Khuyến khích phát triển công nghiệp dữ liệu, hình thành thị trường dữ liệu quốc gia

<p style="text-align: justify;">Dữ liệu được xác định là tài sản quốc gia, là nguồn lực quan trọng của đất nước, cần được quản trị, khai thác hiệu quả và phát triển thành nền công nghiệp dữ liệu, thị trường dữ liệu. Đây là một trong những định hướng trọng tâm được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương.</p>

Dữ liệu trở thành nguồn lực chiến lược, tài nguyên mới của nền kinh tế

Tại Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Thường trực Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá, việc triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW đã tạo chuyển biến rõ nét về nhận thức trong toàn hệ thống chính trị và xã hội; nhiều nền tảng quan trọng đã được hình thành, song khối lượng công việc phía trước còn rất lớn.

Tổng Bí thư yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy "thực hiện nhiệm vụ" sang "tạo ra kết quả thực chất, đo lường được", tập trung nguồn lực giải quyết các bài toán lớn mang tính chiến lược của quốc gia.

Theo Thông báo số 20-TB/CQTTBCĐ, các cấp, các ngành phải xác định rõ dữ liệu là tài sản quốc gia, là nguồn lực của đất nước; đồng thời đặc biệt quan tâm công tác bảo vệ dữ liệu. Nền công nghiệp dữ liệu, thị trường dữ liệu cần được khuyến khích phát triển, cùng với việc xây dựng hệ thống sản phẩm và bộ tiêu chuẩn quốc gia về bảo vệ dữ liệu.

Quan điểm này cũng được nhấn mạnh tại các diễn đàn chính sách. Tại Diễn đàn quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định dữ liệu là "tài nguyên mới, tư liệu sản xuất mới của nền kinh tế số", cần được khai thác, chia sẻ và sử dụng hiệu quả để tạo ra giá trị gia tăng.

Thực tiễn triển khai thời gian qua cho thấy vai trò ngày càng rõ của dữ liệu trong quản trị và phát triển. Việc đưa vào vận hành Cổng Dịch vụ công quốc gia đã giúp tích hợp, khai thác dữ liệu từ nhiều hệ thống, góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm chi phí xã hội. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, doanh nghiệp, bảo hiểm… từng bước được hình thành và kết nối, tạo nền tảng cho phát triển Chính phủ số.

Tuy nhiên, việc khai thác dữ liệu vẫn còn hạn chế. Ở nhiều doanh nghiệp, dữ liệu chủ yếu phục vụ thống kê, báo cáo, chưa trở thành tài sản kinh tế để đổi mới mô hình kinh doanh. Điều này đặt ra yêu cầu phải thay đổi căn bản cách tiếp cận, đưa dữ liệu vào trung tâm chiến lược phát triển.

Dữ liệu cần được quản trị như một loại tài sản có giá trị, với hệ thống thu thập, lưu trữ, bảo mật và phân tích đồng bộ. Đồng thời, doanh nghiệp cần đầu tư nguồn nhân lực dữ liệu chất lượng cao và tham gia vào hệ sinh thái dữ liệu quốc gia thông qua hợp tác với cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ và các cơ sở nghiên cứu, đào tạo.

Đẩy nhanh khai thác dữ liệu, bảo đảm an ninh, an toàn ở mức cao nhất

Trong giai đoạn hiện nay, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu đẩy nhanh việc tạo lập, kết nối, chuẩn hóa, làm sạch và quản trị dữ liệu; đồng thời khai thác, phát huy giá trị của dữ liệu trong thực tiễn.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hình thành Cơ sở dữ liệu tổng hợp quốc gia để kết nối các kho dữ liệu hiện có, bảo đảm dữ liệu tích hợp tuân thủ nguyên tắc "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, kết nối và dùng chung", khắc phục tình trạng phân tán, cát cứ dữ liệu.

Việc khai thác dữ liệu cần được đẩy mạnh gắn với các nền tảng cụ thể. Theo định hướng, Cổng Dịch vụ công quốc gia sẽ tiếp tục được hoàn thiện để trở thành "điểm một cửa số duy nhất", vận hành trên nền tảng Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, hướng tới cung cấp 100% dịch vụ công trực tuyến toàn trình đủ điều kiện.

Bên cạnh đó, việc xây dựng và đưa vào vận hành Sàn dữ liệu quốc gia trong năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển quan trọng trong hình thành thị trường dữ liệu, thúc đẩy trao đổi, chia sẻ và khai thác dữ liệu theo cơ chế thị trường, có kiểm soát.

Thực tế tại một số địa phương như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng cho thấy, việc ứng dụng dữ liệu trong các trung tâm điều hành thông minh (IOC) đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đô thị, từ điều hành giao thông, y tế đến giáo dục. Tuy nhiên, quy mô và mức độ kết nối còn hạn chế, cần được mở rộng trên nền tảng dữ liệu quốc gia thống nhất.

Cùng với đó, việc phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo dữ liệu cần được thúc đẩy, gắn Trung tâm Dữ liệu Quốc gia với nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp sáng tạo và phát triển kinh tế dữ liệu.

Tổng Bí thư cũng yêu cầu tập trung nghiên cứu, làm chủ các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược như điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo, chuỗi khối và các nền tảng dữ liệu dùng chung, qua đó nâng cao năng lực tự chủ, giảm phụ thuộc vào bên ngoài, bảo đảm chủ quyền số quốc gia.

Đặc biệt, yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu phải được đặt ở mức cao nhất. Dữ liệu quốc gia không chỉ là nguồn lực phát triển mà còn gắn liền với chủ quyền quốc gia, an ninh quốc gia và quyền lợi của người dân, do đó cần được bảo vệ chặt chẽ trong toàn bộ vòng đời khai thác và sử dụng.