Đời sống đồng bào vùng cao Thái Nguyên khởi sắc nhờ KH&CN
<p>Việc đưa tiến bộ khoa học và công nghệ (KH&CN) về cơ sở đã tạo nên bước chuyển dịch căn bản trong cơ cấu kinh tế nông - lâm nghiệp của Thái Nguyên.</p>
Các tiêu chí then chốt trong lĩnh vực KH&CN tại Thái Nguyên đều ghi nhận những kết quả tích cực, góp phần thu hẹp nhanh khoảng cách phát triển.
Bám sát các mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi (Chương trình 1719), các tiêu chí then chốt trong lĩnh vực KH&CN tại Thái Nguyên đều ghi nhận những kết quả tích cực, góp phần thu hẹp nhanh khoảng cách phát triển.
Hiện thực hóa các tiêu chí chuyển giao và mô hình kinh tế
Điểm sáng rõ nét nhất trong báo cáo thực hiện là tiêu chí chuyển giao và ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất. Thay vì các đề tài nghiên cứu thuần túy, ngành KH&CN tỉnh đã chủ động gắn kết quả nghiên cứu với chuỗi giá trị nông sản chủ lực của từng địa phương như Võ Nhai, Định Hóa, Đồng Hỷ:
Chuyển đổi cơ cấu giống: Đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Sán Dìu được hỗ trợ tiếp cận các giống cây trồng mới chịu hạn, kháng sâu bệnh; phục tráng và nhân rộng thành công các giống lúa đặc sản bản địa (nếp Vải Định Hóa, nếp Thầu Dầu Phú Bình) cùng các mô hình cây ăn quả ôn đới (na La Hiên, bưởi Tràng Xá).
Chuẩn hóa quy trình canh tác: Hàng chục mô hình thâm canh chè an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ được chuyển giao trực tiếp cho các hợp tác xã do người DTTS làm chủ, giúp giảm đáng kể chi phí phân bón hóa học và bảo vệ nguồn nước đầu nguồn.
Phát triển kinh tế dưới tán rừng: Các mô hình ứng dụng công nghệ nhân giống và trồng cây dược liệu (ba kích, sa nhân, khôi nhung) mở ra hướng đi bền vững, tạo nguồn thu nhập kép từ việc vừa giữ rừng, vừa khai thác lâm sản ngoài gỗ.
Bảo tồn tài sản trí tuệ và nâng tầm giá trị OCOP
Song song với sản xuất, tiêu chí xác lập quyền sở hữu trí tuệ và xây dựng thương hiệu nông sản đạt nhiều bước tiến vững chắc. Tỉnh đã hỗ trợ các địa phương vùng DTTS đăng ký thành công nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý cho các sản vật bản địa.
Nhờ công nghệ sơ chế, sấy lạnh, đóng gói hút chân không và dán tem truy xuất nguồn gốc mã QR, hàng trăm sản phẩm vùng cao Thái Nguyên đã được công nhận đạt chuẩn OCOP từ 3 đến 5 sao. Việc minh bạch thông tin nguồn gốc không chỉ bảo vệ thương hiệu trước nạn hàng giả, hàng nhái mà còn giúp sản phẩm vùng cao tự tin bước vào chuỗi cung ứng của các siêu thị lớn và sàn thương mại điện tử.
Tạo nền tảng số hóa và chuyển giao tại chỗ
Trong tiêu chí chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực cơ sở, Thái Nguyên phát huy hiệu quả mạng lưới tổ công nghệ số cộng đồng tại các xóm, bản đặc biệt khó khăn. Cán bộ khuyến nông và thanh niên địa phương đóng vai trò hạt nhân, trực tiếp hướng dẫn bà con ghi chép nhật ký sản xuất điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và livestream tiêu thụ nông sản.
Dù vẫn còn một số thách thức về quy mô sản xuất nhỏ lẻ và năng lực liên kết chuỗi ở một vài xã vùng sâu, song kết quả hoàn thành các tiêu chí KH&CN thời gian qua đã chứng minh hướng đi trúng, đúng. Khoa học không còn xa lạ mà đã thực sự trở thành "chìa khóa" giúp đồng bào các dân tộc tỉnh Thái Nguyên đổi mới nếp nghĩ, cách làm, vững vàng trên hành trình giảm nghèo và làm giàu bền vững.