Phát triển nhân lực số - nền tảng hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW

<p style="text-align: justify;">Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, phát triển nhân lực số đang trở thành yếu tố quyết định nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Từ thực tiễn triển khai tại địa phương và doanh nghiệp, yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực số đồng bộ, chất lượng cao đang được đặt ra cấp thiết nhằm hiện thực hóa các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW.</p>

Nhận diện đúng vai trò của nhân lực số trong chuyển đổi số

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong giai đoạn mới. Trong đó, nguồn nhân lực, đặc biệt là nhân lực số, được coi là yếu tố then chốt quyết định khả năng làm chủ công nghệ, nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Thực tiễn cho thấy, chuyển đổi số không đơn thuần là việc đầu tư công nghệ hay xây dựng hạ tầng số, mà là quá trình thay đổi toàn diện về phương thức quản lý, vận hành và tạo ra giá trị. Trong quá trình đó, con người vừa là trung tâm, vừa là chủ thể quyết định thành công của chuyển đổi số.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, phát triển nhân lực số hiện vẫn là một trong những điểm nghẽn lớn. Tại một số nơi, việc triển khai chuyển đổi số chưa đạt kỳ vọng do hạn chế về nhận thức, kỹ năng và khả năng thích ứng của lực lượng lao động

Ở cấp địa phương, ông Đỗ Đình Quang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Hưng Yên cho biết, tỉnh Hưng Yên đã xác định phát triển nhân lực số là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu phát triển công nghiệp hiện đại và triển khai hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW. Theo đó, Hưng Yên đã ban hành nhiều chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực, đặt mục tiêu đến năm 2030 phổ cập kỹ năng số cơ bản cho người lao động, đồng thời nâng cao tỷ lệ lao động có kỹ năng số nâng cao và chuyên sâu. Đồng thời, các hoạt động đào tạo, tập huấn kỹ năng số cho cán bộ, công chức; triển khai phong trào "bình dân học vụ số"; tổ chức các lớp đào tạo công nghệ thông tin… được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao nhận thức và năng lực của đội ngũ lao động.

Tỉnh HưngYeen cũng chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, công cụ cải tiến năng suất chất lượng, truy xuất nguồn gốc và các giải pháp sản xuất thông minh. Việc gắn kết các chương trình khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo với nâng cao năng suất, chất lượng đã bước đầu mang lại hiệu quả tích cực.

Theo Phó Giám đốc Đỗ Đình Quang, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao, yếu tố quyết định không còn là vốn hay lao động giản đơn, mà là năng suất tổng hợp (TFP). Trong đó, chuyển đổi số và nhân lực số chính là công cụ quan trọng nhất để nâng cao năng suất.

Chuyển đổi số là quá trình thay đổi tổng thể và toàn diện cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất dựa trên công nghệ số. Do đó, "nhân lực số" không chỉ là đội ngũ kỹ sư công nghệ thông tin mà là toàn bộ lực lượng lao động có khả năng làm việc hiệu quả trong môi trường số.

Như vậy, có thể hiểu "nhân lực số" không chỉ là đội ngũ kỹ sư công nghệ mà là toàn bộ lực lượng lao động có khả năng làm việc hiệu quả trong môi trường số. Và có thể chia theo 3 mức: Kỹ năng số cơ bản (sử dụng dịch vụ số thiết yếu); Kỹ năng số nâng cao ứng dụng trong công việc; Kỹ năng số chuyên sâu như lập trình, dữ liệu, AI...

Từ thực tiễn triển khai, Phó Giám đốc Đỗ Đình Quang nhấn mạnh, rào cản lớn nhất hiện nay không phải là công nghệ mà là tư duy. Nhiều cơ quan, tổ chức vẫn coi chuyển đổi số là nhiệm vụ riêng của bộ phận công nghệ thông tin, trong khi bản chất là sự thay đổi toàn diện cách thức vận hành.

"Muốn phát triển nhân lực số, trước hết phải thay đổi nhận thức, từ lãnh đạo đến từng cán bộ, người lao động", ông Quang cho biết.

