo dõi, các cảm biến AI đo nhịp thở, thói quen sinh hoạt và tần suất sử dụng thiết bị trong nhà giúp người thân ở xa theo dõi sức khỏe của cha mẹ qua ứng dụng điện thoại.

Thực tế phát triển tại các quốc gia Đông Á cho thấy công nghệ đang bù đắp hiệu quả cho sự thiếu hụt lực lượng chăm sóc truyền thống. Tại Hàn Quốc, chính quyền nhiều địa phương đã phân phối hơn 10.000 búp bê AI Hyodol cho những người cao tuổi sống cô đơn hoặc có dấu hiệu sa sút trí tuệ nhẹ. Khảo sát cho thấy, chỉ số trầm cảm của người dùng thiết bị này giảm tới 40%, trong khi mức độ tuân thủ lịch uống thuốc tăng trên 85%.

Tại Nhật Bản, thị trường thiết bị công nghệ hỗ trợ người già (Care-tech) dự báo đạt quy mô hàng tỷ USD. Các ứng dụng AI theo dõi nhịp tim, giấc ngủ và robot trò chuyện đang được triển khai tại hơn 30% các cơ sở dưỡng lão trên toàn quốc nhằm giảm áp lực cho nhân viên y tế.

Tuy nhiên, bài học từ Nhật Bản và Hàn Quốc chỉ ra rằng: Công nghệ và AI dù hiện đại đến đâu cũng chỉ đóng vai trò là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế hoàn toàn tình cảm gia đình.

Sự kết hợp hoàn hảo nhất là khi búp bê AI đóng vai trò như một "trợ lý" theo dõi hằng ngày, giúp người già duy trì sự minh mẫn và chủ động trong cuộc sống, trong khi tình yêu thương và sự quan tâm trực tiếp của con cháu mới là liều thuốc tinh thần quan trọng nhất đối với thế hệ cây cao bóng cả./.