Dự án công nghệ số phải làm rõ thuật toán, dữ liệu huấn luyện khi thẩm định công nghệ

<p style="text-align: justify;">Các dự án đầu tư sử dụng công nghệ số khi giải trình phương án công nghệ sẽ phải làm rõ thêm những nội dung như kiến trúc hệ thống, năng lực xử lý, khả năng mở rộng, mô hình hoặc thuật toán, dữ liệu huấn luyện và cơ chế kiểm soát, giám sát hệ thống. Yêu cầu này được thể hiện trong hệ thống biểu mẫu mới ban hành kèm <a class="link-inline-content" href="https://mic.mediacdn.vn/639352410187198464/2026/8/12/99tt0001-1775177354714923046768-17865413535061483946194.pdf" title="Thông tư 09/2026/TT-BKHCN" data-rel="follow" target="_blank">Thông tư 09/2026/TT-BKHCN</a> của Bộ Khoa học và Công nghệ.</p>

Thông tư 09/2026/TT-BKHCN quy định các biểu mẫu phục vụ thẩm định hoặc lấy ý kiến về công nghệ trong dự án đầu tư; đăng ký chuyển giao công nghệ; chấp thuận, cấp phép chuyển giao công nghệ hạn chế chuyển giao; cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện hoạt động dịch vụ đánh giá, giám định công nghệ và báo cáo tình hình thực hiện. Đối tượng áp dụng là các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến những hoạt động này.

Thay vì mỗi khâu sử dụng cách trình bày khác nhau, Thông tư đưa ra một bộ biểu mẫu thống nhất, chia thành 8 nhóm. Trong đó có mẫu giải trình công nghệ của dự án đầu tư, phiếu thẩm định, mẫu thành lập hội đồng tư vấn, đăng ký chuyển giao công nghệ, chấp thuận và cấp phép đối với công nghệ hạn chế chuyển giao, cũng như các mẫu dành cho tổ chức cung cấp dịch vụ đánh giá, giám định công nghệ.

Với nhà đầu tư, phần đáng quan tâm nhất nằm ở bản giải trình về công nghệ. Hồ sơ không chỉ nêu tên hay xuất xứ công nghệ mà phải thể hiện phương án lựa chọn, sơ đồ quy trình, máy móc thiết bị chính, nguyên liệu, nhiên liệu, sản phẩm dự kiến, tiêu chuẩn chất lượng và chi phí đầu tư cho công nghệ. Nếu công nghệ thuộc danh mục hạn chế chuyển giao hoặc có nguy cơ tác động xấu đến môi trường, nhà đầu tư phải lý giải sự cần thiết, đánh giá rủi ro và trình bày biện pháp phòng ngừa, kiểm soát, giảm thiểu tác động.

Riêng với công nghệ số, biểu mẫu đi sâu hơn vào những yếu tố vốn khó thể hiện bằng cách mô tả dây chuyền, máy móc như công nghệ truyền thống. Nhà đầu tư có thể phải cung cấp thông tin về kiến trúc hệ thống, năng lực xử lý, khả năng mở rộng, yêu cầu hạ tầng, tiêu chuẩn công nghệ áp dụng, mô hình hoặc thuật toán, dữ liệu huấn luyện, cùng cơ chế kiểm soát và giám sát hệ thống. Đây là những thông tin giúp cơ quan thẩm định nhìn rõ hơn công nghệ thực tế được đưa vào dự án, thay vì chỉ dựa vào tên gọi hoặc mô tả chung.

Quy trình thẩm định cũng được chuẩn hóa khá rõ. Phiếu thẩm định yêu cầu xem xét tính hợp lý của phương án công nghệ, xác định công nghệ có thuộc danh mục hạn chế hoặc cấm chuyển giao hay không, đánh giá rủi ro về môi trường, an toàn, sức khỏe con người, sự cố kỹ thuật, chất thải, phát thải và khả năng kiểm soát những rủi ro này trong quá trình triển khai dự án. Kết quả được thể hiện theo ba mức: đạt, chưa đạt hoặc không đạt.

Ở giai đoạn quyết định đầu tư, việc đánh giá còn đi xa hơn khi xem xét khả năng kiểm soát rủi ro công nghệ trong suốt vòng đời dự án, kể cả khi dự án điều chỉnh, mở rộng hoặc chấm dứt hoạt động. Các thành viên hội đồng tư vấn cũng phải đánh giá mức độ rủi ro theo các cấp thấp, trung bình, cao hoặc rất cao, đồng thời xem xét tính đầy đủ, khả thi và hiệu quả của các biện pháp kiểm soát.

Đối với hoạt động chuyển giao công nghệ, bộ mẫu mới yêu cầu thể hiện khá đầy đủ đối tượng, hình thức và phương thức chuyển giao, quyền sử dụng công nghệ, sản phẩm tạo ra, giá và phương thức thanh toán. Hồ sơ thẩm định cũng có phần đối chiếu công nghệ với danh mục khuyến khích, hạn chế hoặc cấm chuyển giao và rà soát các nội dung chính của hợp đồng.

Thông tư số 09/2026/TT-BKHCN có hiệu lực từ ngày 01/4/2026, đồng thời Thông tư 09/2020/TT-BKHCN về biểu mẫu phục vụ thẩm định hoặc có ý kiến về công nghệ dự án đầu tư hết hiệu lực.