Chăn nuôi bò lai khép kín: Tận dụng phụ phẩm, tăng hiệu quả, giảm tác động môi trường

<p style="text-align: justify;">Tại Thái Nguyên, mô hình chăn nuôi bò lai sinh sản ứng dụng đồng bộ khoa học và công nghệ đang từng bước khép kín chu trình sản xuất, từ tạo giống, chủ động thức ăn đến xử lý, tái sử dụng chất thải, qua đó nâng hiệu quả kinh tế, giảm tác động môi trường và mở hướng phát triển chăn nuôi bền vững.</p>

Thay vì phụ thuộc vào phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ, tận dụng thức ăn sẵn có, mô hình tại xã Phúc Lộc và xã Nam Cường đặt mục tiêu giải quyết đồng thời những điểm nghẽn về giống, thức ăn, chất thải và hiệu quả sản xuất.

Đây là kết quả của nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh "Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật xây dựng mô hình trang trại chăn nuôi bò lai sinh sản khép kín đảm bảo an toàn sinh học", do Viện Chăn nuôi và Thú y Việt Nam chủ trì.

Từ khâu tạo giống, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo được áp dụng với tinh bò Brahman và BBB nhằm tạo đàn bê lai có khả năng sinh trưởng tốt. 

Trong 118 lượt bò được phối giống, có 80 lượt thụ thai, đạt tỷ lệ 67,79%. Đã có 38 bò sinh bê lai và 41 bò còn chửa tại thời điểm tổng hợp kết quả.

Đáng chú ý, đàn bê lai cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện chăm sóc tại địa phương. Với bê lai BBB, khối lượng trung bình đạt 32,45 kg/con khi sơ sinh, 170,16 kg/con khi cai sữa và lần lượt 340,63 kg/con, 391,76 kg/con ở 15 và 18 tháng tuổi.

Điểm khác biệt của mô hình nằm ở việc không tách rời chăn nuôi với trồng trọt và xử lý chất thải. Cỏ VA06, cỏ Ghine và ngô sinh khối được chủ động sản xuất, kết hợp chế biến, bảo quản bằng phương pháp ủ chua, kiềm hóa rơm bằng urê. Tổng khối lượng thức ăn thô xanh và phụ phẩm nông nghiệp được chế biến đạt khoảng 500 tấn, góp phần bảo đảm nguồn thức ăn quanh năm.

Chất thải chăn nuôi cũng được đưa trở lại chu trình sản xuất. Khoảng 700 tấn phân và thức ăn thừa được xử lý, tái sử dụng; 2.000 m³ nước thải được thu gom, xử lý để tưới cây. Mô hình còn sản xuất 2 tấn sinh khối giun và 10 tấn phân giun, biến chất thải thành nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất.

Việc ứng dụng đồng bộ các giải pháp kỹ thuật cho thấy hiệu quả kinh tế rõ nét. Lợi nhuận đạt 16,23-17,53 triệu đồng/con đối với bò lai Brahman và 22,03-22,68 triệu đồng/con đối với bò lai BBB, cao hơn phương thức chăn nuôi truyền thống.

Không chỉ dừng ở mô hình, nhiệm vụ đã đào tạo 18 kỹ thuật viên về thụ tinh nhân tạo, tập huấn cho 160 người dân về quản lý đàn, chăm sóc, nuôi dưỡng và chế biến thức ăn. Đây là cơ sở để hình thành lực lượng kỹ thuật tại chỗ và mở rộng phương thức chăn nuôi mới.

Từ giống, thức ăn đến chất thải đều được tính toán trong cùng một chu trình, mô hình cho thấy ứng dụng khoa học và công nghệ có thể trực tiếp tháo gỡ những điểm nghẽn của chăn nuôi, vừa nâng giá trị sản phẩm, vừa giảm áp lực môi trường. Đây cũng là cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện, nhân rộng mô hình chăn nuôi bò lai sinh sản khép kín, an toàn và bền vững tại Thái Nguyên.