Chuyện ở xã đảo Nhơn Châu: Khi công nghệ xóa mờ khoảng cách địa lý

<p style="text-align: justify;">Đứng trước "Hòm thư 4.0 - Lắng nghe ý kiến Nhân dân" ngay tại xã đảo Nhơn Châu, ông Nguyễn Văn Tám (xã Nhơn Châu, tỉnh Gia Lai) dùng điện thoại quét mã QR để gửi phản ánh trực tiếp tới lãnh đạo xã.</p>

Không còn phải di chuyển vượt sóng sang đất liền hay chờ đợi những buổi tiếp xúc cử tri định kỳ, sự hiện diện của công nghệ tại xã đảo duy nhất của tỉnh Gia Lai đang chứng minh một thực tế: Chuyển đổi số ở mô hình chính quyền hai cấp chỉ thực sự thành công khi lấy mức độ hài lòng và sự thuận tiện của người dân làm thước đo cốt lõi.

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp mang lại lợi thế lớn trong việc thu gọn đầu mối, cắt giảm tầng nấc trung gian và làm rõ trách nhiệm của cấp xã. Tuy nhiên, việc dồn nhiều đầu việc về tuyến cơ sở cũng tạo áp lực khổng lồ lên đội ngũ cán bộ, đặc biệt ở những địa bàn có đặc thù riêng biệt.

Tại xã đảo Nhơn Châu, nơi chỉ có 3 thôn với khoảng 605 hộ (2.360 nhân khẩu), việc đưa vào vận hành Kiosk thông minh cùng phần mềm iDesk đã tạo nên bước ngoặt lớn. 

Năm 2025, địa phương đạt tỷ lệ 100% tiếp nhận và giải quyết hồ sơ dịch vụ công trực tuyến, số hóa hồ sơ đạt 100%, cấp kết quả điện tử đạt 97,41% và tái sử dụng dữ liệu số hóa đạt 93,72%. Đến nay, 1.290/1.461 trường hợp đủ điều kiện trên đảo đã được hỗ trợ kích hoạt tài khoản VNeID mức độ 2.

Tại xã Bình Dương, trong 6 tháng đầu năm 2026 đã giải quyết 2.243/2.278 hồ sơ, đạt tỷ lệ hồ sơ đúng và trước hạn 99,19%. Các chỉ số tiếp nhận trực tuyến và số hóa hồ sơ tại đây đạt 100%, góp phần đưa Bộ chỉ số phục vụ người dân và doanh nghiệp lên tới 97,24/100 điểm.

Còn ở phường Hoài Nhơn Bắc, đơn vị sáp nhập từ 3 xã cũ với quy mô 32 khu phố, chính quyền đã chủ động đưa công sở về tận nhà văn hóa khu phố Túy Thạnh. Mô hình tiếp nhận hồ sơ ngoài giờ ngày thứ Bảy đã giải quyết thành công 105 trường hợp thuộc các lĩnh vực đất đai, hộ tịch và người có công.

Nhận diện "điểm nghẽn" nhân lực và hạ tầng

Việc triển khai Kế hoạch số 02-KH/BCĐTW về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ở cấp cơ sở đang đối mặt với những thách thức không nhỏ từ thực địa.

Thách thức lớn nhất nằm ở bài toán nhân lực. Báo cáo từ các địa phương cho thấy xã Nhơn Châu mới chỉ bố trí được 22/53 cán bộ, công chức theo chỉ tiêu (thiếu 31 người); phường Hoài Nhơn Bắc cũng đang thiếu 14 biên chế. Hầu hết cán bộ phải gánh vác nhiều công việc kiêm nhiệm, trong khi nhân lực chuyên sâu về CNTT và an toàn thông tin gần như trắng.

Bên cạnh đó là sự thiếu đồng bộ về hạ tầng. Môi trường biển mặn khiến thiết bị tại xã đảo Nhơn Châu rất nhanh xuống cấp, đường truyền thường xuyên chập chờn khi thời tiết xấu. Với phường Hoài Nhơn Bắc, các trụ sở cũ nằm cách xa nhau từ 6 - 8km khiến dữ liệu chuyên ngành chưa thể liên thông hoàn toàn.

Để chuyển đổi số thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng phục vụ của chính quyền hai cấp, các giải pháp đưa ra cần bám sát thực tiễn của từng vùng miền.

Đối với xã đảo Nhơn Châu, việc ưu tiên nguồn lực bảo trì hạ tầng, bố trí đường truyền dự phòng và xếp lịch hỗ trợ linh hoạt theo giờ đi biển của ngư dân là yếu tố sống còn. Với Hoài Nhơn Bắc, nhiệm vụ trọng tâm là thống nhất dữ liệu từ 3 đơn vị sáp nhập và nhân rộng các mô hình như "Tuyến đường không dùng tiền mặt - Chợ 4.0" (hiện đã phủ 100% hộ kinh doanh và đưa 100% cơ sở lên Google Maps).

Vai trò của các Tổ công nghệ số cộng đồng cần tiếp tục được phát huy theo phương châm "cầm tay chỉ việc", hỗ trợ tận tình cho người cao tuổi, người khuyết tật. Quan trọng hơn cả, việc cắt giảm thủ tục phải đi liền với chia sẻ dữ liệu số hóa, phân tích thấu đáo từng hồ sơ trễ hạn để không tạo thêm rào cản hành chính cho nhân dân./.