Quản trị AI, kiến tạo động lực phát triển mới

<p>Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế số. Tuy nhiên, cùng với việc mở rộng ứng dụng, yêu cầu đặt ra là phải hoàn thiện tiêu chuẩn, tăng cường đánh giá chất lượng, bảo đảm an toàn dữ liệu và xác định rõ trách nhiệm của các chủ thể trong quá trình sử dụng AI.</p>

Thúc đẩy phát triển, mở rộng ứng dụng AI

Thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã triển khai nhiều hoạt động nhằm thúc đẩy phát triển và ứng dụng AI, từng bước hình thành các điều kiện về hạ tầng, nhân lực, tiêu chuẩn và cơ chế hỗ trợ.

Trong lĩnh vực công vụ, Bộ đã ban hành Bộ tiêu chí đánh giá nền tảng AI hỗ trợ công vụ. Đến nay, có 02 nền tảng đáp ứng Bộ tiêu chí, với năng lực phục vụ khoảng 50.000 người dùng đồng thời. Dữ liệu hoạt động được thu thập tự động hằng giờ, có lưu nhật ký để phục vụ việc theo dõi, đối chiếu.

Về nguồn lực phát triển, các doanh nghiệp công nghệ số đã đầu tư khoảng 4.208 GPU phục vụ nghiên cứu, phát triển AI. Bộ cũng xây dựng cơ sở dữ liệu khoảng 300 chuyên gia Việt Nam toàn cầu và thành lập Mạng lưới chuyên gia AI Việt Nam toàn cầu, góp phần kết nối nguồn lực trí thức, thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng công nghệ.

Công tác tiêu chuẩn hóa tiếp tục được quan tâm với 58 tiêu chuẩn, quy chuẩn về AI, an ninh mạng và dữ liệu. Bộ đã hướng dẫn áp dụng trực tiếp 165 tiêu chuẩn quốc tế, khu vực và nước ngoài. Đây là cơ sở quan trọng để các tổ chức, doanh nghiệp tham chiếu trong quá trình phát triển, triển khai và đánh giá các hệ thống AI.

Cùng với đó, hoạt động hỗ trợ ứng dụng AI thông qua Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia bước đầu ghi nhận sự quan tâm của doanh nghiệp và các tổ chức. Đến ngày 10/10/2026, Quỹ đã tiếp nhận 87 hồ sơ đề xuất nhiệm vụ ứng dụng AI, trong đó có 11 hồ sơ hợp lệ, với mức tài trợ từ ngân sách nhà nước tối đa 3 tỷ đồng cho mỗi nhiệm vụ.

Những kết quả trên cho thấy, hệ sinh thái AI đang từng bước được hình thành, từ hạ tầng tính toán, nguồn nhân lực chuyên gia đến tiêu chuẩn và cơ chế hỗ trợ nghiên cứu, ứng dụng. Tuy nhiên, để AI thực sự phát huy hiệu quả, nhất là trong hoạt động công vụ, việc mở rộng triển khai cần đi đôi với kiểm chứng chất lượng và quản trị rủi ro.

Tăng cường quản lý, kiểm soát rủi ro và bảo đảm an toàn

Hiện nay, kết quả đánh giá các nền tảng AI chủ yếu phản ánh phạm vi triển khai và phản hồi của người dùng, trong khi việc kiểm chứng độc lập về độ chính xác, an toàn dữ liệu và hiệu quả sử dụng còn cần được tăng cường. Bên cạnh đó, nguy cơ giả mạo hình ảnh, giọng nói để lừa đảo và việc đưa dữ liệu công vụ lên các công cụ AI công cộng đòi hỏi các cơ quan, tổ chức phải có biện pháp quản lý phù hợp.

Trước yêu cầu đó, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hướng dẫn các yêu cầu kỹ thuật và phương pháp đánh giá; các cơ quan triển khai có trách nhiệm kiểm tra điều kiện sử dụng, bảo vệ dữ liệu. Đối với hoạt động công vụ, người có thẩm quyền phải kiểm tra căn cứ, quyết định và chịu trách nhiệm về văn bản do mình ký, kể cả trong trường hợp sử dụng AI để hỗ trợ.

Việc đánh giá các nền tảng AI hỗ trợ công vụ cần được thực hiện thực chất hơn, không chỉ dựa trên số lượng người dùng hay phạm vi triển khai. Theo đó, sẽ sử dụng bộ câu hỏi chuẩn do chuyên gia pháp lý xây dựng để kiểm tra tỷ lệ dẫn đúng văn bản, điều khoản và hiệu lực văn bản; đồng thời kiểm chứng độ chính xác, an toàn dữ liệu trước khi mở rộng ứng dụng.

Cùng với đánh giá chất lượng, quản lý AI cần được thực hiện theo mức độ rủi ro. Trách nhiệm đánh giá rủi ro, giám sát và xử lý sự cố đối với hệ thống AI rủi ro cao cần được làm rõ. Bộ cũng định hướng hoàn thiện tiêu chuẩn, phát triển phòng thử nghiệm và phối hợp với Bộ Tài chính hoàn thiện phương án hỗ trợ phát triển AI thông qua các quỹ hiện có.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là phổ cập kỹ năng AI cho cán bộ, công chức, người lao động và doanh nghiệp nhỏ và vừa. Người sử dụng cần được trang bị kiến thức để khai thác công cụ AI hiệu quả, nhận diện thông tin sai lệch, đồng thời hiểu rõ giới hạn của công nghệ và trách nhiệm của mình khi sử dụng kết quả do AI tạo ra.

Việc thực thi các nghĩa vụ minh bạch theo Luật Trí tuệ nhân tạo cũng cần được chú trọng, trong đó có yêu cầu cảnh báo người dùng, đánh dấu và gắn nhãn nội dung do AI tạo ra. Đặc biệt, các cơ quan, tổ chức và cá nhân cần tuân thủ quy định về bảo vệ dữ liệu, không đưa thông tin công vụ không được phép lên các công cụ AI công cộng.

Phát triển AI không chỉ là mở rộng khả năng ứng dụng công nghệ mà còn là xây dựng môi trường sử dụng an toàn, minh bạch và có trách nhiệm. Khi tiêu chuẩn được hoàn thiện, chất lượng được kiểm chứng, rủi ro được kiểm soát và người sử dụng có đủ kỹ năng, AI sẽ có điều kiện phát huy hiệu quả, đóng góp thiết thực cho hoạt động quản lý nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội.