Công nghệ sinh học nâng giá trị phụ phẩm nông nghiệp

<p style="text-align: justify;">Tại TP. Hồ Chí Minh, các giải pháp sinh học đang được ứng dụng để biến rau, củ, quả loại thải và rơm sau thu hoạch thành nguyên liệu phục vụ sản xuất. Mô hình nuôi ấu trùng ruồi lính đen và ủ rơm bằng chế phẩm vi sinh làm thức ăn cho bò bước đầu mang lại hiệu quả kinh tế, đồng thời góp phần giảm chất thải và phát thải trong nông nghiệp.</p>

Phụ phẩm từ sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và chế biến thực phẩm là nguồn nguyên liệu lớn. Nếu được xử lý và tái sử dụng phù hợp, nguồn phụ phẩm này có thể trở thành đầu vào cho các chu trình sản xuất mới, thay vì phải xử lý như chất thải.

Tại TP. Hồ Chí Minh, kết quả khảo sát ở Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh cho thấy lượng chất thải phát sinh tại các chợ đầu mối dao động từ 36-73 tấn/ngày; chất thải rắn tại các cơ sở giết mổ khoảng 242 tấn/ngày; chất thải chăn nuôi từ 114-801 tấn/ngày.

Từ thực tế này, nhiệm vụ khoa học và công nghệ "Nghiên cứu xây dựng một số quy trình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn, cacbon thấp, giảm phát thải khí nhà kính tại Thành phố Hồ Chí Minh" đã nghiên cứu các giải pháp tận dụng phụ phẩm cho sản xuất.

Trong đó, hai hướng đáng chú ý là sử dụng phụ phẩm hữu cơ làm thức ăn nuôi ấu trùng ruồi lính đen và xử lý rơm bằng vi sinh vật để làm thức ăn cho bò.

Ruồi lính đen chuyển hóa phụ phẩm hữu cơ

Với mô hình ruồi lính đen, các nguồn nguyên liệu như trái cây, rau củ loại thải, phân chuồng và phụ phẩm từ cơ sở giết mổ được sử dụng để xây dựng khẩu phần nuôi ấu trùng.

Kết quả cho thấy phụ phẩm có thể chiếm 60-70% khẩu phần nuôi. Tỷ suất lợi nhuận gộp trung bình của mô hình đạt 57,92%.

Bên cạnh hiệu quả kinh tế, kết quả đánh giá cho thấy lượng phát thải CO2 tương đương của mô hình giảm 89,91% so với phương pháp ủ compost.

Điểm đáng chú ý là các loại phụ phẩm hữu cơ được sử dụng làm thức ăn cho ấu trùng, qua đó chuyển hóa thành sinh khối có thể tiếp tục được khai thác trong sản xuất. Đây là cách tận dụng đặc tính sinh học của ruồi lính đen để xử lý nguồn hữu cơ và tạo thêm giá trị từ phụ phẩm.

Tận dụng rơm làm thức ăn chăn nuôi

Một hướng khác của nhiệm vụ tập trung vào nguồn rơm sau thu hoạch. Nhóm nghiên cứu áp dụng phương pháp ủ vi sinh nhằm cải thiện khả năng sử dụng rơm trong khẩu phần thức ăn cho bò.

Qua thử nghiệm, khẩu phần được lựa chọn gồm 38% rơm ủ vi sinh, 38% bã nành và 19,8% bụi malt. Như vậy, nguyên liệu có nguồn gốc từ phụ phẩm chiếm tổng cộng 95,8% khẩu phần.

Kết quả đánh giá cho thấy hiệu quả kinh tế của mô hình tăng 14,31%, đồng thời lượng phát thải CO2 tương đương giảm khoảng 54% so với mô hình đối chứng. Quy trình đã được chuyển giao cho 3 hộ chăn nuôi tại Củ Chi.

Việc xử lý rơm bằng vi sinh vật giúp cải thiện khả năng sử dụng nguồn phụ phẩm này làm thức ăn chăn nuôi. Đối với người nuôi bò, đây là thêm một phương án tận dụng nguyên liệu sẵn có để giảm chi phí thức ăn và nâng cao hiệu quả sản xuất.

Hai mô hình tuy sử dụng những giải pháp khác nhau nhưng cùng hướng đến khai thác giá trị của nguồn phụ phẩm. Rau, củ, quả loại thải và các nguồn hữu cơ được sử dụng nuôi ấu trùng ruồi lính đen; rơm sau thu hoạch được xử lý bằng vi sinh vật để phục vụ chăn nuôi.

Kết quả cho thấy khoa học và công nghệ có thể tham gia trực tiếp vào việc chuyển phụ phẩm thành nguyên liệu cho sản xuất, đồng thời mang lại lợi ích về kinh tế và giảm phát thải.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với nông nghiệp tuần hoàn, trong đó nguồn nguyên liệu sau một quá trình sản xuất được tận dụng cho quá trình tiếp theo.

Việc tiếp tục hoàn thiện và chuyển giao các quy trình phù hợp với từng loại phụ phẩm sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững.