Tài sản hóa sở hữu trí tuệ: Đòn bẩy nâng tầm giá trị nông sản vùng ĐBSCL

<p style="text-align: justify;">Với việc Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2026, hoạt động bảo hộ và phát triển thương hiệu tại các địa phương Tây Nam Bộ đã bước sang một chương mới. Từ tư duy bảo hộ thuần túy, sở hữu trí tuệ giờ đây đã trở thành một loại tài sản đặc biệt, có thể định giá, góp vốn, giúp giá trị nông sản đặc sản tăng từ 10 - 15%.</p>

Số liệu thống kê cho thấy một tín hiệu rất lạc quan: Tổng số đơn đăng ký xác lập quyền sở hữu công nghiệp và văn bằng sáng chế đã bứt phá, vượt 25% so với năm 2024. Nhiều sáng chế độc đáo có tính ứng dụng và khả năng thương mại hóa rất cao, được duy trì bền vững qua nhiều năm, như: Sáng chế mũ bảo hiểm thoáng khí, mũ bảo hiểm có hệ thống làm mát nhiệt điện (duy trì văn bằng bảo hộ 11 năm); hay sáng chế phương pháp thêu mũi đâm xô 2 mặt có màu sắc khác nhau (duy trì bảo hộ 8 năm).

Riêng trong năm 2025, ngành khoa học và công nghệ đã hỗ trợ kinh phí bảo hộ sở hữu trí tuệ trong nước cho 38 nhãn hiệu và 3 sáng chế với tổng ngân sách hơn 483 triệu đồng. Nhiều thương hiệu nổi tiếng cũng được tiếp sức bảo hộ pháp lý vững chắc, cụ thể:

Thẩm định, cấp chứng nhận quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý Phú Quốc cho 5 doanh nghiệp nước mắm. Cấp 44.000 tem nhãn hiệu chứng nhận "An Giang" cho 4 cơ sở và gia hạn cho 1 cơ sở. Kích hoạt 2 nhiệm vụ chiến lược nhằm phát triển nhãn hiệu tập thể "Tôm khô Hà Tiên" và xây dựng nhãn hiệu "Chả cá Phú Quốc" cho đặc khu Phú Quốc.

Ông Lê Quốc Cường, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ đánh giá, các sản phẩm đặc sản sau khi được "gắn mác" thương hiệu và phát triển tài sản trí tuệ đều ghi nhận mức tăng giá trị từ 10 - 15%, giữ giá ổn định qua các năm. Danh tiếng nông sản (như sản phẩm kẹo khóm đạt chuẩn OCOP 3 sao của HTX Thiện Trung, xã Vĩnh Tuy) được khẳng định vững chắc, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe để rộng đường xuất khẩu.

Biến quyền sở hữu thành dòng vốn

Bước ngoặt lớn nhất của ngành công nghệ và sở hữu trí tuệ chính là việc áp dụng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/4/2026).

Đúng như tên gọi "tài sản hóa", hành lang pháp lý mới đã làm thay đổi bản chất của quyền sở hữu trí tuệ. Thay vì chỉ tập trung vào việc bảo hộ và xử lý vi phạm như trước, luật mới biến các văn bằng bảo hộ, nhãn hiệu, sáng chế thành tài sản kinh tế đúng nghĩa. Doanh nghiệp hoàn toàn có quyền định giá, mua bán, chuyển nhượng, thế chấp hoặc dùng để góp vốn kinh doanh giống như các tài sản vật chất khác.

Để đưa khung pháp lý tiến bộ này thực sự đi vào cuộc sống, chính quyền các địa phương đang khuyến khích doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị tài sản vô hình. 

Khối cơ quan quản lý cũng đang khẩn trương hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu về giao dịch tài sản trí tuệ; đồng thời thúc đẩy các tổ chức định giá chuyên nghiệp hóa và kiến nghị các ngân hàng, tổ chức tín dụng sớm xây dựng mô hình đánh giá rủi ro riêng cho tài sản trí tuệ thay vì áp dụng các rào cản thế chấp truyền thống./.