Nông thôn chuyển mình nhờ số hóa: Từ nền tảng hạ tầng đến hình thành “công dân số”

<p style="text-align: justify;">Trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng, góp phần làm thay đổi toàn diện diện mạo nhiều vùng quê ở Thanh Hóa. Không chỉ dừng lại ở đầu tư hạ tầng, số hóa đang thấm sâu vào từng hoạt động quản lý, sản xuất và đời sống, từng bước hình thành nông thôn số với người dân là trung tâm của quá trình chuyển đổi.</p>

Thực tế triển khai cho thấy, nhiều địa phương trong tỉnh đã chủ động ứng dụng công nghệ số vào xây dựng nông thôn mới, từ cải cách hành chính đến phát triển kinh tế. Hạ tầng viễn thông, Internet được mở rộng, tạo điều kiện để người dân tiếp cận các dịch vụ số. Các nền tảng phục vụ quản lý, điều hành ở cơ sở từng bước được đưa vào sử dụng, giúp nâng cao hiệu quả công việc, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tăng tính công khai, minh bạch.

Một trong những chuyển biến rõ nét là việc triển khai dịch vụ công trực tuyến. Ngày càng nhiều thủ tục hành chính được thực hiện qua môi trường mạng, giúp người dân giảm chi phí, thời gian đi lại. Ở nhiều địa phương, người dân đã quen với việc nộp hồ sơ trực tuyến, tra cứu thông tin, phản ánh kiến nghị qua các kênh số. Đây là bước tiến quan trọng trong xây dựng chính quyền số ở cơ sở.

Trong lĩnh vực kinh tế, chuyển đổi số đang mở ra hướng đi mới cho sản xuất và kinh doanh nông thôn. Người dân không chỉ sản xuất theo kinh nghiệm mà từng bước tiếp cận thông tin thị trường, kỹ thuật canh tác qua Internet; chủ động quảng bá sản phẩm trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Việc thanh toán không dùng tiền mặt, sử dụng mã QR trong mua bán hàng hóa cũng dần phổ biến, góp phần hình thành kinh tế số ngay từ cấp thôn, xã.

Cùng với đó, nhiều địa phương đã từng bước xây dựng các mô hình "thôn thông minh", "xã thông minh", lấy chuyển đổi số làm nền tảng nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới. Ở đó, công nghệ không chỉ phục vụ quản lý mà còn gắn trực tiếp với đời sống người dân, từ học tập, chăm sóc sức khỏe đến giao dịch hàng ngày.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, hạ tầng và nền tảng số chỉ phát huy hiệu quả khi người dân có khả năng tiếp cận và sử dụng. Đây chính là lý do phong trào "Bình dân học vụ số" được triển khai mạnh mẽ tại Thanh Hóa thời gian qua, trở thành "mắt xích" quan trọng kết nối chuyển đổi số với đời sống thực tế.

Thông qua các tổ công nghệ số cộng đồng, lực lượng đoàn viên thanh niên, cán bộ cơ sở đã trực tiếp đến từng thôn, xóm, hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, cài đặt ứng dụng, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử… theo phương châm "cầm tay chỉ việc". Cách làm này đặc biệt hiệu quả với người cao tuổi, người dân ở khu vực nông thôn, miền núi, những nhóm còn hạn chế về kỹ năng số.

Từ chỗ còn e dè với công nghệ, nhiều người dân đã chủ động sử dụng các nền tảng số trong đời sống hàng ngày: thanh toán hóa đơn, liên hệ với chính quyền, cập nhật thông tin sản xuất, thậm chí tham gia kinh doanh trên môi trường mạng. Khi kỹ năng số trở thành kỹ năng thiết yếu, chuyển đổi số không còn là khái niệm xa vời mà trở thành một phần trong sinh hoạt thường nhật.

Có thể thấy, phong trào "Bình dân học vụ số" đang góp phần trực tiếp vào việc nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới. Khi người dân có kỹ năng số, họ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn trở thành chủ thể của quá trình chuyển đổi. Đây chính là nền tảng để hình thành "công dân số", yếu tố cốt lõi trong xây dựng xã hội số.

Từ thực tiễn ở Thanh Hóa, có thể khẳng định, chuyển đổi số không chỉ làm thay đổi phương thức quản lý, sản xuất mà còn tạo ra sự chuyển biến trong tư duy và cách sống ở nông thôn. Từ những con đường được bê tông hóa, hạ tầng được đầu tư đồng bộ, đến những thao tác số hóa trong đời sống hằng ngày, một diện mạo nông thôn mới đang dần hiện hữu, hiện đại hơn, tiện ích hơn và bền vững hơn.

Trong chặng đường tới, việc tiếp tục gắn chuyển đổi số với phong trào "Bình dân học vụ số", lấy người dân làm trung tâm, sẽ là giải pháp quan trọng để Thanh Hóa không chỉ hoàn thành các mục tiêu xây dựng nông thôn mới mà còn tiến tới hình thành nông thôn số, nông thôn thông minh, nơi công nghệ thực sự phục vụ và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.