Ngân sách khoa học, công nghệ sẽ được theo dõi đến từng xã trên nền tảng số

<p style="text-align: justify;">Bộ Khoa học và Công nghệ đang hoàn thiện nền tảng số quản lý ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cho phép theo dõi tình hình phân bổ, giải ngân đến từng đơn vị cấp xã. Hệ thống được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở dữ liệu thống nhất, phục vụ công tác điều hành, giám sát và hoạch định chính sách trên phạm vi cả nước.</p>

Thông tin được Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho biết tại Hội nghị tập huấn xây dựng kế hoạch và dự toán ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số năm 2027 dành cho các địa phương khu vực phía Nam, diễn ra ngày 28/7/2026 tại TP. Hồ Chí Minh.

Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, Bộ Khoa học và Công nghệ đang hoàn thiện nền tảng số để tiếp nhận dữ liệu từ các địa phương, số hóa và cập nhật toàn bộ thông tin về ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Khi hệ thống đi vào vận hành, cơ quan quản lý có thể theo dõi cụ thể từng xã, cơ quan được bố trí bao nhiêu kinh phí, tiến độ giải ngân và việc sử dụng nguồn vốn cho các nhiệm vụ nào.

Các Sở Khoa học và Công nghệ sẽ được cấp quyền theo dõi tình hình phân bổ và giải ngân trên địa bàn, đồng thời rà soát, phản hồi nếu phát hiện sai lệch.

Nền tảng số mới sẽ quản lý xuyên suốt quy trình từ lập kế hoạch, phân bổ dự toán đến theo dõi giải ngân các nhiệm vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên phạm vi cả nước.

Theo đó, dữ liệu được tập trung tại Trung ương nhưng phân cấp cho từng bộ, ngành và địa phương xử lý, cho phép theo dõi tiến độ phân bổ, giải ngân của từng nhiệm vụ, tổng hợp báo cáo và quản lý đến từng đơn vị cấp xã. 

Hệ thống cũng hỗ trợ lãnh đạo các cấp giám sát tình hình thực hiện, đồng thời hình thành cơ sở dữ liệu thống nhất phục vụ công tác điều hành và hoạch định chính sách.

Tại Hội nghị, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương cũng giải đáp nhiều vướng mắc của các địa phương trong quá trình lập kế hoạch và dự toán ngân sách.

Đối với các dự án có nhiều cấu phần, Thứ trưởng nhấn mạnh Sở Khoa học và Công nghệ chỉ thực hiện thẩm định các nội dung thuộc phạm vi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, không thẩm định toàn bộ dự án.

Thứ trưởng cho biết, thực tế tại Bộ Khoa học và Công nghệ, nhiều dự án gồm các hợp phần về xây dựng, tài chính và công nghệ. Mỗi cơ quan sẽ chịu trách nhiệm đối với lĩnh vực chuyên môn của mình. Vì vậy, nếu dự án có nội dung mua sắm thiết bị hoặc ứng dụng công nghệ, Sở Khoa học và Công nghệ cần tham gia thẩm định phần này; các hạng mục xây dựng sẽ do cơ quan chuyên ngành phụ trách.

Thứ trưởng cũng lưu ý việc sử dụng ngân sách phải bảo đảm đúng mục tiêu của từng khoản chi. Chẳng hạn, việc mua máy tính phục vụ chuyển đổi số, cải cách hành chính hoặc cung cấp dịch vụ công có thể được xác định là chi cho chuyển đổi số. Ngược lại, nếu chỉ phục vụ các công việc hành chính thông thường như soạn thảo văn bản hay lập hóa đơn thì không được xếp vào nhóm chi này.

Theo Thứ trưởng, khi cơ quan kiểm tra, kiểm toán làm việc, người đứng đầu đơn vị phải giải trình được căn cứ xác định khoản chi thuộc lĩnh vực chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đang rà soát toàn bộ các nguồn chi liên quan đến khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, không chỉ nguồn sự nghiệp khoa học mà cả các hoạt động nghiên cứu được bố trí từ nguồn sự nghiệp kinh tế và các nguồn kinh phí khác. Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng hướng dẫn thống nhất nhằm tạo thuận lợi cho các địa phương trong quá trình triển khai.

Thứ trưởng cũng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ khi tiếp nhận vướng mắc từ địa phương phải tổ chức họp trực tuyến để thống nhất phương án xử lý trước khi ban hành văn bản hướng dẫn; trường hợp vượt thẩm quyền cần kịp thời báo cáo lãnh đạo Bộ xem xét, giải quyết.

Trước đó, nhiều địa phương đã nêu những khó khăn trong quá trình xây dựng kế hoạch và dự toán ngân sách khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo năm 2027.

Theo bà Võ Thị Thu Sương, Trưởng phòng Kế hoạch - Tài chính, Sở Khoa học và Công nghệ TP. Hồ Chí Minh, khó khăn lớn nhất hiện nay là chưa có hướng dẫn cụ thể để xác định nội hàm khoa học, công nghệ trong các dự án liên ngành. 

Nhiều dự án như y tế số, giáo dục số hay chuyển đổi số vừa có nội dung đầu tư công nghệ, vừa thuộc lĩnh vực chuyên ngành, khiến địa phương gặp khó trong việc bóc tách phần kinh phí được tính vào chi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Tại Hội nghị, đại diện các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ cũng hướng dẫn địa phương triển khai hệ thống quy định mới về xây dựng kế hoạch ngân sách năm 2027. Theo đó, điểm thay đổi quan trọng không nằm ở biểu mẫu mà ở tư duy xây dựng nhiệm vụ. Thay vì đề xuất các đề tài nghiên cứu riêng lẻ, địa phương cần xuất phát từ bài toán phát triển kinh tế - xã hội, xác định rõ sản phẩm đầu ra, đơn vị sử dụng, khả năng ứng dụng, thương mại hóa và mức độ đóng góp cho mục tiêu phát triển của địa phương.

Bộ cũng yêu cầu ưu tiên các nhiệm vụ phục vụ triển khai Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, phát triển công nghệ chiến lược, thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời tổ chức các nhiệm vụ theo cụm, chuỗi thay vì triển khai riêng lẻ nhằm tạo tác động lan tỏa lớn hơn.

Đối với công tác lập dự toán ngân sách, Bộ đã ban hành cơ chế chuẩn hóa quy trình, công thức tính và phương pháp phân bổ nhằm thống nhất cách thực hiện giữa các bộ, ngành và địa phương, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc kéo dài trong xây dựng và giao dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Theo Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị, hằng năm ngân sách nhà nước phải bố trí tối thiểu 3% tổng chi cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời tăng thêm 2% trong 5 năm tiếp theo. Một số địa phương như TP. Hồ Chí Minh cũng đặt mục tiêu dành từ 4-5% ngân sách địa phương cho lĩnh vực này trong năm 2026.