Thực tiễn triển khai từ địa phương đến doanh nghiệp

Ở góc độ doanh nghiệp, Giám đốc Đối ngoại Công ty TNHH Nestlé Việt Nam Lê Thị Hoài Thương cho rằng, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, nguồn nhân lực số không còn là yếu tố hỗ trợ mà đã trở thành tài sản chiến lược, quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Công nghệ chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được con người làm chủ. Đội ngũ nhân lực có kỹ năng số có khả năng khai thác dữ liệu, vận hành hệ thống và chuyển hóa thông tin thành các quyết định sản xuất – kinh doanh cụ thể. Đây cũng là lực lượng giúp doanh nghiệp chuyển đổi phương thức quản trị từ dựa trên kinh nghiệm sang dựa trên dữ liệu, hướng tới chuẩn hóa và cải tiến liên tục.

Đặc biệt, nhân lực số còn đóng vai trò kết nối giữa hệ thống vận hành toàn cầu và thực tiễn địa phương, giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững và tiêu chuẩn quốc tế.

Tại doanh nghiệp, ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp "làm nhanh hơn" mà quan trọng hơn là "làm thông minh hơn". Khi các quy trình được số hóa và tự động hóa, doanh nghiệp có thể giảm thiểu các công đoạn không tạo giá trị, tối ưu hóa vận hành và nâng cao chất lượng sản phẩm.

Một ví dụ điển hình là Nestlé Việt Nam. Tại Nhà máy Bông Sen, Nestlé đã triển khai mô hình "Nhà máy kết nối", số hóa toàn bộ dữ liệu và quy trình sản xuất, đồng thời đào tạo đội ngũ nhân viên làm chủ công nghệ. Kết quả là doanh nghiệp cắt giảm tới khoảng 60% các hoạt động không tạo giá trị, nâng cao hiệu quả vận hành và vẫn đảm bảo chất lượng, an toàn và phát triển bền vững.

Theo bà Thương, trong quá trình này, vai trò của con người không bị thay thế mà được nâng cao, từ thực hiện các công việc thủ công sang giám sát thông minh, phân tích dữ liệu và ra quyết định theo thời gian thực.

Phát triển nhân lực số cần bắt đầu từ đổi mới tư duy

Để phát triển nhân lực số bền vững, Phó Giám đốc Đỗ Đình Quang cho rằng, cần bắt đầu từ việc đổi mới tư duy, xác định chuyển đổi số là quá trình thay đổi toàn diện, trong đó con người giữ vai trò trung tâm.

Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ sinh thái đào tạo nhân lực số đồng bộ, gắn với nhu cầu thực tiễn của địa phương và doanh nghiệp. Các chương trình đào tạo cần được thiết kế theo hướng phân tầng kỹ năng, đồng thời chú trọng đào tạo lại, đào tạo nâng cao cho lực lượng lao động hiện hữu.

Đánh giá từ góc độ doanh nghiệp, bà Thương nhận định, doanh nghiệp cần chủ động tham gia vào quá trình đào tạo và phát triển nhân lực số, gắn đào tạo với thực tiễn sản xuất - kinh doanh, qua đó hình thành đội ngũ nhân lực có khả năng thích ứng nhanh với công nghệ và thị trường; đồng thời cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong đào tạo, phát triển các nền tảng học tập số, thúc đẩy học tập suốt đời, tạo điều kiện để mọi người lao động đều có cơ hội tiếp cận và nâng cao kỹ năng số.

Ngoài ra, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút và phát triển nhân tài trong lĩnh vực công nghệ số, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp cũng là một trong những yếu tố quan trọng để bảo đảm nguồn nhân lực chất lượng cao.

Trong bối cảnh Nghị quyết số 57-NQ/TW đang được triển khai mạnh mẽ, phát triển nhân lực số không chỉ là yêu cầu cấp thiết trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài. Đây chính là nền tảng để nâng cao năng suất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và đưa Việt Nam phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.