Muốn làm chủ AI và công nghệ chiến lược, phải đầu tư từ nghiên cứu cơ bản

<p style="text-align: justify;">Việt Nam muốn phát triển các công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), robot hay hệ thống thông tin thế hệ mới thì trước hết phải xây dựng nền tảng nghiên cứu cơ bản vững chắc. Đây là vấn đề được nhiều nhà khoa học nhấn mạnh tại Hội thảo góp ý hoàn thiện định hướng nghiên cứu cơ bản lĩnh vực khoa học máy tính và thông tin giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2035 do Bộ KH&CN tổ chức.</p>

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Thanh Hà, Phó vụ trưởng Vụ Khoa học xã hội và tự nhiên (Bộ KH&CN), cho rằng việc xây dựng định hướng nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học máy tính và thông tin có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Theo bà Hà, sự phát triển nhanh của AI và các công nghệ số đang đưa khoa học máy tính và thông tin trở thành nền tảng của nhiều công nghệ chiến lược, góp phần nâng cao năng lực khoa học, công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia.

Đại diện Bộ KH&CN cũng cho biết nhiều công nghệ chiến lược mà Việt Nam ưu tiên phát triển đều dựa trên nền tảng của khoa học máy tính và thông tin. Vì vậy, việc xác định đúng các hướng nghiên cứu cơ bản sẽ góp phần nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu xuất sắc và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Vẫn còn nhiều dư địa để bắt kịp thế giới

Trình bày dự thảo định hướng nghiên cứu, PGS-TS Huỳnh Thị Thanh Bình, Trưởng nhóm nghiên cứu Tối ưu, Chủ tịch Hội đồng khoa học ngành Khoa học thông tin và Máy tính, nhận định dù lĩnh vực khoa học máy tính và thông tin phát triển rất mạnh trên thế giới, Việt Nam vẫn còn nhiều dư địa để bắt kịp xu thế.

Theo bà Bình, nhiều trường đại học và viện nghiên cứu đã hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, tuy nhiên số lượng nhiệm vụ nghiên cứu được tài trợ vẫn còn hạn chế so với nhu cầu phát triển.

Dự thảo định hướng nghiên cứu được xây dựng trên cơ sở bám sát các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, hướng tới 3 mục tiêu chính: Củng cố nền tảng tri thức khoa học trong các lĩnh vực cốt lõi của khoa học máy tính và thông tin; Phát triển các hướng nghiên cứu có khả năng tạo ra các phát hiện khoa học mới; hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu xuất sắc có năng lực cạnh tranh quốc tế; Đào tạo nguồn nhân lực khoa học chất lượng cao; thúc đẩy nghiên cứu liên ngành và tăng cường hợp tác quốc tế.

Theo dự thảo, định hướng nghiên cứu sẽ tập trung vào 4 nhóm lĩnh vực trọng tâm gồm: Khoa học máy tính; trí tuệ nhân tạo; hệ thống thông tin và truyền thông; robot và tự động hóa. Đây là các lĩnh vực được xác định sẽ tạo nền tảng khoa học cho phát triển công nghệ chiến lược và công nghệ cao của Việt Nam trong giai đoạn 2026-2035.

 Đề xuất gắn nghiên cứu với nhu cầu thực tiễn

Tại hội thảo, các nhà khoa học và chuyên gia đề nghị bổ sung nhiều nội dung nhằm nâng cao tính khả thi của định hướng nghiên cứu.

Các ý kiến tập trung vào việc xây dựng cơ sở dữ liệu về hạ tầng nghiên cứu; tăng cường gắn kết giữa nghiên cứu cơ bản với đào tạo sau đại học; ưu tiên đầu tư vào những lĩnh vực Việt Nam có thế mạnh như xử lý ngôn ngữ tiếng Việt; đồng thời bổ sung cơ chế rà soát, cập nhật định kỳ định hướng nghiên cứu để phù hợp với sự phát triển nhanh của khoa học và công nghệ.

Kết luận hội thảo, bà Nguyễn Thị Thanh Hà cho biết Ban soạn thảo sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ các ý kiến của các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu để tiếp tục rà soát, hoàn thiện dự thảo định hướng nghiên cứu cơ bản trong lĩnh vực khoa học máy tính và thông tin trước khi trình lãnh đạo Bộ KH&CN xem xét, ban hành.