Chuẩn hóa hệ thống lưu trữ cho trạm sạc xe điện

<p style="text-align: justify;">Trong bối cảnh hạ tầng xe điện phát triển nhanh, bài toán năng lượng cho trạm sạc không chỉ dừng ở công suất mà còn nằm ở khả năng vận hành thông minh, an toàn và bền vững. Sự ra đời của TCVN 14499-2-200:2025 được kỳ vọng tạo nền tảng kỹ thuật thống nhất, thúc đẩy mô hình tích hợp lưu trữ và năng lượng tái tạo theo hướng hiệu quả hơn.</p>

Sự gia tăng nhanh chóng của xe điện đang tạo áp lực đáng kể lên hệ thống điện, đặc biệt tại các đô thị lớn. Nhiều trạm sạc hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào điện lưới, dẫn đến nguy cơ quá tải cục bộ vào giờ cao điểm.

Trong khi đó, việc tích hợp điện mặt trời, dù là xu hướng tất yếu lại thiếu đồng bộ về thiết kế và vận hành. Không ít hệ thống lưu trữ điện (ESS) được triển khai rời rạc, chưa có chuẩn chung, tiềm ẩn rủi ro về an toàn và hiệu suất.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một khung kỹ thuật thống nhất, vừa đảm bảo an toàn, vừa tối ưu khả năng khai thác năng lượng tái tạo.

Được xây dựng trên cơ sở hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế IEC/TR 62933-2-200:2021, TCVN 14499-2-200:2025 đưa ra các yêu cầu cụ thể về: Thông số kỹ thuật của hệ thống lưu trữ (hiệu suất, chu kỳ nạp - xả, độ bền) Phương pháp thử nghiệm và đánh giá hiệu năng Các kịch bản vận hành thực tế tại trạm sạc

Điểm mới đáng chú ý là tiêu chuẩn không chỉ dừng ở lý thuyết mà tiếp cận theo các tình huống vận hành cụ thể, như: Sạc nhanh, sạc đồng thời nhiều phương tiện, hay cân bằng phụ tải giữa điện mặt trời, lưu trữ, lưới điện.

Cách tiếp cận này giúp các nhà đầu tư và đơn vị vận hành đánh giá chính xác hơn hiệu quả hệ thống trước khi triển khai thực tế.

Một trong những nội dung trọng tâm của tiêu chuẩn là yêu cầu về an toàn đối với hệ thống lưu trữ dung lượng lớn. Các rủi ro như quá nhiệt, quá tải hay suy giảm hiệu suất được kiểm soát thông qua thiết kế và quy trình thử nghiệm nghiêm ngặt.

Đồng thời, tiêu chuẩn yêu cầu hệ thống phải có khả năng giám sát và quản lý thông minh, cho phép phát hiện sớm sự cố và tối ưu vận hành theo thời gian thực.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh trạm sạc ngày càng đóng vai trò như một "nút năng lượng", nơi hội tụ nhiều nguồn điện và phụ tải khác nhau.

Việc ban hành TCVN 14499-2-200:2025 không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn gắn chặt với định hướng của Nghị quyết 57-NQ/TW về phát triển hạ tầng số và năng lượng thông minh.

Theo đó, hệ thống trạm sạc tích hợp lưu trữ và điện mặt trời có thể trở thành một phần của hệ sinh thái năng lượng số, nơi:

Dữ liệu vận hành được thu thập và phân tích liên tục Phụ tải được điều tiết linh hoạt theo thời gian thực Nguồn năng lượng tái tạo được khai thác tối đa

Đây chính là nền tảng để hình thành các mô hình mới như trạm sạc thông minh, lưới điện phân tán (microgrid) hay quản trị năng lượng dựa trên dữ liệu.

Một số doanh nghiệp vận hành trạm sạc tại Việt Nam đã bắt đầu thử nghiệm mô hình tích hợp điện mặt trời và hệ thống lưu trữ. Kết quả cho thấy, việc sử dụng pin lưu trữ để "tích điện" vào giờ thấp điểm và xả vào giờ cao điểm giúp giảm đáng kể chi phí điện năng, đồng thời hạn chế phụ thuộc vào lưới.

Tuy nhiên, nếu thiếu chuẩn hóa kỹ thuật, mỗi hệ thống lại vận hành theo một cách khác nhau, gây khó khăn trong mở rộng và kết nối. Đây chính là khoảng trống mà tiêu chuẩn mới hướng tới lấp đầy.

Trong dài hạn, TCVN 14499-2-200:2025 được kỳ vọng sẽ: Tạo "chuẩn chung" cho thiết kế và vận hành hệ thống lưu trữ; Giảm rủi ro kỹ thuật và nâng cao độ an toàn;  Tối ưu hiệu quả đầu tư cho doanh nghiệp; Thúc đẩy phát triển trạm sạc theo hướng xanh và thông minh

Khi xe điện ngày càng phổ biến, trạm sạc không còn là điểm cấp điện đơn thuần mà trở thành một phần của hạ tầng năng lượng hiện đại. Trong bức tranh đó, tiêu chuẩn hóa, kết hợp với chuyển đổi số, sẽ là chìa khóa để đảm bảo sự phát triển bền vững, hiệu quả và đồng bộ.