Đảm bảo an toàn và tương thích điện từ đối với sản phẩm chiếu sáng bằng công nghệ LED

<p style="text-align: justify;">Sự phát triển nhanh của thị trường chiếu sáng LED mang lại nhiều lợi ích về tiết kiệm năng lượng và hiệu quả sử dụng, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức về an toàn điện và nhiễu điện từ. Trước yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng và lập lại trật tự thị trường, việc siết chặt các yêu cầu kỹ thuật đối với sản phẩm chiếu sáng LED trở thành đòi hỏi cấp thiết.</p>

Trong bối cảnh thị trường chiếu sáng LED phát triển mạnh mẽ cả về quy mô lẫn chủng loại nhưng đi kèm là những rủi ro tiềm ẩn về an toàn điện và nhiễu điện từ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 56/2025/TT-BKHCN, chính thức công bố Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 19:2025/BKHCN về an toàn và tương thích điện từ (EMC) đối với sản phẩm chiếu sáng bằng công nghệ LED.

QCVN 19:2025/BKHCN được kỳ vọng trở thành "tấm lọc kỹ thuật" quan trọng, góp phần lập lại trật tự thị trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo nền tảng cho ngành chiếu sáng LED phát triển bền vững.

Những năm gần đây, sản phẩm chiếu sáng LED được sử dụng ngày càng phổ biến trong hộ gia đình, văn phòng, khu công nghiệp và công trình công cộng nhờ ưu điểm tiết kiệm năng lượng, tuổi thọ cao, giá thành ngày càng rẻ.

Tuy nhiên, thực tiễn quản lý cho thấy chất lượng sản phẩm LED trên thị trường còn nhiều bất cập. Không ít sản phẩm giá rẻ, trôi nổi, không được kiểm soát chặt chẽ về an toàn điện và EMC đã gây ra các hiện tượng rò điện, quá nhiệt, thậm chí phát xạ nhiễu điện từ, ảnh hưởng đến hoạt động của thiết bị điện – điện tử xung quanh.

Tại nhiều khu dân cư và văn phòng, người sử dụng phản ánh tình trạng đèn LED kém chất lượng gây nhiễu sóng Wi-Fi, ảnh hưởng đến tín hiệu camera an ninh, hệ thống điều khiển thông minh, thậm chí tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với các thiết bị y tế hoặc hệ thống điều khiển tự động trong bệnh viện, nhà máy. Đây chính là những cảnh báo thực tế đặt ra yêu cầu phải có một quy chuẩn kỹ thuật thống nhất, đủ mạnh để quản lý.

Trên cơ sở đó, QCVN 19:2025/BKHCN được xây dựng với định hướng cập nhật các chuẩn mực kỹ thuật mới, hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam. Quy chuẩn tập trung vào hai trụ cột then chốt: an toàn điện và tương thích điện từ (EMC).

Theo quy chuẩn, sản phẩm chiếu sáng LED khi lưu thông trên thị trường Việt Nam phải bảo đảm không gây nguy hiểm cho người sử dụng trong điều kiện làm việc bình thường và dự kiến, đồng thời giới hạn mức phát xạ nhiễu điện từ, không làm suy giảm hoặc cản trở hoạt động bình thường của các thiết bị điện – điện tử khác.

Đáng chú ý, yêu cầu về EMC trong QCVN 19:2025/BKHCN được quy định mang tính bắt buộc, thay vì chỉ dừng ở mức khuyến nghị như một số giai đoạn trước đây, qua đó khắc phục triệt để "khoảng trống" trong quản lý chất lượng sản phẩm LED.

Một điểm mới đáng chú ý khác của QCVN 19:2025/BKHCN là xác định rõ và tương đối rộng phạm vi điều chỉnh, bao phủ hầu hết các nhóm sản phẩm LED phổ biến hiện nay như: bóng đèn LED, đèn LED cố định, đèn LED lắp chìm, đèn LED di động, đèn bàn, đèn sàn và các bộ đèn LED tích hợp nguồn điện.

Việc làm rõ phạm vi áp dụng giúp xóa bỏ tình trạng "lách" quy chuẩn bằng cách thay đổi tên gọi sản phẩm hoặc công bố công năng không rõ ràng – một thực tế từng gây khó khăn cho cơ quan quản lý và tạo sự bất bình đẳng giữa các doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc với các cơ sở sản xuất, nhập khẩu kém chất lượng.

Theo quy định, các sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh bắt buộc phải được chứng nhận hợp quy, thực hiện công bố hợp quy trước khi đưa ra thị trường và chịu sự giám sát trong suốt vòng đời sản phẩm. Trách nhiệm của doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu được xác định rõ, gắn với việc sử dụng dấu hợp quy (CR), duy trì sự phù hợp và chấp hành kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước.

Theo đánh giá, QCVN 19:2025/BKHCN không chỉ nhằm loại bỏ dần các sản phẩm LED kém chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, mà còn góp phần giảm cạnh tranh không lành mạnh dựa trên giá rẻ, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và công bằng hơn.

Về phía người tiêu dùng, quy chuẩn giúp nâng cao mức độ an toàn khi sử dụng sản phẩm chiếu sáng trong sinh hoạt hằng ngày, hạn chế rủi ro về điện và các tác động tiêu cực đến hệ thống thiết bị điện – điện tử trong gia đình và nơi làm việc.

Về phía doanh nghiệp, việc tuân thủ các yêu cầu về an toàn và EMC không chỉ giúp sản phẩm ổn định hơn, bền hơn, mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao uy tín thương hiệu, từng bước đáp ứng các yêu cầu khắt khe của thị trường xuất khẩu, đặc biệt là các thị trường có tiêu chuẩn cao về EMC như EU, Nhật Bản, Hoa Kỳ.

Việc ban hành QCVN 19:2025/BKHCN cho thấy vai trò kiến tạo của cơ quan quản lý nhà nước, không chỉ dừng ở việc "siết" kỹ thuật, mà còn định hướng thị trường chiếu sáng LED phát triển theo hướng an toàn – chất lượng – bền vững, lấy người tiêu dùng làm trung tâm và lấy tiêu chuẩn làm công cụ điều tiết hiệu quả.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi xanh, tiết kiệm năng lượng và phát triển công nghiệp công nghệ cao, QCVN 19:2025/BKHCN được kỳ vọng sẽ trở thành nền tảng kỹ thuật quan trọng, góp phần đưa ngành chiếu sáng LED phát triển đúng hướng, lành mạnh và hội nhập sâu với thị trường quốc tế.