Đưa AI vào khu vực công: Hiệu quả phải đến được với người dân
<p>AI giúp cơ quan nhà nước giải quyết công việc ra sao, người dân có được phục vụ tốt hơn hay không? Đó là thước đo được nhấn mạnh tại Diễn đàn Hợp tác số Việt Nam – Australia lần thứ 3, thay vì chỉ nhìn vào số lượng hệ thống công nghệ được xây dựng.</p>
Toàn cảnh Diễn đàn.
Ngày 28/10/2026, tại Quảng Ninh, Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Cơ quan Chuyển đổi số Australia (DTA) tổ chức Diễn đàn Hợp tác số Việt Nam – Australia lần thứ 3, trong khuôn khổ Tuần lễ Số quốc tế Việt Nam 2026.
Các trao đổi tại Diễn đàn tập trung vào cách đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động của cơ quan nhà nước, từ lựa chọn bài toán, kiểm soát rủi ro đến chuẩn bị hạ tầng, nhân lực và đổi mới phương thức đầu tư công nghệ.
Ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại Diễn đàn.
Chọn đúng bài toán trước khi chọn công nghệ
Theo ông Hoàng Hữu Hạnh, Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia, Bộ Khoa học và Công nghệ, AI đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong quản lý nhà nước và cung cấp dịch vụ công. Tuy nhiên, ứng dụng dàn trải sẽ khó mang lại hiệu quả. Điều cần làm trước tiên là xác định đúng vấn đề cần giải quyết, lựa chọn công nghệ phù hợp và tổ chức thực hiện theo mục tiêu cụ thể.
Ông Hoàng Hữu Hạnh cho biết, Việt Nam quan tâm đưa chính sách, pháp luật về AI vào thực tiễn, xây dựng tiêu chuẩn, phương thức đầu tư và đánh giá hiệu quả các hệ thống AI. Mỗi nhiệm vụ cần rõ người thực hiện, nguồn lực, thẩm quyền, thời hạn và kết quả.
Bà Lucy Poole, Phó Tổng Giám đốc điều hành, Cơ quan Chuyển đổi số (DTA), Australia phát biểu tại Diễn đàn.
Cách tiếp cận này cũng được bà Lucy Poole, Phó Tổng Giám đốc điều hành DTA, nhấn mạnh từ góc nhìn của người sử dụng dịch vụ.
Theo bà Lucy Poole, một phép thử quan trọng đối với Chính phủ số và AI là người dân có thực sự được tiếp cận dịch vụ công tốt hơn, đáng tin cậy hơn hay không. Để đạt điều đó, công nghệ cần đi cùng đội ngũ đủ năng lực, dữ liệu và hệ thống đáng tin cậy, quyết định đầu tư phù hợp và trách nhiệm rõ ràng đối với kết quả.
Ông Tom Marwick, Giám đốc, Bộ phận Chính sách AI, Cục AI và bà Vanessa Douglas-Savage, Trưởng Ban Kiến trúc và Chính sách Chính phủ Australia phát biểu tại Diễn đàn.
Kinh nghiệm Australia cho thấy việc ứng dụng AI trong nền công vụ được chuẩn bị trên 3 trụ cột: Niềm tin, con người và công cụ. Ông Tom Marwick, đại diện bộ phận chính sách AI của Australia, cho biết, 3 trụ cột này bao quát từ chính sách quản trị, đánh giá rủi ro đến năng lực lãnh đạo, kỹ năng công chức và khả năng tiếp cận các giải pháp AI dùng chung.
Australia cũng xây dựng Công cụ đánh giá tác động AI để hỗ trợ các cơ quan nhận diện, quản lý rủi ro theo phương pháp thống nhất; đồng thời, phát triển các nền tảng AI dùng chung trong môi trường được kiểm soát.
Bà Chu Thị Thắm, Trưởng Ban Chuyển đổi số, Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số Quốc gia phát biểu tại Diễn đàn.
