Gỡ “nút thắt” chi tiêu cho dự án CNTT ngân sách: Thông tư 57 mở lối cho chuyển đổi số

<p style="text-align: justify;">Không ít dự án công nghệ thông tin sử dụng ngân sách nhà nước từng rơi vào cảnh chậm tiến độ, khó quyết toán chỉ vì… không có căn cứ chi cho những nội dung rất “số”. Trong bối cảnh đó, Thông tư số 57/2025/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành ngày 31/12/2025 được xem là bước điều chỉnh quan trọng, từng bước tháo gỡ những vướng mắc kéo dài trong đầu tư CNTT, đồng thời đưa chính sách tiệm cận hơn với thực tiễn chuyển đổi số.</p>

Khi chuyển đổi số đi nhanh hơn cơ chế chi tiêu

Những năm gần đây, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm trong quản lý nhà nước. Hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, nền tảng số ngày càng trở thành "xương sống" của hoạt động điều hành và cung cấp dịch vụ công. 

Tuy vậy, thực tế triển khai cho thấy, nhiều dự án CNTT sử dụng ngân sách nhà nước lại gặp khó ngay từ khâu lập dự toán và quyết toán. Không ít cơ quan, đơn vị lúng túng khi triển khai các nội dung mới như xử lý dữ liệu, thuê dịch vụ số, sử dụng hạ tầng điện toán đám mây… bởi các quy định chi tiêu truyền thống chủ yếu được thiết kế cho đầu tư xây dựng hoặc mua sắm tài sản hữu hình. Hệ quả là dự án chậm triển khai, phải điều chỉnh nhiều lần, thậm chí "đứng chờ" cơ chế.

Thực tế này phản ánh một nghịch lý: Yêu cầu chuyển đổi số ngày càng cao, nhưng khung pháp lý về tài chính cho CNTT lại chưa theo kịp. Trong nhiều trường hợp, cơ quan thực hiện dự án không thiếu quyết tâm hay năng lực triển khai, mà thiếu căn cứ pháp lý rõ ràng để chi cho những nội dung cốt lõi của kinh tế số – nơi giá trị không còn nằm chủ yếu ở phần cứng.

Trong bối cảnh đó, việc Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư số 57/2025/TT-BKHCN được xem là động thái kịp thời, nhằm "gỡ nút thắt" cho đầu tư ứng dụng CNTT bằng ngân sách nhà nước.

Một điểm đáng chú ý của Thông tư 57 là lần đầu tiên các nội dung chi cho dự án CNTT được chuẩn hóa theo toàn bộ vòng đời dự án, từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư, thực hiện đầu tư đến kết thúc đầu tư, áp dụng cho cả nguồn chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên.

Cách tiếp cận này giúp khắc phục tình trạng trước đây, khi nhiều khoản chi phải "vận dụng" từ các quy định chung, dẫn đến cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan. Việc liệt kê rõ ràng các nhóm nội dung chi đã tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho lập dự toán, thẩm định và quyết toán, đồng thời tăng tính minh bạch trong quản lý ngân sách.

Lần đầu làm rõ chi cho dữ liệu – "tài sản" của quản trị số

Một điểm mới khác mang tính nền tảng là Thông tư 57 đã làm rõ cơ sở chi cho các hoạt động liên quan đến dữ liệu, bao gồm thu thập, phân loại, chuẩn hóa, đồng bộ, chuyển đổi dữ liệu và xây dựng cơ sở dữ liệu.

Trong thực tiễn chuyển đổi số, dữ liệu chính là "nguyên liệu đầu vào" quan trọng nhất. Tuy nhiên, trước đây, nhiều cơ quan gặp khó khi triển khai các dự án dữ liệu lớn do chưa có quy định cụ thể để bố trí kinh phí cho các khâu xử lý và chuẩn hóa dữ liệu. Việc bổ sung nội dung chi này cho thấy chính sách đầu tư CNTT đã bắt đầu dịch chuyển theo đúng logic của quản trị số hiện đại.

Thông tư 57 cũng thể hiện rõ định hướng chuyển từ mô hình mua sắm sang mô hình sử dụng dịch vụ CNTT. Theo đó, ngân sách nhà nước được phép chi cho thuê trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây, đường truyền, dịch vụ viễn thông và các dịch vụ CNTT phục vụ triển khai dự án.

Cách tiếp cận này phù hợp với xu hướng quốc tế, giúp các cơ quan nhà nước linh hoạt hơn trong lựa chọn giải pháp công nghệ, đồng thời giảm đầu tư trùng lặp, tận dụng hạ tầng số dùng chung. Về dài hạn, đây cũng là cơ sở để thúc đẩy thị trường dịch vụ số phát triển lành mạnh.

Có thể thấy, Thông tư số 57/2025/TT-BKHCN không chỉ là văn bản kỹ thuật về lập dự toán, mà phản ánh sự điều chỉnh tư duy trong quản lý đầu tư CNTT bằng ngân sách nhà nước. Việc "cởi trói" có chọn lọc cho các nội dung chi CNTT giúp chính sách tiệm cận hơn với thực tiễn chuyển đổi số đang diễn ra nhanh chóng.

Trong bối cảnh dữ liệu, nền tảng số và dịch vụ số ngày càng giữ vai trò trung tâm trong quản trị nhà nước, Thông tư 57 được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện để các dự án CNTT triển khai thông suốt hơn, sử dụng ngân sách hiệu quả hơn và góp phần thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số quốc gia một cách thực chất.