Quảng Trị đưa dịch vụ công trực tuyến đến tận thôn bản, tạo nền tảng cho chính quyền số hai cấp

<p style="text-align: justify;">Từ những buổi hướng dẫn tại nhà văn hóa thôn, những lần "cầm tay chỉ việc" đến từng hộ dân, Quảng Trị đang từng bước đưa dịch vụ công trực tuyến (DVCTT) đến gần hơn với người dân vùng sâu, vùng xa.</p>

Không chỉ giúp người dân hình thành kỹ năng số, mô hình này còn tạo nền tảng để địa phương triển khai hiệu quả chính quyền số theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Nếu vài năm trước, việc nộp hồ sơ trực tuyến còn là khái niệm xa lạ đối với nhiều người dân miền núi thì nay, tại các xã Đakrông, Tà Rụt, Khe Sanh, Lìa và Hướng Phùng, hình ảnh người dân sử dụng điện thoại thông minh để đăng nhập Cổng Dịch vụ công quốc gia, tra cứu hồ sơ hay thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến đã trở nên quen thuộc.

Sự thay đổi này đến từ Dự án "Cải thiện điều kiện tiếp cận dịch vụ công trực tuyến cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số trong tiến trình xây dựng chính quyền số" do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam tài trợ, triển khai từ tháng 4/2025 đến hết tháng 6/2026.

Không chỉ hướng đến mục tiêu nâng cao tỷ lệ sử dụng DVCTT, dự án còn góp phần thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận bình đẳng với các dịch vụ hành chính công hiện đại, đúng với tinh thần "không để ai bị bỏ lại phía sau" trong tiến trình chuyển đổi số.

Theo khảo sát của Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh Quảng Trị, trước khi dự án được triển khai, gần 90% người dân được khảo sát chưa thực sự hiểu hoặc chưa từng sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Phần lớn chưa biết tạo tài khoản trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, chưa sử dụng định danh điện tử VNeID hoặc chưa có kỹ năng thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường số.

Sau 14 tháng triển khai, dự án tập trung vào ba nhóm giải pháp trọng tâm gồm: nâng cao năng lực cho công chức bộ phận một cửa và Tổ công nghệ số cộng đồng (CNSCĐ); tăng cường hạ tầng số; đồng thời tái cấu trúc quy trình, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Thay vì chỉ tuyên truyền qua tài liệu hoặc internet, các Tổ CNSCĐ trực tiếp đến từng thôn, bản, hộ gia đình để hướng dẫn người dân thao tác trên điện thoại thông minh.

Kết quả cho thấy 96,88% người dân được hướng dẫn trực tiếp tại nhà văn hóa thôn; 91,67% được hỗ trợ tạo tài khoản Cổng Dịch vụ công quốc gia; gần 90% được hướng dẫn cài đặt, sử dụng VNeID và nộp hồ sơ trực tuyến. Đặc biệt, hơn 80% được hỗ trợ theo hình thức "cầm tay chỉ việc" – phương thức phù hợp với điều kiện thực tế của đồng bào vùng sâu, vùng xa.

Nhờ đó, 75% người dân được khảo sát cho biết đã hiểu rõ hoặc khá rõ về DVCTT sau khi được hướng dẫn.

Một trong những mục tiêu quan trọng của chuyển đổi số là giúp người dân có thể tự thực hiện thủ tục hành chính mà không phải phụ thuộc vào cán bộ hỗ trợ.

Khảo sát cho thấy trước khi triển khai dự án, có tới 84,38% người dân không biết hoặc chỉ biết rất ít cách sử dụng điện thoại để thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến.

Sau quá trình hướng dẫn, gần một nửa số người được khảo sát đã trực tiếp sử dụng DVCTT; 47,92% đã tự nộp hồ sơ trực tuyến ít nhất một lần. Với đặc thù khu vực miền núi, nơi người dân chỉ phát sinh một số thủ tục hành chính trong năm, đây được xem là kết quả tích cực, phản ánh sự thay đổi rõ rệt về thói quen sử dụng dịch vụ số.

Đáng chú ý, 72,92% người dân cho biết họ cảm thấy tự tin hoặc rất tự tin khi sử dụng DVCTT sau khi được hỗ trợ.

