Gia Lai: Xây “Xã hạt nhân số” từ nền tảng bình dân học vụ số

<p style="text-align: justify;">Không chỉ dừng ở việc hoàn thiện khung tiêu chí đánh giá, Gia Lai đang tiếp cận chuyển đổi số từ một gốc rễ quan trọng hơn: Bình dân học vụ số - đưa tri thức số đến từng người dân, từng thôn, từng xã. Đây không chỉ là một giải pháp hỗ trợ, mà đang dần trở thành nền tảng quyết định để chuyển đổi số đi vào thực chất ở cấp cơ sở.</p>

UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành chỉ đạo xây dựng và hoàn thiện Khung tiêu chí, phương pháp đánh giá, xét công nhận "Xã hạt nhân về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số". Theo đó, các tiêu chí và phương pháp đánh giá không chỉ nằm ở cách chấm điểm khoa học, khách quan, mà còn ở định hướng lấy hiệu quả thực chất làm thước đo người dân có dùng được không, doanh nghiệp có hưởng lợi không, dịch vụ công có thực sự thuận tiện hơn không.

Đáng chú ý, "Xã hạt nhân số" không phải là danh hiệu hình thức, mà là mô hình dẫn dắt chuyển đổi số ở cấp cơ sở. Các tiêu chí được thiết kế cao hơn mặt bằng chung của cấp xã, có thang điểm rõ ràng, phân bổ hợp lý giữa các nhóm nội dung, dựa trên dữ liệu có kiểm chứng và các hệ thống đánh giá như DTI. Bên cạnh đó, khung tiêu chí không chỉ tập trung vào hạ tầng, mà mở rộng sang toàn bộ hệ sinh thái số, từ chính quyền số, kinh tế số đến xã hội số và dữ liệu số.

Cụ thể, ở trụ cột chính quyền số, việc cung cấp và xử lý dịch vụ công trực tuyến, số hóa hồ sơ, điều hành trên môi trường điện tử sẽ là tiêu chí cốt lõi. 

Ở kinh tế số, các hoạt động như thương mại điện tử, thanh toán không tiền mặt, ứng dụng nền tảng số trong sản xuất kinh doanh của người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp địa phương sẽ được đưa vào đánh giá. 

Trong khi đó, xã hội số được đo bằng mức độ phổ cập thiết bị thông minh, kỹ năng số cơ bản của người dân, khả năng tiếp cận và sử dụng các dịch vụ số trong đời sống hàng ngày. 

Dữ liệu số trở thành "tài sản mới", yêu cầu phải được chuẩn hóa, kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả phục vụ quản lý và phát triển.

Tuy nhiên, để đạt được những tiêu chí đó, yếu tố quyết định không nằm ở công nghệ, mà nằm ở con người. Đó chính là tinh thần của bình dân học vụ số, mỗi người dân trở thành một "công dân số", biết sử dụng dịch vụ công trực tuyến, thanh toán số, tiếp cận thông tin và tham gia môi trường số một cách chủ động, an toàn. Khi người dân "biết số", "hiểu số" và "dùng số", chuyển đổi số mới thực sự vận hành từ bên trong.

Gia Lai cũng đặt ra yêu cầu huy động đồng bộ các lực lượng tham gia, từ các Sở, ngành đến các tổ chức đoàn thể, trong đó lực lượng thanh niên đóng vai trò nòng cốt trong việc "xóa mù số", hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ theo cách "cầm tay chỉ việc". Mỗi tiêu chí, mỗi nhiệm vụ không chỉ để hoàn thành trên giấy tờ mà phải tạo ra giá trị mới, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Có thể thấy, cách tiếp cận của Gia Lai đang đi đúng hướng khi đặt con người vào trung tâm của chuyển đổi số. Nếu "Xã hạt nhân số" là hạt nhân lan tỏa, là mô hình điểm để nhân rộng, thì bình dân học vụ số chính là nền tảng là "lớp đất" nuôi dưỡng toàn bộ quá trình này. Khi nền tảng đủ rộng, đủ sâu, chuyển đổi số sẽ không còn là phong trào ngắn hạn, mà trở thành năng lực nội sinh, bền vững của từng địa phương.

Từ Gia Lai, một cách làm đáng chú ý đang dần hình thành: Bắt đầu từ người dân, vận hành bằng dữ liệu và hướng tới một chính quyền phục vụ, nơi chuyển đổi số không chỉ hiện diện trong hệ thống, mà thực sự "chạm" tới từng người dân, từng hoạt động đời sống./.