Quảng Ninh đề xuất thí điểm Khu kinh tế số, lấy hạ tầng mạng chuyên dùng làm nền tảng kết nối

<p style="text-align: justify;">Quảng Ninh đang đề xuất thí điểm thành lập Khu kinh tế số và tri thức tự do với quy mô gần 26.400 ha, hướng tới hình thành không gian phát triển dựa trên dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và các công nghệ số. Trong quá trình này, việc hoàn thiện hạ tầng số, trong đó có Mạng truyền số liệu chuyên dùng, được xác định là một trong những nền tảng quan trọng để kết nối, liên thông và bảo đảm an toàn cho các hệ thống số của tỉnh.</p>

Theo đề xuất của tỉnh Quảng Ninh, Khu kinh tế số và tri thức tự do dự kiến có diện tích gần 26.400 ha, nằm trên địa bàn 10 xã, phường, được tổ chức thành 3 phân khu chức năng có tính liên kết và bổ trợ lẫn nhau.

Mô hình được kỳ vọng tạo ra không gian phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thu hút các tập đoàn công nghệ, nhà đầu tư, chuyên gia, kỹ sư và nhân lực chất lượng cao trong và ngoài nước.

Để vận hành một không gian kinh tế số có quy mô lớn, yêu cầu đặt ra không chỉ là các trung tâm dữ liệu, nền tảng số hay các ứng dụng thông minh, mà còn cần một hạ tầng kết nối đủ năng lực, ổn định, liên thông và an toàn.

Trong hệ thống hạ tầng đó, Mạng truyền số liệu chuyên dùng có vai trò quan trọng trong kết nối các cơ quan nhà nước, phục vụ trao đổi dữ liệu và vận hành các hệ thống thông tin dùng chung, qua đó tạo nền tảng cho quá trình xây dựng chính quyền số và quản trị số tại địa phương.

Quảng Ninh hiện có 100% cơ quan nhà nước kết nối Mạng truyền số liệu chuyên dùng. Đây là một trong những nền tảng hạ tầng quan trọng để tỉnh tiếp tục mở rộng các hệ thống phục vụ điều hành, quản trị và cung cấp dịch vụ số.

Khi Khu kinh tế số và tri thức tự do được triển khai, yêu cầu kết nối sẽ ngày càng lớn, không chỉ giữa các cơ quan quản lý nhà nước mà còn giữa các trung tâm dữ liệu, hệ thống giám sát, nền tảng điều hành và các mô hình đô thị thông minh.

Việc duy trì một hạ tầng truyền dẫn chuyên dùng ổn định, bảo đảm an toàn, sẵn sàng kết nối các hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước sẽ góp phần tạo nền móng cho quá trình quản trị và vận hành không gian kinh tế số.

Theo phương án đề xuất, Phân khu 2 của Khu kinh tế số và tri thức tự do có diện tích khoảng 19.380 ha, với các chức năng như quản trị thông minh (Digital Twin), trung tâm hành chính số kiểu mẫu, đô thị sinh thái, trung tâm dữ liệu dự phòng sau thảm họa, công nghiệp và logistics.

Đây đều là những mô hình có mức độ phụ thuộc cao vào dữ liệu và kết nối thời gian thực.

Đặc biệt, mô hình Digital Twin đòi hỏi khả năng thu thập, truyền dẫn và xử lý khối lượng lớn dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau để phục vụ giám sát, mô phỏng và hỗ trợ ra quyết định. Trung tâm dữ liệu dự phòng sau thảm họa cũng đặt ra yêu cầu cao về khả năng duy trì kết nối và bảo đảm hoạt động liên tục của các hệ thống thông tin.

Việc Quảng Ninh đã hoàn thành kết nối Mạng truyền số liệu chuyên dùng tới 100% cơ quan nhà nước tạo tiền đề để tiếp tục xây dựng, mở rộng các hệ thống quản trị số, từng bước hình thành môi trường điều hành dựa trên dữ liệu.

Song song với đề xuất Khu kinh tế số và tri thức tự do, Quảng Ninh đang triển khai nhiều mô hình hạ tầng số, trong đó có Đề án thí điểm Cửa khẩu thông minh Móng Cái (Việt Nam) - Đông Hưng (Trung Quốc).

Tại khu vực cửa khẩu, công nghệ nhận diện sinh trắc học, cổng kiểm soát tự động e-Gate và các giải pháp tự động hóa được triển khai nhằm rút ngắn thời gian làm thủ tục, nâng cao hiệu quả kiểm tra, kiểm soát.

Đối với luồng hàng hóa tại khu vực cầu Bắc Luân II, tỉnh triển khai thí điểm xe tự hành không người lái thông minh (IGV) trên nền tảng 5G và hệ thống định vị hiện đại, hướng tới vận chuyển hàng hóa liên tục.

Những mô hình này cho thấy xu hướng chuyển từ ứng dụng công nghệ đơn lẻ sang xây dựng hệ sinh thái số có khả năng kết nối nhiều hệ thống, trong đó mạng viễn thông, mạng truyền số liệu và các nền tảng dữ liệu đóng vai trò hạ tầng kết nối.

Đối với khu vực quản lý nhà nước, Mạng truyền số liệu chuyên dùng tiếp tục là một thành phần quan trọng trong kiến trúc hạ tầng số, góp phần bảo đảm kết nối an toàn giữa các cơ quan, đơn vị và hệ thống thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành.

Cùng với hạ tầng mạng, Quảng Ninh đang đẩy mạnh phát triển 5G, trung tâm dữ liệu, các nền tảng số và hệ thống quản trị thông minh. Tỷ lệ phủ sóng 5G của tỉnh hiện đạt 94% dân số; 100% kết quả giải quyết thủ tục hành chính còn hiệu lực đã được số hóa.

Tỉnh cũng đã ký kết hợp tác chiến lược với nhiều doanh nghiệp công nghệ lớn như FPT, MobiFone, VNPT, Viettel, GTel và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam nhằm huy động nguồn lực phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong tổng thể đó, việc phát triển đồng bộ các lớp hạ tầng số - từ mạng truyền dẫn, Mạng truyền số liệu chuyên dùng, 5G đến trung tâm dữ liệu và các nền tảng dùng chung - có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng vận hành các mô hình kinh tế số trong tương lai.

Khi dữ liệu ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng của nền kinh tế, yêu cầu đặt ra đối với hạ tầng kết nối cũng chuyển từ "có kết nối" sang kết nối ổn định, liên thông, an toàn và sẵn sàng phục vụ các hệ thống số quy mô lớn.

Đây cũng là điều kiện cần thiết để các mô hình như đô thị thông minh, Digital Twin, trung tâm dữ liệu dự phòng, cửa khẩu thông minh và chính quyền số có thể vận hành đồng bộ, tạo thành một hệ sinh thái thay vì những hệ thống công nghệ độc lập.

Việc đề xuất thí điểm Khu kinh tế số và tri thức tự do cho thấy Quảng Ninh đang đặt mục tiêu xây dựng một không gian phát triển mới dựa trên công nghệ và dữ liệu. Trong tiến trình đó, Mạng truyền số liệu chuyên dùng cùng các hạ tầng kết nối số sẽ tiếp tục là lớp hạ tầng nền tảng, góp phần bảo đảm năng lực kết nối, liên thông và vận hành an toàn cho chính quyền số, đồng thời tạo tiền đề để mở rộng các mô hình kinh tế số trên địa bàn.

Quảng Ninh đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 12%/năm giai đoạn 2026-2030, hướng tới trở thành cực tăng trưởng chiến lược của quốc gia và thành phố trực thuộc Trung ương trong tương lai./.