Thái Nguyên: Hơn 60.000 lao động dân tộc thiểu số được đào tạo nghề, mở hướng thoát nghèo bền vững
<p style="text-align: justify;">Giai đoạn 2021–2025, Thái Nguyên đã đào tạo nghề cho hơn 60.000 lao động dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm và cải thiện thu nhập cho người dân. Kết quả này góp phần thực hiện mục tiêu phát triển giáo dục nghề nghiệp, giải quyết việc làm và giảm nghèo bền vững trong khuôn khổ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2030, giai đoạn I (2021–2025).</p>

Đào tạo nghề gắn với sinh kế, tạo chuyển biến tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Phát triển nguồn nhân lực, nâng cao chất lượng đào tạo nghề và giải quyết việc làm là những nhiệm vụ quan trọng của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Trong đó, Dự án 5 về phát triển giáo dục, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực hướng tới trang bị kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, tạo điều kiện để người dân tham gia thị trường lao động, phát triển sản xuất, nâng cao thu nhập và từng bước thoát nghèo bền vững.
Tại Thái Nguyên, việc triển khai đào tạo nghề cho lao động dân tộc thiểu số giai đoạn 2021–2025 đã đạt những kết quả tích cực, từng bước chuyển từ đào tạo theo khả năng cung ứng sang chú trọng nhu cầu thực tế của người học và điều kiện phát triển kinh tế tại địa phương.
Theo thống kê của tỉnh, trong giai đoạn 2021–2025, hơn 60.000 lao động dân tộc thiểu số đã được đào tạo nghề. Trong tổng số hơn 452.000 lao động dân tộc thiểu số tại 80 xã, phường thuộc vùng dân tộc thiểu số và miền núi, tỷ lệ lao động đã qua đào tạo nghề đạt 58%.
Cùng với đó, số lao động dân tộc thiểu số có việc làm tăng từ hơn 375.000 người năm 2021 lên hơn 406.000 người năm 2025, tăng hơn 31.000 người. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy những chuyển biến trong công tác phát triển nguồn nhân lực, giải quyết việc làm và tạo sinh kế tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đáng chú ý, Thái Nguyên chú trọng đưa các lớp đào tạo nghề về tận thôn, bản, tạo điều kiện để người dân tiếp cận kiến thức, kỹ năng mới mà không phải di chuyển xa, giảm chi phí học tập và thuận lợi trong việc kết hợp học nghề với lao động sản xuất.
Nội dung đào tạo cũng được lựa chọn theo nhu cầu thực tế, gắn với thế mạnh kinh tế từng địa bàn, từ chế biến thực phẩm, chăn nuôi đến sản xuất, chế biến nông sản. Cách làm này giúp người học có khả năng vận dụng kiến thức ngay sau khóa đào tạo, từng bước nâng cao hiệu quả sản xuất và mở rộng cơ hội việc làm.
Tại xóm Ao Lác, xã Phú Lương, gần 30 lao động dân tộc thiểu số tham gia lớp sơ cấp kỹ thuật chế biến món ăn do Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Phú Lương tổ chức.
Không chỉ được hướng dẫn thực hành các món ăn, học viên còn được trang bị kiến thức về định lượng nguyên liệu, kỹ thuật chế biến và vệ sinh an toàn thực phẩm, tạo nền tảng để phát triển các hoạt động dịch vụ ăn uống tại địa phương.
Tại xóm Cây Thị, xã Hợp Thành, các lớp đào tạo nghề nuôi và phòng trị bệnh cho gà giúp người dân tiếp cận kiến thức chăn nuôi, phòng bệnh và chăm sóc vật nuôi, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất và hạn chế rủi ro trong phát triển kinh tế hộ gia đình.
Trong khi đó, tại xã Quang Sơn, các lớp đào tạo kỹ thuật chế biến chè xanh, chè đen giúp người dân từng bước thay đổi phương thức sản xuất truyền thống. Thay vì chủ yếu dựa vào kinh nghiệm, học viên được hướng dẫn các quy trình sao, vò, lên men, bảo quản chè và sử dụng máy móc trong chế biến, góp phần nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm.
Theo giáo viên Trần Đình Tùng, Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Đồng Hỷ, khoảng 40% thời lượng khóa học dành cho thực hành theo phương pháp hướng dẫn trực tiếp. Nhờ đó, học viên có thể nắm vững kỹ năng và vận dụng vào hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Đáng chú ý, theo thông tin từ các khóa đào tạo được phản ánh, có tới 80% học viên tìm được việc làm mới hoặc nâng cao hiệu quả công việc hiện tại sau khi hoàn thành khóa học. Kết quả này cho thấy hiệu quả thiết thực của việc gắn đào tạo nghề với nhu cầu sản xuất và khả năng tạo việc làm tại chỗ.
Ứng dụng khoa học, công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng miền núi
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội, đào tạo nghề cho lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số không chỉ nhằm giải quyết việc làm trước mắt mà còn cần hướng tới nâng cao năng lực tiếp cận, ứng dụng công nghệ trong sản xuất và kinh doanh.
Thực tế tại Thái Nguyên cho thấy, việc đưa kỹ thuật mới, quy trình sản xuất và máy móc vào nội dung đào tạo đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân, nhất là trong các lĩnh vực nông nghiệp, chăn nuôi và chế biến nông sản.
Từ việc áp dụng kỹ thuật phòng trị bệnh cho vật nuôi đến sử dụng thiết bị trong chế biến chè, người lao động từng bước tiếp cận phương thức sản xuất có quy trình, chú trọng chất lượng và hiệu quả kinh tế. Đây là cơ sở để thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất tại khu vực miền núi, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa có giá trị cao hơn.
Bên cạnh nâng cao kỹ năng nghề, việc trang bị kiến thức về chuyển đổi số, thương mại điện tử, quảng bá và tiêu thụ sản phẩm trên nền tảng số cũng là hướng cần được chú trọng trong thời gian tới. Đặc biệt, đối với các sản phẩm nông nghiệp, đặc sản địa phương và sản phẩm truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số, công nghệ số có thể giúp mở rộng thị trường, kết nối người sản xuất với người tiêu dùng, giảm phụ thuộc vào các kênh tiêu thụ truyền thống.
Việc kết hợp đào tạo nghề với nâng cao kỹ năng số, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ không chỉ tạo điều kiện để người dân nâng cao năng suất lao động mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách tiếp cận tri thức, công nghệ và cơ hội phát triển giữa vùng miền núi với các khu vực thuận lợi.
Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với mục tiêu của Chương trình mục tiêu quốc gia, trong đó phát triển nguồn nhân lực cần gắn với chuyển dịch cơ cấu lao động, khai thác tiềm năng, lợi thế của địa phương và tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.
Tạo nền tảng giảm nghèo bền vững trong giai đoạn mới
Những kết quả đạt được trong giai đoạn 2021–2025 cho thấy, đào tạo nghề gắn với nhu cầu thực tế là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Từ những lớp học nghề tại thôn, bản, người dân không chỉ được trang bị kiến thức, kỹ năng mà còn có thêm điều kiện để phát triển kinh tế hộ gia đình, tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh và từng bước cải thiện thu nhập.
Trong giai đoạn tiếp theo, việc tiếp tục đổi mới nội dung đào tạo, tăng cường liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã và thị trường lao động sẽ có ý nghĩa quan trọng, bảo đảm người dân được học những nghề phù hợp với nhu cầu thực tế và có khả năng tạo thu nhập ổn định.
Cùng với đó, cần chú trọng ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong đào tạo và sản xuất; hỗ trợ người dân tiếp cận kỹ thuật tiên tiến, kỹ năng kinh doanh trên môi trường số, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm.
Từ hơn 60.000 lao động được đào tạo nghề trong 5 năm, Thái Nguyên đang có thêm nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Gắn đào tạo nghề với sinh kế, ứng dụng khoa học, công nghệ và mở rộng cơ hội việc làm sẽ tiếp tục là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao thu nhập, giảm nghèo bền vững, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển toàn diện vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn mới.