Mở cơ chế thừa nhận kết quả thử nghiệm, chứng nhận nước ngoài

<p>Thông tư số 16/2026/TT-BKHCN tạo khuôn khổ thống nhất cho việc ký kết, thực hiện các hiệp định, thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau và thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp, từ thử nghiệm, giám định đến chứng nhận và công nhận.</p>

Ngày 09/42026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 16/2026/TT-BKHCN quy định chi tiết việc ký kết, thực hiện các hiệp định, thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau và thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp.

Thông tư điều chỉnh hai nhóm hoạt động: Nhóm thứ nhất là các hiệp định giữa Việt Nam với một hoặc nhiều quốc gia, vùng lãnh thổ. Nhóm thứ hai là thỏa thuận giữa tổ chức đánh giá sự phù hợp của Việt Nam với tổ chức quốc tế, khu vực hoặc tổ chức của quốc gia, vùng lãnh thổ khác.

Kết quả được xem xét thừa nhận không chỉ giới hạn ở chứng nhận sản phẩm, mà còn bao gồm kết quả thử nghiệm, giám định, xác nhận giá trị sử dụng, kiểm tra xác nhận, chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy, công nhận và những hoạt động tương ứng được quy định trong pháp luật chuyên ngành.

Một kết quả có thể được nhiều bên chấp nhận:

Thừa nhận lẫn nhau được thực hiện trên cơ sở các bên cùng chấp nhận kết quả đánh giá sự phù hợp theo phạm vi đã cam kết. Trong khi đó, thừa nhận đơn phương là việc cơ quan hoặc tổ chức đánh giá sự phù hợp của Việt Nam chấp nhận kết quả do tổ chức quốc tế hoặc tổ chức nước ngoài cấp mà không dựa trên một hiệp định hay thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau.

Với hiệp định thừa nhận lẫn nhau giữa Việt Nam và đối tác nước ngoài, việc đề xuất, đàm phán, ký kết và thực hiện phải tuân thủ pháp luật về điều ước quốc tế. Cơ quan đề xuất có trách nhiệm xác định sự cần thiết, phạm vi thừa nhận, đối tượng áp dụng và các điều kiện liên quan.

Sau khi hiệp định có hiệu lực, cơ quan được giao chủ trì phải tổ chức thực hiện, theo dõi kết quả và xử lý những vấn đề phát sinh trong phạm vi quản lý.

Đối với các thỏa thuận giữa tổ chức đánh giá sự phù hợp của Việt Nam và tổ chức nước ngoài, việc ký kết được thực hiện trên cơ sở pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và thông lệ quốc tế.

Các tổ chức tham gia phải chịu trách nhiệm về nội dung cam kết, phạm vi thừa nhận cũng như việc duy trì năng lực chuyên môn trong quá trình thực hiện. Hoạt động thừa nhận vì vậy không chỉ dừng ở việc ký văn bản, mà phải gắn với khả năng kiểm chứng và giám sát chất lượng kết quả.

Có thể đình chỉ hoặc hủy bỏ việc thừa nhận:

Thông tư giao bộ quản lý ngành, lĩnh vực xem xét, đánh giá và quyết định việc thừa nhận đơn phương kết quả đánh giá sự phù hợp theo quy trình chuyên môn do bộ ban hành.

Việc thừa nhận phải đi cùng cơ chế theo dõi, giám sát. Trường hợp tổ chức đánh giá sự phù hợp không còn đáp ứng yêu cầu về năng lực kỹ thuật hoặc có dấu hiệu, hành vi vi phạm pháp luật, việc thừa nhận có thể bị đình chỉ hoặc hủy bỏ.

Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương thống nhất quản lý hoạt động ký kết và thực hiện các hiệp định, thỏa thuận thừa nhận. Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia là đầu mối giúp Bộ tổng hợp, quản lý và theo dõi quá trình triển khai.

Cơ quan đề xuất hiệp định phải báo cáo tình hình thực hiện với Chính phủ, đồng thời cung cấp thông tin cho Bộ Khoa học và Công nghệ để theo dõi, tổng hợp. Các tổ chức đánh giá sự phù hợp của Việt Nam tham gia thỏa thuận hoặc thực hiện thừa nhận đơn phương cũng phải báo cáo định kỳ hoặc đột xuất về kết quả triển khai.