Đưa doanh nghiệp tham gia ngay từ khâu đặt hàng nghiên cứu

<p style="text-align: justify;">Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) định hướng đổi mới phương thức đặt hàng nghiên cứu, lấy nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp làm điểm xuất phát, đồng thời tháo gỡ rào cản về thể chế, tiêu chuẩn và sở hữu trí tuệ để đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường.</p>

Thông điệp được Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định nhấn mạnh tại Phiên toàn thể Hội nghị “Hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026”, diễn ra ngày 13/11/2026 tại Đại học Bách khoa Hà Nội.

Hội nghị do Bộ KH&CN phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) và các cơ quan liên quan tổ chức, với chủ đề “Từ bài toán đến thị trường - Hợp tác 3 Nhà kiến tạo đột phá khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo”.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhận định liên kết giữa các chủ thể chưa tương xứng với tiềm năng. Nhiều kết quả nghiên cứu vẫn dừng ở phòng thí nghiệm, bài báo khoa học hoặc sản phẩm mẫu, trong khi doanh nghiệp khó tìm được công nghệ trong nước đáp ứng nhu cầu sản xuất.

Để khắc phục tình trạng này, Thứ trưởng nêu ba định hướng trọng tâm: 

Thứ nhất, đổi mới căn bản phương thức đặt hàng và tổ chức thực hiện nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo xuất phát trực tiếp từ bài toán thực tiễn của doanh nghiệp và đời sống.

Thứ hai, hoàn thiện thể chế tài chính, sở hữu trí tuệ để tháo gỡ triệt để các rào cản và thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu từ trường đại học.

Thứ ba, phát triển mạnh mẽ thị trường khoa học và công nghệ, chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả đầu ra thực chất.

Theo đó, doanh nghiệp cần tham gia ngay từ khâu xác định bài toán, cùng nghiên cứu, thử nghiệm đến tiếp nhận và ứng dụng sản phẩm. Các nhóm nghiên cứu cũng phải quan tâm đến tiêu chuẩn, quy chuẩn và sở hữu trí tuệ để sản phẩm có thể gia nhập thị trường và duy trì lợi thế cạnh tranh.

Bộ KH&CN đang thúc đẩy nâng cấp, liên thông các sàn giao dịch công nghệ, hoàn thiện cổng thông tin về sản phẩm, giải pháp KH&CN và chuyển đổi số để kết nối nhu cầu doanh nghiệp với nguồn cung từ viện, trường.

Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh, hiệu quả hợp tác phải được đo bằng sản phẩm thực sự được sử dụng, kinh phí doanh nghiệp đối ứng, hợp đồng chuyển giao thành công và doanh thu thực tế, thay vì số lượng biên bản ghi nhớ hay báo cáo nghiệm thu.

Tại Phiên toàn thể, các đại biểu nghe báo cáo kết quả ba phiên chuyên đề về làm chủ công nghệ chiến lược, hợp tác nghiên cứu theo đặt hàng của doanh nghiệp và địa phương, thương mại hóa kết quả nghiên cứu. 

Các tham luận giới thiệu những mô hình hợp tác tiêu biểu như không gian đổi mới sáng tạo liên ngành của Đại học Bách khoa Hà Nội, nền tảng AI gia sư K12 của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông; đồng thời tập trung thảo luận các vướng mắc về cơ chế đồng tài trợ, tiến độ nghiên cứu, định giá tài sản trí tuệ và chuyển giao công nghệ. 

Hội nghị công bố 7 cam kết hợp tác thực hiện các chương trình khoa học và công nghệ của Bộ GD&ĐT triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, với sự tham gia của 6 cơ sở giáo dục đại học và 15 doanh nghiệp, hợp tác xã. 

Các chương trình tập trung vào những lĩnh vực ưu tiên như trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu số trong nông nghiệp và thủy sản; công nghệ lõi đường sắt đô thị; vật liệu nano, linh kiện bán dẫn; AIoT trong nuôi trồng thủy sản; nông nghiệp xanh; thiết bị bay không người lái (UAV) phục vụ kinh tế tầm thấp và công nghệ phục vụ sản xuất thông minh.

Phát biểu kết luận, Bộ trưởng Bộ GD&ĐT Hoàng Minh Sơn đánh giá ba phiên chuyên đề đã làm rõ nhiều mô hình hợp tác và điểm nghẽn thực tiễn. 

Theo Bộ trưởng, bên cạnh hoàn thiện thể chế, cần thay đổi tư duy, nhận thức và động lực của các chủ thể. Nhà khoa học phải quan tâm hơn đến nhu cầu thị trường, trong khi doanh nghiệp cần hiểu rõ đặc thù của hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu tạo động lực nghiên cứu cho giảng viên, tăng cường đầu tư hạ tầng, phát triển đội ngũ nghiên cứu sinh và cơ chế đồng tài trợ, qua đó giúp kết quả nghiên cứu tiếp tục được hoàn thiện thành sản phẩm công nghệ, đưa vào ứng dụng và thương mại hóa.

Kết quả Hội nghị, bao gồm danh mục bài toán đề xuất đặt hàng, các mô hình hợp tác hiệu quả và kiến nghị về cơ chế tài chính, chia sẻ rủi ro, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, sẽ được Bộ GD&ĐT phối hợp với Bộ KH&CN tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, hướng tới đưa hợp tác “3 Nhà” đi vào thực chất.