Ngăn nguy cơ Việt Nam trở thành điểm tiếp nhận rác thải điện tử từ nước ngoài

<p>Việc Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Thông tư số 63/2026/TT-BKHCN, chính thức cấm nhập khẩu điện thoại thông minh, máy tính cùng nhiều thiết bị điện tử công nghệ số đã qua sử dụng từ ngày 1/1/2027, là một quyết sách kịp thời và mang tính chiến lược dài hạn.</p>

Tại họp báo thường kỳ tháng 10 của Bộ KH&CN ngày 4/11, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, cho biết việc kiểm soát nhóm hàng hóa này nhằm bảo đảm an toàn thông tin, sức khỏe người sử dụng, bảo vệ môi trường và ngăn nguy cơ Việt Nam trở thành điểm tiếp nhận rác thải điện tử từ nước ngoài.

Nhiều năm qua, thị trường thiết bị điện tử cũ tại Việt Nam diễn biến hết sức phức tạp. Lợi dụng danh nghĩa hàng xách tay hay máy đã qua sử dụng phục vụ mục đích cá nhân, không ít lô hàng rác thải công nghệ, linh kiện xuống cấp đã tràn vào thị trường nội địa. 

Tình trạng này không chỉ tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ do pin chai phồng, mà còn đe dọa trực tiếp đến an toàn dữ liệu cá nhân thông qua mã độc cài sẵn, đồng thời gia tăng gánh nặng rác thải điện tử cực kỳ độc hại lên môi trường sống. 

Động thái siết chặt từ cơ quan quản lý là "hàng rào kỹ thuật" cần thiết để chặn đứng nguy cơ Việt Nam trở thành bãi tập kết phế thải công nghệ.

Bên cạnh khía cạnh an toàn thông tin và môi trường, chính sách mới còn đóng vai trò tái lập trật tự cạnh tranh lành mạnh. 

Nguồn hàng trôi nổi, giá rẻ không chỉ gây rủi ro cho người dùng cuối mà còn chèn ép các nhà sản xuất, phân phối thiết bị chính hãng – những đơn vị phải tuân thủ quy chuẩn kiểm định nghiêm ngặt và đóng thuế đầy đủ. 

Loại bỏ dòng hàng thải loại ngoại nhập sẽ tạo dư địa phát triển cho thị trường thiết bị tiêu chuẩn, thúc đẩy chuyển đổi xanh và nâng cấp chất lượng tiêu dùng công nghệ của người dân.

Đáng chú ý, quy định không áp dụng cơ chế cấm cản cứng nhắc mà duy trì ngoại lệ linh hoạt. Các doanh nghiệp phục vụ dự án công nghệ chiến lược như vi mạch bán dẫn, hoạt động nghiên cứu phát triển (R&D) hay đào tạo công nghệ cao vẫn được phép nhập khẩu máy móc phù hợp quy định. Đây là điểm cân bằng thực chất giữa bảo vệ thị trường nội địa và hỗ trợ năng lực sản xuất chuyên sâu.

Thời hạn có hiệu lực từ đầu năm 2027 mở ra khoảng đệm hơn một năm để thị trường thích ứng. Điều cần làm lúc này là tăng cường kiểm soát đường biên mậu, ngăn chặn hành vi thẩm lậu hàng phế thải trước "giờ G", đồng thời hướng dẫn rõ ràng thủ tục cho các trường hợp ngoại lệ để chính sách thực sự phát huy tối đa hiệu quả trong kỷ nguyên số.