Những kết quả trên càng có ý nghĩa khi Quảng Trị đang đẩy mạnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn với xây dựng chính quyền số.

Theo định hướng chuyển đổi số của Chính phủ và các địa phương, mô hình chính quyền số được phát triển trên nguyên tắc "Một hệ thống thống nhất - Một dữ liệu duy nhất - Một dịch vụ liền mạch". Toàn bộ hệ thống thông tin phục vụ điều hành được chuẩn hóa và liên thông từ tỉnh đến xã; dữ liệu được xây dựng theo nguyên tắc "đúng - đủ - sạch - sống - thống nhất - dùng chung"; người dân chỉ cần tương tác qua hai nền tảng thống nhất là ứng dụng VNeIDđể định danh, xác thực và Cổng Dịch vụ công quốc gia để thực hiện thủ tục hành chính. Mô hình này giúp loại bỏ tình trạng dữ liệu phân tán, giảm việc phải khai báo lặp lại thông tin, đồng thời nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành của chính quyền địa phương hai cấp.

Trong bối cảnh đó, việc người dân được trang bị kỹ năng sử dụng DVCTT ngay từ cơ sở không chỉ giúp nâng cao chất lượng phục vụ hành chính mà còn tạo điều kiện để các hệ thống số vận hành đồng bộ, khai thác hiệu quả dữ liệu dùng chung và cung cấp dịch vụ công liền mạch giữa các cấp chính quyền.

Một trong những kết quả nổi bật của dự án là phát huy hiệu quả hoạt động của các Tổ CNSCĐ.

Trong thời gian triển khai, dự án đã tổ chức 98 buổi tuyên truyền tại 49 thôn, bản với 4.499 lượt người dân tham gia. Theo khảo sát, tỷ lệ người dân hài lòng với hoạt động hướng dẫn của các Tổ CNSCĐ đạt từ 88% đến trên 93%; gần 99% người dân cho rằng việc thực hiện thủ tục hành chính trở nên thuận tiện hơn sau khi được hỗ trợ.

Đáng chú ý, 94,8% người dân đánh giá hình thức hướng dẫn trực tiếp hiệu quả hơn so với việc chỉ xem tài liệu hoặc video hướng dẫn. Điều này cho thấy, ở vùng sâu, vùng xa, chuyển đổi số vẫn cần bắt đầu từ sự đồng hành của con người.

Phát biểu tại lễ tổng kết dự án, bà Francesca Nardini, Phó Trưởng đại diện thường trú UNDP tại Việt Nam, đánh giá cao vai trò của các Tổ CNSCĐ khi không chỉ hỗ trợ về kỹ thuật mà còn kiên trì, sáng tạo trong cách tiếp cận người dân, biến các buổi hướng dẫn thành những hoạt động sinh hoạt cộng đồng gần gũi và hiệu quả.

Bên cạnh những kết quả tích cực, khảo sát cũng chỉ ra một số khó khăn như người dân quên tài khoản hoặc mật khẩu đăng nhập (65,63%), hạ tầng internet tại khu vực miền núi chưa ổn định (57,29%), 25% chưa có tài khoản ngân hàng hoặc chưa quen thanh toán điện tử, hơn 20% còn gặp khó khăn khi sử dụng điện thoại thông minh.

Đáng chú ý, 77,08% người dân mong muốn tiếp tục được hướng dẫn trực tiếp trong thời gian tới. Điều này cho thấy nâng cao năng lực số cho người dân cần được duy trì thường xuyên cùng với việc tiếp tục đầu tư hạ tầng viễn thông, mở rộng vùng phủ internet, phát triển thanh toán không dùng tiền mặt và duy trì hoạt động của các Tổ CNSCĐ.

Khi mỗi người dân ở thôn bản có thể tự thực hiện thủ tục hành chính trên điện thoại thông minh, chính quyền số không còn là mục tiêu trong tương lai mà đã hiện diện trong đời sống hằng ngày. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Quảng Trị vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xây dựng nền hành chính số hiện đại, thống nhất dữ liệu và cung cấp dịch vụ công thông suốt, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ.