Cao Bằng: Phổ cập kỹ năng số tập trung vào nhu cầu thiết thực

<p style="text-align: justify;">Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, phổ cập tri thức và kỹ năng số không chỉ là một nhiệm vụ kỹ thuật, mà đã trở thành yêu cầu phát triển mang tính nền tảng, bảo đảm tính bao trùm của tăng trưởng. Tại Cao Bằng, một tỉnh miền núi, biên giới với nhiều đặc thù về địa lý và dân cư, phong trào “Bình dân học vụ số” đang được triển khai theo hướng thiết thực, lấy người dân làm trung tâm, từng bước tạo dựng nền tảng xã hội số từ cơ sở.</p>

Sau hơn 5 tháng triển khai (từ tháng 8/2025 đến đầu năm 2026), dù mới ở giai đoạn khởi đầu, phong trào đã ghi nhận những kết quả bước đầu đáng chú ý, cho thấy cách tiếp cận phù hợp với điều kiện thực tiễn địa phương.

Chủ trương kịp thời, tổ chức triển khai bài bản

Phong trào "Bình dân học vụ số" tại Cao Bằng được triển khai trong bối cảnh tỉnh vừa hoàn thành việc sắp xếp đơn vị hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Đây là thời điểm yêu cầu về nâng cao hiệu lực, hiệu quả phục vụ người dân được đặt ra rõ nét, đồng thời đòi hỏi chuyển đổi số phải đi vào thực chất, tránh hình thức.

Trên cơ sở đó, Tỉnh ủy đã ban hành Kế hoạch số 465-KH/TU ngày 16/5/2025; UBND tỉnh ban hành Kế hoạch số 2554/KH-UBND ngày 14/8/2025 để triển khai phong trào trên phạm vi toàn tỉnh. Điểm đáng chú ý là các kế hoạch không chỉ dừng ở định hướng, mà cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ, phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, đơn vị.

Sở Khoa học và Công nghệ được giao làm cơ quan thường trực, đóng vai trò đầu mối chuyên môn, theo dõi, đánh giá và gắn kết phong trào với các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang triển khai trên địa bàn.

Công tác quán triệt, tuyên truyền được tổ chức đồng bộ với 2.622 hội nghị, thu hút hơn 60.000 lượt đại biểu tham dự. Cùng với đó, hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội triển khai 1.734 cuộc tuyên truyền, với hơn 116.000 lượt người tham gia. Việc lồng ghép nội dung phong trào với các chương trình thi đua, đặc biệt là phong trào "Cả nước thi đua đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số", đã tạo hiệu ứng lan tỏa rộng khắp.

Đáng chú ý, tỉnh duy trì tổ chức "Ngày hội toàn dân học tập số" vào ngày 10/10 hằng năm, góp phần hình thành nhịp sinh hoạt học tập kỹ năng số trong cộng đồng.

Đưa kỹ năng số đến gần người dân bằng cách làm thực chất

Khác với cách tiếp cận dàn trải, Cao Bằng lựa chọn triển khai "Bình dân học vụ số" theo hướng tập trung vào những kỹ năng thiết yếu, gắn trực tiếp với nhu cầu hằng ngày của người dân.

Các nội dung ưu tiên bao gồm: Sử dụng định danh điện tử, nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt, tiếp cận thông tin chính thống và kỹ năng bảo đảm an toàn trên môi trường mạng. Song song với đó, tỉnh tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý và đời sống, từng bước đưa công nghệ mới vào thực tiễn.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là việc xây dựng Cổng "Bình dân học vụ số" tỉnh Cao Bằng, tạo môi trường học tập trực tuyến mở, giúp người dân có thể tiếp cận tri thức số linh hoạt, mọi lúc, mọi nơi.

Đặc biệt, cách làm "cầm tay, chỉ việc" tại cơ sở đã tạo ra chuyển biến rõ rệt. Thay vì chỉ tuyên truyền, các Tổ chuyển đổi số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng, thao tác trên các nền tảng số, giúp người dân "học đi đôi với làm".

Lan tỏa từ cộng đồng, hình thành thói quen số

Hiệu quả của phong trào thể hiện rõ nhất tại cơ sở, nơi các hoạt động được triển khai gắn với sinh hoạt cộng đồng.

Tại nhiều địa phương, nội dung chuyển đổi số được đưa vào sinh hoạt chi bộ, họp xóm, tạo điều kiện để người dân vừa trao đổi, vừa thực hành. Cách tiếp cận "mưa dầm thấm lâu" giúp người dân từ chỗ bỡ ngỡ dần trở nên tự tin khi sử dụng các tiện ích số.

Thực tế cho thấy, khi được hướng dẫn cụ thể và trải nghiệm trực tiếp, người dân nhanh chóng nhận thấy lợi ích của chuyển đổi số. Từ việc nộp hồ sơ trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt đến mua bán hàng hóa qua môi trường mạng, các tiện ích số ngày càng đi vào đời sống.

Không ít người dân sau khi được hướng dẫn đã chủ động hỗ trợ người thân, hàng xóm, trở thành những "hạt nhân" lan tỏa chuyển đổi số trong cộng đồng. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp phong trào phát triển bền vững.

Mô hình điểm tạo động lực nhân rộng

Trong giai đoạn đầu triển khai, một số mô hình tiêu biểu đã phát huy hiệu quả, đóng vai trò "hạt nhân" thúc đẩy phong trào.

Tại một số địa phương, mô hình "Cán bộ số tiêu biểu", "Công dân số tiêu biểu" bước đầu cho thấy hiệu quả trong việc huy động lực lượng đoàn viên, thanh niên tham gia hỗ trợ người dân. Đồng thời, mô hình "Một cửa số" tại trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã giúp người dân trực tiếp trải nghiệm dịch vụ công trực tuyến, từ đó thay đổi thói quen tiếp cận dịch vụ hành chính.

Các mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả thực tiễn mà còn tạo niềm tin cho người dân, góp phần củng cố nhận thức rằng chuyển đổi số là thiết thực, gần gũi và phục vụ trực tiếp lợi ích của người dân.

Bên cạnh những kết quả bước đầu, Cao Bằng vẫn đối mặt với không ít khó khăn như hạ tầng số ở một số khu vực chưa đồng bộ, còn tồn tại "vùng lõm" về sóng di động và điện; điều kiện tiếp cận thiết bị công nghệ của người dân còn hạn chế; trình độ dân trí chưa đồng đều.

Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai cho thấy, với cách làm phù hợp và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, phong trào "Bình dân học vụ số" đang từng bước tạo chuyển biến tích cực, xây dựng niềm tin trong nhân dân.

Trong thời gian tới, tỉnh xác định tiếp tục hoàn thiện hạ tầng số, tăng cường đào tạo kỹ năng, phát huy vai trò của Tổ chuyển đổi số cộng đồng, đồng thời gắn phong trào với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, như thúc đẩy thương mại điện tử, hỗ trợ người dân tiêu thụ sản phẩm trên môi trường số.

Có thể khẳng định, từ những bước đi ban đầu nhưng chắc chắn, Phong trào "Bình dân học vụ số" tại Cao Bằng đang từng bước khẳng định hướng đi đúng đắn: Chuyển đổi số bắt đầu từ người dân, vì người dân và được vun đắp từ chính cộng đồng. Đây chính là nền tảng quan trọng để xây dựng xã hội số bền vững, góp phần thực hiện hiệu quả các mục tiêu phát triển trong giai đoạn mới.