Một thập kỷ "gieo mầm" tiêu dùng tử tế

<p style="text-align: justify;">Việc chuẩn hóa quy trình, minh bạch dữ liệu và hướng tới truy xuất số hóa (QR code, blockchain chuỗi cung ứng…) chính là hướng đi tất yếu. Đây cũng là gợi mở để các phiên chợ, mô hình tiêu dùng xanh tích hợp sâu hơn công nghệ, từ đó mở rộng quy mô mà vẫn giữ được chất lượng.</p><p style="text-align: justify;"></p>

Trong bối cảnh Nghị quyết 57-NQ/TW được đẩy mạnh triển khai theo định hướng của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, mô hình này càng cho thấy tính thời sự và khả năng nhân rộng.

Diễn ra trong hai ngày 25–26/4 tại TP.HCM, sự kiện kỷ niệm 10 năm Phiên chợ Xanh - Tử tế đánh dấu một chặng đường đáng chú ý, từ vài chục gian hàng thử nghiệm ban đầu, đến nay đã quy tụ hơn 40 doanh nghiệp đến từ hơn 20 tỉnh, thành. Nhưng điều giữ chân người tiêu dùng không chỉ là sản phẩm "xanh, sạch", mà chính là câu chuyện phía sau từng sản phẩm.

Tại đây, người mua có thể gặp trực tiếp người sản xuất, truy nguyên nguồn gốc, hiểu quy trình canh tác, chế biến. Một cách tự nhiên, hành vi tiêu dùng được "giáo dục" thông qua trải nghiệm, thay vì những khẩu hiệu khô cứng.

Bà Vũ Kim Anh - Phó Giám đốc Trung tâm BSA, Trưởng Ban tổ chức cho biết, ba giá trị cốt lõi được duy trì suốt một thập kỷ là "minh bạch, trách nhiệm và tử tế". Đó cũng là những nguyên tắc ngày càng được nhấn mạnh trong các chính sách phát triển kinh tế bền vững hiện nay.

Một trong những điểm khác biệt của Phiên chợ Xanh - Tử tế nằm ở quy trình kiểm soát đầu vào nghiêm ngặt. Không dừng ở xét duyệt hồ sơ, Ban tổ chức trực tiếp khảo sát vùng nguyên liệu, đánh giá quy trình sản xuất và thử nghiệm sản phẩm trước khi cho phép tham gia.

Sau khi được chấp nhận, các đơn vị vẫn chịu giám sát định kỳ. Cách làm này tạo ra một "bộ lọc niềm tin", yếu tố then chốt trong bối cảnh thị trường nông sản còn tồn tại không ít bất cập về truy xuất nguồn gốc.

Đáng chú ý, nếu đặt trong tinh thần của Nghị quyết 57, việc chuẩn hóa quy trình, minh bạch dữ liệu và hướng tới truy xuất số hóa (QR code, blockchain chuỗi cung ứng…) chính là hướng đi tất yếu. Đây cũng là gợi mở để các phiên chợ, mô hình tiêu dùng xanh tích hợp sâu hơn công nghệ, từ đó mở rộng quy mô mà vẫn giữ được chất lượng.

Không chỉ là nơi mua bán, phiên chợ đang vận hành như một không gian giáo dục cộng đồng. Người tham gia có thể tự tay làm sản phẩm từ thảo mộc, học phân loại rác, tái chế hoặc đổi rác lấy cây xanh.

Những hoạt động tưởng chừng nhỏ nhưng tạo ra thay đổi lớn trong nhận thức. Chị Nguyễn Thị Lan (TP.HCM) chia sẻ, điều khiến chị gắn bó lâu dài là cảm giác "hiểu rõ thứ mình sử dụng mỗi ngày". Trong khi đó, anh Trần Minh Hoàng coi đây là nơi để con trẻ tiếp cận lối sống xanh một cách trực quan.

Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng "bình dân học vụ số" được nhấn mạnh trong quá trình triển khai Nghị quyết 57, khi tri thức không chỉ nằm trong sách vở hay nền tảng số, mà còn hiện hữu trong từng trải nghiệm đời sống.

Khu ẩm thực của phiên chợ, với sự tham gia của các đầu bếp, không đơn thuần là nơi thưởng thức món ăn, mà còn là "cầu nối" đưa nông sản sạch đến gần hơn với người tiêu dùng. Mỗi món ăn là một lát cắt văn hóa, một câu chuyện về vùng nguyên liệu, về người làm ra sản phẩm.

Ở góc độ thị trường, đây chính là cách nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản Việt – chuyển từ "bán nguyên liệu" sang "bán câu chuyện", phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại.

Sau một thập kỷ, Phiên chợ Xanh – Tử tế đã góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng của một bộ phận người dân: từ ưu tiên giá rẻ sang ưu tiên minh bạch và trách nhiệm. Nhiều khách hàng trở thành "đại sứ tự nhiên", lan tỏa giá trị tích cực ra cộng đồng.

Trong bối cảnh Nghị quyết 57 đặt mục tiêu thúc đẩy mạnh mẽ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, những mô hình như Phiên chợ Xanh - Tử tế hoàn toàn có thể phát triển lên một cấp độ mới:

Ứng dụng nền tảng số để truy xuất nguồn gốc toàn diện Kết nối trực tiếp nông dân, người tiêu dùng qua thương mại điện tử Xây dựng dữ liệu tiêu dùng xanh phục vụ hoạch định chính sách

Theo định hướng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, chuyển đổi số phải gắn với đời sống người dân và tạo ra giá trị thực chất. Phiên chợ Xanh - Tử tế, với nền tảng sẵn có về niềm tin và cộng đồng, chính là "mảnh đất" thuận lợi để hiện thực hóa điều đó.

Hành trình 10 năm của Phiên chợ Xanh - Tử tế cho thấy: khi người tiêu dùng thay đổi hành vi và nhà sản xuất kiên định với giá trị, một hệ sinh thái bền vững hoàn toàn có thể hình thành.

Ở một góc nhìn rộng hơn, đây không chỉ là câu chuyện của một phiên chợ, mà là gợi ý chính sách: phát triển thị trường tiêu dùng xanh cần bắt đầu từ những mô hình gần gũi, có khả năng "chạm" tới người dân, nơi công nghệ, niềm tin và sự tử tế cùng song hành.