Doanh nghiệp công nghệ - lực lượng trung tâm hiện thực hóa Nghị quyết 57

Nghị quyết 57 là bước đột phá về chính sách, là đòn bẩy cho khoa học và công nghệ (KH&CN) phát triển. Đây cũng là cơ sở để tiến tới các đột phá về chính sách đối với các doanh nghiệp KH&CN, đưa lực lượng này thật sự trở thành nòng cốt của nền kinh tế số hiện nay.

Một trong những điểm nhấn quan trọng là vai trò ngày càng rõ nét của doanh nghiệp KH&CN trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Thực tế cho thấy, số lượng doanh nghiệp KH&CN đã tăng nhanh, từ vài trăm doanh nghiệp cách đây 3-4 năm lên hơn 1.000 doanh nghiệp hiện nay. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh sự chuyển dịch mạnh mẽ của nền kinh tế theo hướng dựa trên tri thức và công nghệ.

Nghị quyết 57 là bước đột phá về chính sách, tạo hành lang quan trọng để thúc đẩy phát triển KHCN,ĐSMT, đồng thời mở ra cơ hội hình thành một lực lượng doanh nghiệp công nghệ đủ mạnh, đóng vai trò nòng cốt trong nền kinh tế số. Trong dài hạn, mục tiêu tăng trưởng hai con số và khát vọng đến năm 2045 trở thành quốc gia công nghiệp hiện đại, thu nhập cao chỉ có thể đạt được khi Việt Nam sở hữu hàng triệu doanh nghiệp có trình độ công nghệ cao, năng lực đổi mới sáng tạo mạnh và hoạt động hiệu quả.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả bước đầu, thực tiễn cũng cho thấy nhiều rào cản trong việc triển khai chính sách. Nhiều doanh nghiệp đủ điều kiện nhưng chưa thực sự mặn mà với việc trở thành doanh nghiệp KH&CN. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp nhỏ và startup, khó khăn lớn nhất vẫn là tiếp cận nguồn vốn. Tài sản chủ yếu của họ là tài sản trí tuệ yếu tố khó định giá theo phương thức truyền thống, khiến việc tiếp cận tín dụng ngân hàng gặp nhiều hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới cách tiếp cận chính sách, chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, đặc biệt là các doanh nghiệp có tiềm năng làm chủ công nghệ lõi.

Sau hơn 40 năm hình thành và phát triển, vai trò của doanh nghiệp đã được xác định rõ là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Doanh nghiệp không chỉ là chủ thể thương mại hóa kết quả nghiên cứu, mà còn là lực lượng trực tiếp làm chủ và phát triển công nghệ. Trong khi đó, Nhà nước, viện nghiên cứu và trường đại học chuyển dần sang vai trò kiến tạo, hỗ trợ và đồng hành.

Các chính sách hiện nay tập trung vào bốn nhóm chính: Nâng cao năng lực KH&CN và chuyển đổi số; hỗ trợ tài chính cho hoạt động nghiên cứu và đổi mới công nghệ; thúc đẩy chuyển giao, làm chủ công nghệ thông qua liên kết viện - trường - doanh nghiệp; và hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện đồng bộ thể chế, tạo môi trường thuận lợi để doanh nghiệp KH&CN phát triển. Việc cắt giảm thủ tục hành chính, xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt, phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm, cũng như thúc đẩy mô hình doanh nghiệp spin-off từ viện nghiên cứu và trường đại học được xem là những giải pháp mang tính đột phá.

Quan trọng hơn, cần định hướng rõ các lĩnh vực công nghệ chiến lược, tập trung nguồn lực để hình thành các doanh nghiệp công nghệ đầu đàn, có khả năng dẫn dắt thị trường và tạo hiệu ứng lan tỏa. Khi đó, KHCN và đổi mới sáng tạo sẽ không chỉ là lĩnh vực hỗ trợ, mà thực sự trở thành động lực trung tâm của tăng trưởng, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển dài hạn của đất nước.