Một lá gan mở ra hai cơ hội sống

<p style="text-align: justify;"><b>Chia gan từ người hiến chết não, ghép bất tương hợp nhóm máu và tổ chức ghép cấp cứu là những hướng kỹ thuật giúp Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 mở rộng khả năng điều trị.</b></p>

Một lá gan được hiến có thể dành cho 2 người bệnh nếu được phân chia thành những mảnh ghép phù hợp. Để làm được điều đó, bác sĩ phải bảo toàn hệ mạch máu, đường mật và khả năng hoạt động của từng phần gan.

Tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, 11 ca chia gan ngay trong cơ thể người hiến chết não đã được thực hiện thành công. Kỹ thuật giúp sử dụng hiệu quả hơn nguồn tạng, đồng thời đặt ra yêu cầu cao về phối hợp giữa các kíp lấy, bảo quản và ghép gan.

Đây là một trong những hướng phát triển của chương trình ghép gan tại bệnh viện. Từ nguồn hiến hạn chế, khác biệt nhóm máu đến thời gian cấp cứu ngắn, mỗi rào cản được giải quyết giúp thêm một nhóm người bệnh có cơ hội tiếp cận cuộc ghép.

Sử dụng hiệu quả từng nguồn tạng hiến

Với phương pháp chia gan trong cơ thể người hiến chết não, bác sĩ tiến hành phân chia khi lá gan vẫn còn trong cơ thể người hiến. Từng mảnh ghép phải giữ được những cấu trúc cần thiết để tiếp tục hoạt động sau khi chuyển sang người nhận.

Yêu cầu ấy khiến việc chia gan trở thành một quá trình tính toán và phẫu tích phức tạp. Các nhánh mạch máu và đường mật cần được xác định, kiểm soát, phân bổ phù hợp cho từng mảnh gan.

Đồng thời, các kíp phải chuẩn bị cho những cuộc ghép tiếp theo. Lấy tạng, bảo quản và ghép nối là những công đoạn liên tiếp, trong đó thời gian và chất lượng mảnh ghép đều ảnh hưởng đến kết quả điều trị.

Khả năng chia gan giúp tăng hiệu quả sử dụng nguồn tạng đã được hiến. Trong bối cảnh người bệnh cần ghép phải chờ nguồn phù hợp, đây là hướng kỹ thuật có ý nghĩa trực tiếp đối với cơ hội tiếp cận điều trị.

Việc triển khai được đặt trong chương trình nghiên cứu, ứng dụng và phát triển ghép gan của Bệnh viện 108. Chương trình kết nối ngoại khoa với gây mê hồi sức, hồi sức tích cực, chẩn đoán hình ảnh, miễn dịch và điều phối.

Các thành quả được tập hợp trong Cụm công trình "Ứng dụng, phát triển và chuyển giao thành công kỹ thuật ghép gan góp phần nâng cao vị thế của chuyên ngành ghép tạng Việt Nam", với trọng tâm giải quyết những vấn đề cụ thể trong thực hành.

Vượt rào cản nhóm máu và thời gian

Một người thân sẵn sàng hiến gan chưa đồng nghĩa cuộc ghép có thể thực hiện ngay. Bác sĩ còn phải đánh giá sức khỏe người hiến, đặc điểm mảnh ghép và những yếu tố tương hợp với người nhận.

Trong đó, bất tương hợp nhóm máu đặt ra thách thức về miễn dịch. Nguy cơ phản ứng chống lại mảnh ghép đòi hỏi phương án điều trị và giám sát chặt chẽ trước, trong và sau phẫu thuật.

Bệnh viện 108 đã triển khai ghép gan từ người hiến sống bất tương hợp nhóm máu ở người lớn. Các phương pháp điều trị ức chế miễn dịch, lọc huyết tương và theo dõi miễn dịch được phối hợp để kiểm soát rào cản này.

Kết quả mở thêm lựa chọn cho những trường hợp có người thân muốn hiến gan nhưng không tương hợp. Giá trị của tiến bộ kỹ thuật thể hiện ở khả năng cân nhắc cuộc ghép cho người bệnh trước đó gặp nhiều hạn chế về nguồn hiến.

Với suy gan cấp diễn biến nặng, rào cản còn nằm ở thời gian. Người nhận có thể xấu đi nhanh, trong khi quá trình đánh giá và chuẩn bị người hiến vẫn phải bảo đảm đầy đủ yêu cầu an toàn.

Để giải quyết, bệnh viện xây dựng quy trình ghép gan cấp cứu cho phép đánh giá, hội chẩn và tiến hành phẫu thuật trong vòng 24 giờ kể từ khi có chỉ định ghép. Mốc thời gian này phản ánh khả năng tổ chức toàn bộ quá trình chuẩn bị điều trị.

Các công việc cần được phối hợp khẩn trương: xét nghiệm và hình ảnh cung cấp dữ liệu, chuyên gia thống nhất chỉ định, phẫu thuật viên chuẩn bị phương án, hồi sức duy trì tình trạng người bệnh và tiếp nhận sau mổ.

Khả năng ghép cấp cứu được hình thành trên nền tảng chương trình thường quy. Kinh nghiệm từ những ca theo kế hoạch giúp các bộ phận hiểu phần việc của nhau, chuẩn bị sẵn năng lực để xử trí tình huống cấp bách.

Giảm tổn thương cho người hiến, tăng độ chính xác cho cuộc ghép

Cùng với mở rộng khả năng ghép, các bác sĩ phát triển những kỹ thuật nhằm giảm tác động của phẫu thuật. Một hướng quan trọng là lấy mảnh ghép gan từ người hiến sống bằng nội soi.

Người hiến là người khỏe mạnh tự nguyện trải qua cuộc mổ. Vì vậy, mục tiêu bảo vệ họ được đặt song song với yêu cầu tạo mảnh ghép tốt cho người nhận. Kích thước đường mổ, mức độ đau và khả năng hồi phục đều được quan tâm.

Ứng dụng nội soi trong lấy mảnh gan đòi hỏi phẫu thuật viên có kinh nghiệm, thao tác chính xác và thiết bị phù hợp. Bệnh viện triển khai từng bước, chuẩn hóa quy trình và mở rộng trên cơ sở kết quả thực tế.

Công nghệ dựng hình ba chiều hỗ trợ đánh giá cấu trúc gan trước mổ. Trong phẫu thuật, huỳnh quang ICG được sử dụng để hỗ trợ quan sát tưới máu và ranh giới cắt gan, giúp bác sĩ có thêm thông tin khi thao tác.

Ở người nhận, kỹ thuật cắt bỏ toàn bộ gan bệnh qua nội soi cũng được triển khai. Bước lấy bỏ gan được thực hiện theo hướng ít xâm lấn, sau đó sử dụng đường mở phù hợp để đưa mảnh ghép vào và ghép nối.

Những cải tiến khác đi vào chi tiết mạch máu. Nhằm hạn chế nguy cơ hẹp, gập hoặc xoắn đường thoát máu của mảnh gan, đội ngũ nghiên cứu tạo hình các nhánh tĩnh mạch thành miệng nối rộng trước khi nối vào hệ tuần hoàn người nhận.

Đây là những thay đổi khó nhìn thấy trong một bản thống kê số ca ghép, nhưng tác động trực tiếp đến cách mảnh gan được lấy, bảo quản và hoạt động sau phẫu thuật.

Kết quả còn phụ thuộc vào hồi sức và theo dõi lâu dài. Điều trị ức chế miễn dịch, kiểm soát nhiễm trùng, giám sát mạch máu, đường mật và chăm sóc phục hồi phải tiếp tục sau khi phẫu thuật hoàn tất.

Đến tháng 12/2025, Bệnh viện 108 ghi nhận 320 ca ghép gan. Từ nền tảng ấy, các kỹ thuật phức tạp được đưa vào thực hành với những mục tiêu rõ ràng: sử dụng tốt hơn nguồn hiến, mở rộng lựa chọn cho người nhận và giảm tổn thương cho người hiến.

Với kỹ thuật chia gan, giá trị đó có thể nhìn thấy ngay từ một nguồn tạng. Khi điều kiện chuyên môn phù hợp, quyết định hiến một lá gan có thể đem đến cơ hội điều trị cho hai người đang chờ ghép.