Bà Chu Thị Thắm, Trưởng Ban Chuyển đổi số, Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số Quốc gia lưu ý, quản trị AI nhằm tạo điều kiện khai thác lợi ích của công nghệ, đồng thời kiểm soát những nguy cơ về thiên vị, thông tin giả, deepfake, dữ liệu cá nhân và an toàn hệ thống.
Trong khu vực công, yêu cầu này càng quan trọng bởi quyết định có sự hỗ trợ của AI có thể tác động trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và lợi ích hợp pháp của người dân.
Đầu tư công nghệ phải tính đến giá trị sử dụng
Muốn ứng dụng AI hiệu quả, các cơ quan còn phải giải quyết bài toán về hệ thống công nghệ thông tin đang vận hành.
Bà Vanessa Douglas-Savage, đại diện Australia về kiến trúc và chính sách Chính phủ cho rằng, tuổi đời chưa phải lý do đủ để thay thế một hệ thống. Vấn đề nằm ở việc hệ thống có còn được hỗ trợ, có nhân sự vận hành, kết nối được dữ liệu và đáp ứng nhu cầu của người dân hay không.
Sự phát triển của AI càng làm rõ yêu cầu hiện đại hóa hạ tầng và nâng cao khả năng khai thác dữ liệu.
Ông Đỗ Lập Hiển, Trưởng bộ phận Kiến trúc số, Vụ Dịch vụ số và Đo lường, Cục Chuyển đổi số quốc gia phát biểu tại Diễn đàn.
Từ phía Việt Nam, ông Đỗ Lập Hiển, đại diện Cục Chuyển đổi số quốc gia cho biết, Việt Nam ưu tiên phát triển các nền tảng số quốc gia dùng chung nhằm giảm đầu tư trùng lặp, tăng kết nối và chia sẻ dữ liệu. Theo ông Đỗ Lập Hiển, kết quả chuyển đổi số cần được đánh giá qua mức độ sử dụng thực tế và chất lượng dịch vụ mang lại cho người dân, doanh nghiệp.
Bà Claire Hendrie, Giám đốc phụ trách Thỏa thuận Toàn Chính phủ (IBM và AWS), Ban Thỏa thuận Toàn Chính phủ - DTA phát biểu tại Diễn đàn.
Ở khâu mua sắm, bà Claire Hendrie, đại diện DTA phụ trách các thỏa thuận toàn Chính phủ với IBM và AWS chia sẻ kinh nghiệm mua sắm tập trung và nền tảng BuyICT. Các cơ chế này hỗ trợ cơ quan nhà nước tìm kiếm nhà cung cấp, lựa chọn giải pháp, đồng thời áp dụng thống nhất những yêu cầu về an toàn, bảo mật và quản lý rủi ro.
Theo bà Claire Hendrie, giá mua thấp nhất chưa phải tiêu chí duy nhất. Điều cần xem xét là giá trị sản phẩm, dịch vụ mang lại so với nguồn lực đã đầu tư.
Bà Lina Wong, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Úc phát biểu tại Diễn đàn.
Những trao đổi này mở thêm các hướng tham khảo cho hợp tác giữa Việt Nam và Australia về Chính phủ số và AI. Bà Lina Wong, Tham tán Kinh tế, Đại sứ quán Australia cho biết, thương mại số, hạ tầng, đầu tư và phát triển kỹ năng tiếp tục là các lĩnh vực hợp tác quan trọng; đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển định hướng thành hoạt động thực chất.
Các đại biểu chụp hình lưu niệm.
Diễn đàn đã chia sẻ kinh nghiệm về đánh giá tác động AI, tổ chức nền tảng dùng chung, hiện đại hóa hệ thống và mua sắm công nghệ. Đây là cơ sở để hai bên tiếp tục trao đổi, xác định nội dung phối hợp cụ thể, với mục tiêu nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.