Khoa học và công nghệ - đòn bẩy nâng tầm sản phẩm OCOP Cà Mau giai đoạn mới

<p style="text-align: justify;">Trong giai đoạn 2026 - 2030, việc phát triển sản phẩm OCOP tỉnh Cà Mau được đặt trong tổng thể thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Cà Mau nhiệm kỳ 2025 - 2030, gắn với xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả liên kết tiêu thụ sản phẩm. Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) tiếp tục được xác định là giải pháp quan trọng nhằm phát triển kinh tế nông thôn theo hướng phát huy giá trị bản địa và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.</p>

Trong bối cảnh yêu cầu nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP ngày càng cao, ứng dụng khoa học và công nghệ, chuyển đổi số và công cụ sở hữu trí tuệ được xem là những giải pháp then chốt, có vai trò quyết định đến tính bền vững của chương trình.

Nhiều kết quả tích cực trong ứng dụng khoa học và công nghệ

Giai đoạn 2021 - 2025, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Cà Mau đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động hỗ trợ phát triển sản phẩm OCOP, bước đầu mang lại những kết quả tích cực. Thông qua Chương trình Ứng dụng khoa học và công nghệ phục vụ xây dựng nông thôn mới, tái cơ cấu ngành nông nghiệp và phát triển sản phẩm OCOP, Sở đã triển khai 09 dự án khoa học và công nghệ, tập trung ứng dụng và nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả trên các đối tượng cây trồng, vật nuôi chủ lực. 

Các dự án góp phần nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập cho người dân và hỗ trợ hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, nông thôn mới nâng cao, đồng thời tạo nền tảng phát triển sản phẩm OCOP. Kết quả thực hiện đã được tổng hợp, công bố thông qua 09 bài báo khoa học đăng tải trên Trang thông tin điện tử của Sở; hoàn thiện 09 bộ tài liệu quy trình kỹ thuật sản xuất; tổ chức hội thảo, tập huấn cho hơn 500 lượt đại biểu nhằm đánh giá hiệu quả và nhân rộng mô hình. Từ các hoạt động này, đã hỗ trợ thành lập mới 03 hợp tác xã, tổ hợp tác và củng cố, nâng cao năng lực cho 02 hợp tác xã hiện có trong tổ chức sản xuất, mở rộng quy mô và phát triển sản phẩm.

Một trong những mô hình tiêu biểu là dự án "Ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng mô hình nuôi, chế biến thủy sản có hiệu quả kinh tế để hỗ trợ xã Phú Thuận, huyện Phú Tân đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao". Bên cạnh các mô hình nuôi thủy sản, dự án còn hỗ trợ phát triển mô hình chế biến, thương mại một số sản phẩm từ cá rô phi theo hướng OCOP. Hợp tác xã Tân Rạng Đông đã được hỗ trợ hoàn thiện chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm, góp phần hoàn chỉnh hồ sơ đăng ký sản phẩm OCOP cho sản phẩm chả cá rô phi.

Tăng cường bảo hộ, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ gắn với sản phẩm OCOP

Công tác đăng ký bảo hộ, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ gắn với sản phẩm OCOP được Sở Khoa học và Công nghệ đặc biệt quan tâm. Trong khuôn khổ Chương trình Xây dựng bảo hộ và quản lý phát triển các sản phẩm đặc thù, đặc sản địa phương giai đoạn 2021 - 2025, tỉnh Cà Mau đã được Cục Sở hữu trí tuệ bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ cho 02 nhãn hiệu tập thể, 08 nhãn hiệu chứng nhận và 02 chỉ dẫn địa lý. Đến nay, toàn tỉnh đã xác lập quyền sở hữu trí tuệ cho 33 sản phẩm đặc sản, đặc trưng.

Sở Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với các đơn vị rà soát các chủ thể đã thực hiện đăng ký sở hữu trí tuệ hoặc cấp quyền sử dụng nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý đối với các tài sản cộng đồng; đồng thời, hỗ trợ kinh phí đăng ký bảo hộ nhãn hiệu cho 11 doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất kinh doanh với 13 văn bằng bảo hộ, tổng kinh phí hỗ trợ 195 triệu đồng.

Bên cạnh đó, công tác tư vấn, hỗ trợ thiết kế nhãn mác, bao bì được triển khai cho 37 sản phẩm OCOP của 20 chủ thể theo hướng đảm bảo quy định về ghi nhãn hàng hóa, nâng cao tính thẩm mỹ và khả năng nhận diện trên thị trường. Hoạt động truy xuất nguồn gốc tiếp tục được đẩy mạnh với 89 sản phẩm của 57 chủ thể áp dụng công nghệ Blockchain; 49 sản phẩm của 24 chủ thể xây dựng và áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến. Đặc biệt, Sở đã tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Quy chế quản lý truy xuất nguồn gốc, chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận đối với sản phẩm OCOP tỉnh Cà Mau, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và hỗ trợ các chủ thể OCOP khai thác bền vững tài sản trí tuệ đã được bảo hộ.

Công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ cũng được chú trọng với 13 lớp tập huấn và 03 hội thảo khoa học, thu hút hơn 878 lượt đại biểu tham dự, nhằm trang bị kiến thức, kỹ năng quản lý, khai thác và phát triển tài sản trí tuệ cho các chủ thể OCOP trên địa bàn tỉnh.

Định hướng và giải pháp trong giai đoạn tới

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển sản phẩm OCOP vẫn còn gặp không ít khó khăn, hạn chế như quy mô ứng dụng khoa học và công nghệ còn nhỏ lẻ, năng lực đổi mới công nghệ của các chủ thể OCOP chưa cao, công tác quản trị tài sản trí tuệ chưa được khai thác hiệu quả và nguồn nhân lực am hiểu về công nghệ, chuyển đổi số còn thiếu.

Trong giai đoạn tới, tỉnh Cà Mau tiếp tục xác định khoa học và công nghệ là động lực then chốt trong nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của sản phẩm OCOP; ưu tiên ứng dụng khoa học và công nghệ vào các sản phẩm OCOP chủ lực, đặc thù gắn với lợi thế sinh thái địa phương; đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa ứng dụng khoa học và công nghệ với chuyển đổi số, phát triển kinh tế tập thể và xây dựng tài sản trí tuệ bền vững.

Các giải pháp trọng tâm bao gồm: Nhân rộng các mô hình sản xuất OCOP ứng dụng khoa học và công nghệ hiệu quả; tăng cường đầu tư, huy động nguồn lực cho đổi mới công nghệ; tiếp tục xin chủ trương để thực hiện Chương trình Xây dựng bảo hộ và quản lý phát triển các sản phẩm đặc thù, đặc sản giai đoạn 2026 - 2030; nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ khoa học và công nghệ cơ sở; đẩy mạnh đào tạo, tập huấn kỹ năng số cho các chủ thể OCOP.

Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ trong phát triển sản phẩm OCOP không chỉ đáp ứng yêu cầu chuyên môn, mà còn góp phần quan trọng thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn bền vững, nâng cao đời sống người dân và khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của tỉnh Cà Mau trong giai đoạn mới.