Luật Viễn thông sửa đổi: Mở đường cho hạ tầng số, tháo gỡ điểm nghẽn để bứt phá

<p style="text-align: justify;">Việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Viễn thông tại kỳ họp Quốc hội vừa qua được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều điểm nghẽn tồn tại nhiều năm, tạo hành lang pháp lý linh hoạt hơn cho doanh nghiệp đầu tư hạ tầng số, đồng thời nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong bối cảnh công nghệ thay đổi rất nhanh.</p>

Việc Quốc hội khóa XVI vừa thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất được đánh giá là một bước đi quan trọng nhằm hoàn thiện thể chế cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Tháo gỡ rào cản cho một ngành đang bước vào chu kỳ phát triển mới

Sau hơn hai năm triển khai Luật Viễn thông năm 2023, thị trường viễn thông Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực. Mạng 5G được thương mại hóa trên diện rộng, hạ tầng cáp quang phủ gần như toàn bộ các xã, dịch vụ trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây phát triển nhanh, trong khi nhu cầu kết nối cho trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và kinh tế số tăng mạnh.

Tuy vậy, thực tiễn cũng cho thấy nhiều quy định pháp luật chưa theo kịp tốc độ phát triển của công nghệ. Không ít thủ tục hành chính còn chồng chéo, thời gian cấp phép kéo dài, một số quy định chưa tạo đủ dư địa để doanh nghiệp chủ động đầu tư hạ tầng mới hoặc triển khai các mô hình kinh doanh số.

Đó cũng là lý do Chính phủ trình Quốc hội sửa đổi Luật theo hướng tập trung vào phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hoàn thiện cơ chế quản lý đối với các lĩnh vực mới, thay vì sửa đổi toàn diện luật hiện hành.

Những điểm mới đáng chú ý

Điểm nổi bật nhất của lần sửa đổi này là tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trong quản lý nhà nước về viễn thông. Nhiều thủ tục được giao cho cơ quan có thẩm quyền trực tiếp xử lý thay vì tập trung ở cấp Trung ương, giúp rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Cùng với đó, Luật sửa đổi cắt giảm, đơn giản hóa nhiều điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp triển khai hạ tầng viễn thông, đặc biệt là các dự án phục vụ chuyển đổi số, phát triển mạng 5G, trung tâm dữ liệu và các nền tảng số.

Một điểm quan trọng khác là luật tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý tài nguyên viễn thông và khai thác hạ tầng theo hướng đồng bộ với các quy định mới về quy hoạch, đầu tư và chuyển đổi số. Điều này giúp giảm tình trạng chồng lấn quy định giữa các luật, đồng thời tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc phát triển hạ tầng số quốc gia.

Giải bài toán đầu tư hạ tầng số

Theo nhiều chuyên gia, rào cản lớn nhất của ngành viễn thông hiện nay không còn là công nghệ mà là tốc độ hoàn thiện thể chế.

Việt Nam đang đặt mục tiêu xây dựng hạ tầng số trở thành hạ tầng chiến lược tương tự giao thông hay điện lực. Để đạt mục tiêu đó, các doanh nghiệp phải đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm cho mạng 5G, cáp quang, trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và các nền tảng phục vụ AI.

Nếu thủ tục đầu tư vẫn kéo dài hoặc quy định chưa thống nhất giữa các luật, doanh nghiệp sẽ mất cơ hội kinh doanh, trong khi tốc độ đổi mới công nghệ chỉ tính bằng tháng chứ không còn bằng năm.

Việc cắt giảm thủ tục hành chính vì vậy không chỉ giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí mà còn rút ngắn thời gian đưa công nghệ mới ra thị trường, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Đây cũng là yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang cạnh tranh để thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu đầu tư trung tâm dữ liệu, hạ tầng điện toán đám mây và các dự án AI quy mô lớn.

Tạo nền tảng cho kinh tế số

Luật Viễn thông không còn chỉ điều chỉnh dịch vụ viễn thông truyền thống mà ngày càng gắn chặt với sự phát triển của kinh tế số. 

Trên thực tế, mọi lĩnh vực từ chính phủ số, ngân hàng số, thương mại điện tử, giáo dục trực tuyến, y tế từ xa đến sản xuất thông minh đều phụ thuộc vào hạ tầng viễn thông chất lượng cao.

Một hành lang pháp lý linh hoạt sẽ giúp doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư mạng tốc độ cao, mở rộng vùng phủ sóng 5G, tăng khả năng kết nối tới vùng sâu, vùng xa, đồng thời thúc đẩy các dịch vụ số mới phát triển.

Đối với người dân, điều đó đồng nghĩa với việc được tiếp cận Internet tốc độ cao với chất lượng ổn định hơn, sử dụng nhiều dịch vụ số thuận tiện hơn và hưởng lợi từ các ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong học tập, khám chữa bệnh và sản xuất.

Cấp thiết trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu

Trong kỷ nguyên số, quốc gia nào sở hữu hạ tầng số hiện đại sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn trong thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

Nhiều nước đang tăng tốc triển khai mạng 5G độc lập (5G SA), nghiên cứu 6G, phát triển các trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn và hình thành hệ sinh thái AI.

Nếu thể chế không theo kịp, Việt Nam sẽ khó tận dụng được làn sóng dịch chuyển đầu tư công nghệ đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

Việc Quốc hội kịp thời sửa đổi Luật Viễn thông vì vậy không chỉ nhằm tháo gỡ khó khăn trước mắt cho doanh nghiệp mà còn thể hiện tư duy quản lý mới: pháp luật phải đi trước một bước, tạo không gian cho đổi mới sáng tạo thay vì trở thành rào cản đối với sự phát triển.

Có thể nói, việc sửa đổi lần này sẽ góp phần xây dựng môi trường đầu tư minh bạch, thông thoáng hơn, thúc đẩy doanh nghiệp viễn thông tăng tốc đầu tư hạ tầng số, qua đó tạo nền tảng vững chắc để Việt Nam hiện thực hóa mục tiêu trở thành quốc gia số, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.