Thảo dược thay thế kháng sinh giúp phòng ngừa tiêu chảy ở lợn con
<p style="text-align: justify;">Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhiều kết quả nghiên cứu đang được thúc đẩy theo hướng giải quyết trực tiếp các vấn đề thực tiễn trong sản xuất nông nghiệp. Trong chăn nuôi, một hướng đi đáng chú ý là nghiên cứu chế phẩm thảo dược thay thế kháng sinh để phòng ngừa, hỗ trợ điều trị tiêu chảy ở lợn con, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi theo hướng an toàn, bền vững.</p>
Lợn con theo mẹ là giai đoạn đặc biệt nhạy cảm do hệ miễn dịch và hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Trong điều kiện môi trường không đảm bảo vệ sinh hoặc tác nhân stress, lợn rất dễ mắc các bệnh đường ruột, phổ biến nhất là hội chứng tiêu chảy nguyên nhân gây thiệt hại kinh tế lớn cho người chăn nuôi.
Hội chứng tiêu chảy ở lợn con là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi lợn, nhất là trong giai đoạn theo mẹ và sau cai sữa, khi hệ miễn dịch và hệ tiêu hóa của vật nuôi chưa hoàn thiện.
Các nghiên cứu khoa học trước đây đã chỉ ra rằng mầm bệnh gây bệnh chủ yếu là vi khuẩn như Salmonella spp., Clostridium perfringens, Escherichia coli, cùng một số virus khác. Trước đây, kháng sinh được sử dụng rộng rãi để kiểm soát bệnh, song việc lạm dụng dẫn đến nguy cơ đề kháng kháng sinh và tồn dư trong thực phẩm. Tại Việt Nam, mặc dù đã có một số nghiên cứu ứng dụng thảo dược trong chăn nuôi, nhưng việc triển khai ở quy mô thực tế vẫn còn hạn chế.
Chế phẩm thảo dược thay thế kháng sinh giúp phòng ngừa tiêu chảy ở lợn con.
Từ thực tế đó, nhóm nghiên cứu tại Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) đã triển khai đề tài khoa học cấp Bộ nhằm phát triển giải pháp thay thế kháng sinh trong phòng, trị tiêu chảy ở lợn con từ thảo dược. Kết quả, nhóm đã nghiên cứu thành công chế phẩm PremixHad - dạng thức ăn bổ sung cho lợn con.
Theo TS. Nguyễn Đức Hùng, chủ nhiệm đề tài, sản phẩm được xây dựng trên cơ sở kết hợp các dược liệu có hoạt tính sinh học cao. Trong đó, xuyên tâm liên cung cấp Andrographolid với tác dụng kháng viêm, vàng đắng chứa Berberin giúp ức chế vi khuẩn gây bệnh đường ruột, trong khi nghệ bổ sung Curcumin hỗ trợ chống oxy hóa và phục hồi niêm mạc ruột. Các thành phần như diệp hạ châu và actiso góp phần tăng cường chức năng gan và hệ miễn dịch cho lợn.
"Điểm mới của công thức là sự phối hợp giữa các hoạt chất kháng khuẩn tự nhiên, giúp mở rộng phổ tác dụng mà không gây áp lực kháng thuốc như kháng sinh. Các dược liệu hỗ trợ tiêu hóa và miễn dịch đã giúp vật nuôi hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và tăng trọng nhanh hơn. Các thành phần thảo dược được phối trộn theo công thức và tỷ lệ phù hợp, mang tính sáng tạo cao, tạo nên hiệu quả kỹ thuật vượt trội so với các giải pháp kỹ thuật đã công bố trước đây.", đại diện nhóm nghiên cứu cho biết.
Kết quả thử nghiệm trên lợn con theo mẹ (7-21 ngày tuổi) và sau cai sữa (21-58 ngày tuổi) cho thấy chế phẩm giúp giảm đáng kể tỷ lệ tiêu chảy, đồng thời cải thiện khả năng tăng trọng. Phân tích vi sinh vật đường ruột ghi nhận sự gia tăng vi khuẩn có lợi như Lactobacillus spp., trong khi các vi khuẩn gây bệnh như Clostridium perfringens, Salmonella spp. và E. coli giảm rõ rệt.
Bên cạnh đó, các nghiên cứu mô học cho thấy cấu trúc lông nhung ruột non được cải thiện, giúp tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng. Thử nghiệm an toàn trên động vật cũng xác nhận sản phẩm không gây độc tính.
Nhóm nghiên cứu đã hoàn thiện quy trình sản xuất chế phẩm với quy mô 100 kg mỗi mẻ, đồng thời xây dựng tiêu chuẩn cơ sở cho nguyên liệu và sản phẩm nhằm phục vụ thương mại hóa.
Đáng chú ý, công trình đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng độc quyền sáng chế "Chế phẩm thảo dược để tăng trọng, phòng và điều trị bệnh tiêu chảy cho lợn con và quy trình sản xuất chế phẩm này" (số bằng 54037 ngày 31/10/2025). Đây được xem là bước quan trọng, khẳng định tính mới và khả năng ứng dụng vào thực tiễn của kết quả nghiên cứu.
Chế phẩm PremixHad đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp bằng sáng chế, mở ra hướng tiếp cận mới an toàn và bền vững trong chăn nuôi lợn tại Việt Nam.
Theo các chuyên gia, việc ứng dụng thảo dược trong chăn nuôi không chỉ giúp giảm sử dụng kháng sinh, thay thế kháng sinh mà còn phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp an toàn, bền vững trên thế giới.
Hiện sản phẩm đã được chuyển giao cho Công ty Cổ phần thảo dược sáng tạo Việt Nam nhằm triển khai sản xuất và thương mại hóa, đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn sản xuất tại các công ty thuốc Thú y, nhà máy thức ăn chăn nuôi và các trang trại chăn nuôi tại Việt Nam.