Công nghệ phát triển quá nhanh, người già Hàn Quốc xoay xở ra sao?

<p style="text-align: justify;">Bà Lee Geum-ok, 74 tuổi, chăm chú thao tác trên màn hình cảm ứng. Chỉ vài tháng trước, bà còn lúng túng khi gọi đồ ăn tại cửa hàng đồ ăn nhanh McDonald. Giờ đây, bà có thể tự tin hoàn tất mọi bước, từ chọn món đến thanh toán.</p>

Câu chuyện của bà Lee không phải cá biệt. Tại Hàn Quốc, một trong những quốc gia có tốc độ chuyển đổi số nhanh nhất thế giới, người cao tuổi đang đối mặt với nguy cơ bị "bỏ lại phía sau" khi mọi dịch vụ, từ y tế, giao thông đến ăn uống, đều chuyển sang nền tảng số. Trong bối cảnh đó, chính phủ nước này đã triển khai hàng loạt giải pháp nhằm giúp người cao tuổi thích nghi, không chỉ để sử dụng công nghệ mà còn để tiếp tục tham gia tích cực vào đời sống xã hội.

Biến trung tâm người cao tuổi thành "trạm học kỹ năng số"

Một trong những giải pháp trọng tâm là nâng cấp các trung tâm sinh hoạt người cao tuổi thành "trung tâm thông minh". Từ năm 2021, chính phủ Hàn Quốc đã đầu tư trang bị hàng nghìn cơ sở trên toàn quốc với các thiết bị như kiosk mô phỏng, màn hình cảm ứng, hệ thống học trực tuyến và thiết bị chăm sóc sức khỏe số.

Tại đây, người cao tuổi được hướng dẫn cách sử dụng những công cụ phổ biến trong đời sống hàng ngày: Đặt đồ ăn qua kiosk, sử dụng điện thoại thông minh, thanh toán điện tử hay truy cập dịch vụ công trực tuyến. Các bài học được thiết kế đơn giản, lặp lại nhiều lần và có sự hỗ trợ trực tiếp của nhân viên hoặc tình nguyện viên.

Không dừng lại ở việc "dạy thao tác", các trung tâm còn tổ chức hoạt động giải trí và giao lưu thông qua công nghệ, như lớp hát trực tuyến, thể dục từ xa kết nối nhiều địa điểm. Điều này giúp người cao tuổi vừa học, vừa duy trì tương tác xã hội, yếu tố quan trọng để giảm cảm giác cô lập.

Một trong những điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Hàn Quốc là chính phủ chú trọng xây dựng các chương trình đào tạo kỹ năng số mang tính cá nhân hóa, với nhịp độ chậm và hướng dẫn trực tiếp cho người cao tuổi.

Nhiều người lớn tuổi cho biết họ cảm thấy lo lắng khi sử dụng thiết bị số nếu không có người hỗ trợ. Do đó, các lớp học thường có quy mô nhỏ, cho phép người hướng dẫn kèm cặp từng người. Nội dung cũng tập trung vào nhu cầu thực tế, thay vì kiến thức trừu tượng.

Kết hợp chính sách công với đời sống hằng ngày

Chuyển đổi số tại Hàn Quốc không chỉ diễn ra trong khu vực công mà còn lan rộng vào mọi khía cạnh của đời sống. Điều này buộc chính phủ phải đồng thời điều chỉnh chính sách để đảm bảo người cao tuổi không bị loại khỏi các dịch vụ thiết yếu.

Bên cạnh việc đào tạo kỹ năng, các cơ quan chức năng cũng đưa ra khuyến nghị cải thiện thiết kế công nghệ theo hướng "thân thiện với người cao tuổi": giao diện đơn giản, chữ lớn, quy trình ít bước. Đồng thời, một số dịch vụ vẫn duy trì hình thức truyền thống song song với số hóa, nhằm tạo "cầu nối" trong giai đoạn chuyển tiếp.

Một điểm quan trọng trong các chính sách của Hàn Quốc là không coi người cao tuổi chỉ là "đối tượng cần hỗ trợ", mà là một lực lượng có thể tiếp tục đóng góp cho xã hội nếu được trang bị kỹ năng phù hợp.

Khi làm chủ các công cụ số, người cao tuổi có thể chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe, quản lý tài chính, giao tiếp với gia đình và tham gia các hoạt động cộng đồng. Nhiều người thậm chí sử dụng công nghệ để chia sẻ kinh nghiệm sống, tham gia các lớp học trực tuyến hoặc hoạt động tình nguyện.

Điều này không chỉ cải thiện chất lượng cuộc sống cá nhân mà còn góp phần giảm gánh nặng xã hội trong bối cảnh dân số già hóa nhanh chóng.

Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, khoảng cách số tại Hàn Quốc vẫn chưa được xóa bỏ hoàn toàn. Năng lực sử dụng công nghệ của người cao tuổi vẫn thấp hơn đáng kể so với mặt bằng chung, và không phải ai cũng sẵn sàng hoặc có điều kiện tham gia các chương trình đào tạo.

Các chuyên gia cho rằng, để giải quyết triệt để vấn đề, cần tiếp tục đầu tư vào nội dung đào tạo, mở rộng mạng lưới hỗ trợ và thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng, gia đình trong việc giúp người cao tuổi tiếp cận công nghệ./.

Trung tâm Truyền thông KH&CN (tổng hợp từ Korea Joongang Daily)