Đề xuất cho doanh nghiệp nhà nước trích tối đa 10% lợi nhuận vượt kế hoạch lập quỹ thưởng

<p style="text-align: justify;">Bộ Tài chính đề xuất cho phép doanh nghiệp nhà nước được trích tối đa 10% phần lợi nhuận vượt kế hoạch để hình thành quỹ thưởng. Cơ chế này được kỳ vọng tạo động lực đổi mới quản trị, thu hút nhân lực chất lượng cao và tăng năng lực đầu tư vào các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, góp phần nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước.</p>

Bộ Tài chính vừa gửi Bộ Tư pháp thẩm định dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế nhà nước. Dự thảo áp dụng đối với doanh nghiệp nhà nước và hệ thống dự trữ quốc gia, nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Nghị quyết số 79-NQ/TW.

Đề xuất 4 cơ chế đặc biệt

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất 4 nhóm chính sách trọng tâm.

Đáng chú ý, doanh nghiệp nhà nước được phép trích tối đa 10% phần lợi nhuận vượt kế hoạch từ lợi nhuận sau thuế chưa phân phối hằng năm để lập quỹ thưởng. Cơ chế này gắn với yêu cầu nâng cao chất lượng xây dựng và giao kế hoạch sản xuất, kinh doanh, bảo đảm sát thực tiễn và minh bạch.

Bên cạnh đó, dự thảo đề xuất ưu tiên bố trí ngân sách nhà nước để tăng dự trữ quốc gia đối với các mặt hàng chiến lược như lương thực, xăng dầu, dầu thô và các sản phẩm công nghệ cao; đồng thời đầu tư xây dựng hệ thống kho dự trữ quốc gia, nhất là kho dự trữ xăng dầu, dầu thô theo quy hoạch.

Doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong các ngành, lĩnh vực trọng yếu cũng được đề xuất dành tối thiểu 10% lợi nhuận sau thuế để tham gia thực hiện nhiệm vụ dự trữ quốc gia theo phân công của Chính phủ.

Đối với các mặt hàng công nghệ cao và sản phẩm chiến lược có vòng đời ngắn, dự thảo bổ sung cơ chế miễn trừ trách nhiệm trong trường hợp phát sinh rủi ro khách quan khi doanh nghiệp đã tuân thủ đầy đủ quy trình quản trị rủi ro, công khai, minh bạch và không có vi phạm pháp luật.

Theo Bộ Tài chính, quy định về quỹ thưởng được xây dựng trên cơ sở Nghị quyết số 79-NQ/TW, trong đó yêu cầu xây dựng cơ chế thưởng theo tỷ lệ lợi nhuận vượt kế hoạch và tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động giữ chân, thu hút nhân sự có trình độ chuyên môn và năng lực quản trị cao.

Đây được xem là giải pháp giúp doanh nghiệp nhà nước từng bước vận hành theo cơ chế thị trường, nâng cao năng suất lao động, cải thiện hiệu quả quản trị và phát huy vai trò dẫn dắt trong các chuỗi giá trị.

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế, cơ chế thưởng theo hiệu quả kinh doanh cũng được kỳ vọng tạo nguồn lực để doanh nghiệp thu hút các chuyên gia về trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, dữ liệu lớn, tự động hóa và các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Qua đó, doanh nghiệp có điều kiện đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển (R&D), ứng dụng công nghệ số vào quản trị và sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh.

Việc khuyến khích nhân lực chất lượng cao gắn với kết quả kinh doanh cũng góp phần thúc đẩy văn hóa đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp nhà nước, phù hợp định hướng phát triển lực lượng sản xuất mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Dự kiến vẫn bảo đảm nguồn thu ngân sách

Theo tính toán của Bộ Tài chính, căn cứ Báo cáo số 846/BC-CP của Chính phủ, năm 2024, 673 doanh nghiệp nhà nướcđạt lợi nhuận trước thuế khoảng 248.723 tỷ đồng, tăng 18% so với năm trước.

Giả định lợi nhuận thực hiện vượt 100% kế hoạch (tương đương khoảng 124.000 tỷ đồng), số tiền được trích lập quỹ thưởng có thể đạt khoảng 12.000 tỷ đồng.

Tuy nhiên, Bộ Tài chính cho rằng đây chỉ là kịch bản giả định. Thực tế, yêu cầu nâng cao chất lượng lập kế hoạch và mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số khiến tỷ lệ lợi nhuận vượt kế hoạch khó đạt mức cao như giả định.