Nghiên cứu cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm, gió mùa ở Việt Nam phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững

<p style="text-align: justify;">Ngày 23/01/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức thành công phiên họp Hội đồng đánh giá, nghiệm thu nhiệm vụ KH&CN cấp quốc gia:"Nghiên cứu cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm, gió mùa ở Việt Nam phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững", mã số: ĐTĐL.CN-91/21.</p>

Trong bối cảnh Việt Nam chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình Kinh tế biển xanh theo Nghị quyết 36-NQ/TW, việc nghiên cứu Cảnh quan biển (Seascape) đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Về mặt khoa học, đây là bước tiến từ tư duy khai thác đơn thuần sang quản lý hệ thống không gian 3 chiều tích hợp (mặt nước - cột nước - đáy biển), coi biển là "vốn tự nhiên" cần tái tạo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy Việt Nam đang tồn tại một khoảng trống lớn: thiếu hệ thống phân loại chuẩn hóa, thiếu bản đồ phân vùng cảnh quan tổng hợp và sự đứt gãy trong dữ liệu liên kết giữa lục địa và biển đảo. Do đó, việc triển khai nghiên cứu chuyên sâu về cảnh quan biển nhiệt đới ẩm gió mùa mang giá trị thực tiễn đặc biệt quan trọng. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp bộ công cụ định giá và quy hoạch không gian biển khách quan dựa trên vốn tự nhiên cảnh quan biển, giúp tối ưu hóa tiềm năng kinh tế, bảo tồn sinh thái và góp phần khẳng định vững chắc chủ quyền quốc gia.

Thực hiện Quyết định số 562/QĐ-TTg ngày 25 tháng 4 năm 2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình phát triển khoa học cơ bản trong lĩnh vực Hóa học, Khoa học sự sống, Khoa học trái đất và Khoa học biển giai đoạn 2017 - 2025, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã phê duyệt nhiệm vụ "Nghiên cứu cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm, gió mùa ở Việt Nam phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững", mã số: ĐTĐL.CN-91/21. do TS. Trần Văn Trường làm chủ nhiệm; Trường Đại học Khoa học Tự nhiên là Cơ quan chủ trì. Đề tài thực hiện với mục tiêu chính là:

- Xây dựng được cơ sở khoa học, hệ thống phân vị và tiêu chí phân loại, phân vùng cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm gió mùa Việt Nam;

- Đánh giá được đặc điểm phân bố, cấu trúc, động lực, chức năng và dịch vụ cảnh quan biển, đảo ven bờ Việt Nam;

- Lượng giá được một số cảnh quan điển hình (vốn tự nhiên biển) phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững;

- Áp dụng cho 02 mô hình định hướng ứng dụng sử dụng hợp lý cảnh quan phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững: (i) khu vực biển, đảo Hạ Long - Cát Bà (Quảng Ninh - Hải Phòng) và (ii) khu vực ven bờ Phú Yên.

Các kết quả đạt được của nhiệm vụ:

Báo cáo cơ sở lý luận và thực tiễn nghiên cứu cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm gió mùa ở Việt Nam phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững;

Bảng Hệ thống phân vị và tiêu chí phân loại, phân vùng cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm gió mùa Việt Nam;

Báo cáo Đặc điểm phân bố, cấu trúc, động lực, chức năng và dịch vụ cảnh quan biển, đảo ven bờ Việt Nam theo kiểu loại và theo vùng;

Báo cáo xác định giá trị một số cảnh quan điển hình (vốn tự nhiên biển) phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững;

Báo cáo đặc điểm cảnh quan và mô hình định hướng ứng dụng sử dụng hợp lý cảnh quan phục vụ phát triển kinh tế biển xanh bền vững: (i) khu vực biển, đảo Hạ Long - Cát Bà (Quảng Ninh - Hải Phòng) và (ii) khu vực ven bờ Phú Yên;

Tập bản đồ cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm gió mùa ven bờ Việt Nam (tỷ lệ 1/500.000) và 02 khu vực trọng điểm (tỷ lệ 1/100.000);

Cơ sở dữ liệu GIS về cảnh quan biển, đảo nhiệt đới ẩm, gió mùa ven bờ Việt Nam;

01 công bố quốc tế trên các tạp chí trong danh mục ISI/Scopus;

03 công bố trong nước trên các tạp chí uy tín;

Đào tạo 01 thạc sĩ;

Hỗ trợ đào tạo 01 tiến sĩ.

Nhiệm vụ đã mở ra khả năng ứng dụng bộ bản đồ và cơ sở dữ liệu phục vụ hoạch định chính sách phát triển kinh tế biển xanh bền vững cho vùng biển, đảo ven bờ Việt Nam, cũng như 2 vùng trọng điểm: vùng biển đảo ven bờ Hạ Long - Cát Bà (Quảng Ninh - Hải Phòng) và vùng biển, đảo ven bờ Phú Yên.

Các thành viên Hội đồng nghiệm thu đánh giá cao những đóng góp của Chủ nhiệm và Cơ quan chủ trì; phần báo cáo tổng kết và báo cáo tóm tắt có cấu trúc hợp lý, phù hợp với yêu cầu của một báo cáo khoa học; về chủng loại, số lượng, khối lượng, tiến độ và chất lượng sản phẩm đạt yêu cầu đặt hàng. Với kết quả đạt được, Hội đồng nhất trí nghiệm thu đề tài mức "Đạt". Đồng thời, yêu cầu nhóm nghiên cứu tiếp thu các nội dung góp ý và chỉnh sửa cho phù hợp, hoàn thiện hồ sơ trình Bộ Khoa học và Công nghệ ra quyết định công nhận kết quả của nhiệm vụ.