Khoa học, công nghệ góp sức “đánh thức” di sản

<p style="text-align: justify;">Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, nhiều địa phương đang kết nối di sản với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, từng bước đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh cho phát triển bền vững.</p>

Kiến tạo những không gian sáng tạo mới

Từ Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh đến Huế, các chương trình bảo tồn, sáng tạo và khai thác giá trị văn hóa được triển khai theo hướng gắn kết giữa gìn giữ bản sắc với phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch và kinh tế sáng tạo.

Tại Hà Nội, thành phố tiếp tục hiện thực hóa định hướng phát triển Thủ đô theo tinh thần "Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo", lấy văn hóa và đổi mới sáng tạo làm động lực phát triển. Điển hình, Hà Nội phát động Chương trình Phát triển hạ tầng sáng tạo và Cuộc thi Thiết kế không gian sáng tạo năm 2026 nhằm "đánh thức" các không gian đô thị như nhà máy cũ, công trình sau di dời, làng nghề, công viên và quảng trường thông qua các ý tưởng thiết kế gắn với mô hình vận hành khả thi.

Cùng với đó, Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm tiếp tục xác định văn hóa giữ vị trí trung tâm của quá trình phát triển. Thành phố chú trọng bảo tồn không gian lịch sử khu vực nội đô, gìn giữ các vùng di sản trọng điểm như phố cổ, hồ Gươm, hồ Tây, Văn Miếu - Quốc Tử Giám, trục sông Hồng và hệ thống làng nghề; đồng thời phát triển thêm không gian xanh, không gian công cộng, chuyển đổi các khu đất sau di dời thành công viên, trung tâm văn hóa và không gian sáng tạo.

Với hơn 6.400 di tích, 3 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, 1 di sản tư liệu thế giới cùng khoảng 1.350 làng nghề truyền thống, Hà Nội được đánh giá có lợi thế lớn để phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch di sản và xây dựng đô thị sáng tạo, góp phần khẳng định vị thế trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO.

Kết nối di sản với công nghệ và đời sống

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, Trung tâm Xúc tiến Du lịch và Trung tâm Nghệ thuật Thành phố đã ký kết hợp tác phát triển du lịch văn hóa và công nghiệp sáng tạo giai đoạn 2026-2030. Hai đơn vị sẽ phối hợp xây dựng các sản phẩm du lịch nghệ thuật, du lịch đêm, du lịch lễ hội và các chương trình phục vụ dòng khách MICE, đồng thời tăng cường quảng bá các sự kiện nghệ thuật trong và ngoài nước. Thành phố cũng tiếp tục đầu tư cho nghệ thuật truyền thống như cải lương, hát bội, múa rối, song song phát triển nghệ thuật đương đại nhằm tạo ra những sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng.

Trong khi đó, Huế lựa chọn hướng tiếp cận kết hợp giữa nghiên cứu khoa học, nghệ thuật và ẩm thực để phát huy giá trị di sản. Hội thảo khoa học Lịch sử "Nhận diện văn hóa di sản tại vùng đất Huế" đã tập trung làm rõ hệ giá trị văn hóa, đồng thời đề xuất các giải pháp bảo tồn gắn với chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu di sản và phát triển công nghiệp văn hóa.

Bên cạnh hoạt động nghiên cứu, Huế sẽ tổ chức Lễ hội Di sản và Âm nhạc Quốc tế Huế - Huế Wonderverse Music Fest 2026 với chủ đề "City Awakening - Đánh thức Di sản", kết hợp di sản, âm nhạc đương đại và công nghệ trình diễn hiện đại. Thành phố cũng triển khai chương trình "Huế - Kinh đô Ẩm thực 2026", nổi bật với "Ngày Bún bò Huế", góp phần quảng bá di sản ẩm thực và phát triển du lịch văn hóa.

Những cách làm trên cho thấy khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang mở ra phương thức mới để bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Khi được kết nối với công nghệ, sáng tạo và nhu cầu hiện đại, văn hóa không chỉ được gìn giữ mà còn có thể trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW.