Thúc đẩy hợp tác quốc tế về năng lượng nguyên tử

<p style="text-align: justify;"><span style="text-align: justify;">Hội nghị toàn thể Hiệp định RCA lần thứ 55 tiếp tục thể hiện cam kết của Việt Nam trong phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, chủ động tăng cường hợp tác quốc tế và tuân thủ các chuẩn mực về an toàn, an ninh và không phổ biến vũ khí hạt nhân.</span></p>

Trong khuôn khổ Đoàn Việt Nam tham dự Khóa họp lần thứ 70 Đại hội đồng Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) từ ngày 14 đến 18/9/2026, tại Áo, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam đã tham dự Hội nghị toàn thể lần thứ 55 của Hiệp định Hợp tác khu vực về nghiên cứu, phát triển và đào tạo trong lĩnh vực khoa học và công nghệ hạt nhân khu vực châu Á - Thái Bình Dương (RCA).

Tham dự Hội nghị có đại diện của 19 Bên Chính phủ tham gia RCA, IAEA và Văn phòng Hợp tác vùng RCA (RCARO), cùng các quan sát viên đến từ một số quốc đảo Thái Bình Dương. 

Với sự tham dự của ông Rafael Mariano Grossi, Tổng Giám đốc IAEA, Hội nghị đã chính thức công bố Báo cáo đánh giá tác động kinh tế - xã hội của các dự án RCA trong lĩnh vực thủy văn và nước ngầm. 

Hội nghị đã rà soát tình hình triển khai Chương trình RCA giai đoạn 2026-2027 và công tác xây dựng các dự án cho chu kỳ 2028-2029; đồng thời thảo luận về việc xây dựng Khung chương trình RCA trong tương lai, huy động nguồn lực, công tác chuẩn bị cho sự kiện bên lề RCA và các hoạt động của RCARO. 

Việc tham gia tích cực vào RCA tạo điều kiện để Viện NLNTVN tiếp tục mở rộng hợp tác nghiên cứu, trao đổi chuyên gia và đào tạo cán bộ với các cơ sở hạt nhân trong khu vực.

Phó Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam Phan Việt Cương đã tham dự và phát biểu tại sự kiện bên lề do Rosatom và Trung tâm Nghiên cứu quốc tế dựa trên Lò phản ứng nghiên cứu đa mục tiêu MBIR (IRC MBIR) tổ chức với chủ đề "Định hình tương lai của các hệ thống điện hạt nhân đổi mới: Vai trò của hạ tầng nghiên cứu chung". 

Đại diện Viện chia sẻ các ưu tiên của Việt Nam trong phát triển hạ tầng nghiên cứu, nguồn nhân lực và năng lực khoa học – công nghệ phục vụ chương trình điện hạt nhân.

Phó Viện trưởng nhấn mạnh việc tham gia IRC MBIR sẽ tạo điều kiện để các nhà khoa học Việt Nam tiếp cận cơ sở thực nghiệm tiên tiến, tham gia nghiên cứu quốc tế về nhiên liệu, vật liệu và công nghệ lò phản ứng thế hệ mới. 

Hợp tác này sẽ bổ trợ cho Trung tâm Nghiên cứu khoa học và công nghệ hạt nhân trong tương lai, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và đào tạo nhân lực hạt nhân của Việt Nam.

Trong các cuộc trao đổi song phương với Rosatom và Trung tâm Nghiên cứu quốc tế dựa trên Lò phản ứng MBIR, Viện NLNTVN tiếp tục thảo luận về việc thúc đẩy triển khai Dự án Trung tâm Nghiên cứu khoa học công nghệ hạt nhân với lò phản ứng nghiên cứu mới tại Đồng Nai, khả năng tham gia các chương trình nghiên cứu chung, đào tạo cán bộ và khai thác các cơ sở nghiên cứu hiện đại. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa đối với việc nâng cao năng lực nghiên cứu về vật liệu, nhiên liệu, công nghệ lò phản ứng và các hệ thống năng lượng hạt nhân tiên tiến.

Tại cuộc làm việc với Viện Khoa học Y học và Bức xạ Hàn Quốc (KIRAMS), hai bên thống nhất tiếp tục hợp tác trong lĩnh vực máy gia tốc cyclotron, sản xuất dược chất phóng xạ và đào tạo nhân lực. 

KIRAMS sẽ phối hợp hỗ trợ nâng cấp năng lực sản xuất dược chất phóng xạ FDG tại Trung tâm Chiếu xạ Hà Nội; đồng thời tiếp nhận cán bộ của Viện NLNTVN sang thực tập về vận hành máy gia tốc và sản xuất dược chất phóng xạ trong khuôn khổ sáng kiến Rays of Hope của IAEA. 

Hai bên cũng trao đổi về khả năng phát triển hợp tác ba bên giữa Việt Nam, Hàn Quốc và IAEA; mở rộng các chương trình đào tạo trong những năm tiếp theo và phối hợp tổ chức hội thảo tại Việt Nam về nghiên cứu, sản xuất dược chất phóng xạ mới và thử nghiệm tiền lâm sàng. Các hoạt động này góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, sản xuất dược chất phóng xạ phục vụ chẩn đoán và điều trị bệnh tại Việt Nam.

Tại cuộc làm việc với Cơ quan Năng lượng nguyên tử Nhật Bản (JAEA), Viện NLNTVN đề nghị điều chỉnh các chương trình đào tạo đang triển khai để bám sát hơn nhu cầu phát triển điện hạt nhân của Việt Nam. 

Hai bên trao đổi về việc bổ sung các khóa đào tạo trực tuyến, xây dựng chương trình phù hợp với từng nhóm đối tượng, cung cấp tài liệu và đào tạo đội ngũ giảng viên nguồn. 

JAEA chia sẻ kinh nghiệm của Nhật Bản trong xây dựng chương trình cấp quốc gia về phát triển nguồn nhân lực điện hạt nhân chất lượng cao với sự phối hợp của các cơ quan quản lý, nghiên cứu và đào tạo. Hai bên sẽ tiếp tục cụ thể hóa các nội dung hợp tác tại cuộc họp Ban Chỉ đạo thường niên giữa JAEA và Viện NLNTVN dự kiến tổ chức tại Việt Nam vào tháng 11/2026.

Làm việc với Công ty Năng lượng hạt nhân Emirates (ENEC) của Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, Viện NLNTVN đã cập nhật tình hình triển khai các dự án điện hạt nhân Ninh Thuận và tìm hiểu kinh nghiệm của ENEC trong quá trình xây dựng, vận hành Nhà máy điện hạt nhân Barakah gồm bốn tổ máy APR1400. 

Hai bên trao đổi khả năng chia sẻ kinh nghiệm về quản lý dự án, phát triển nguồn nhân lực và phối hợp tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật cho các dự án điện hạt nhân tại Việt Nam.

Trong cuộc gặp với Công ty công nghệ hạt nhân INVAP của Argentina, Viện NLNTVN đã trao đổi về nhu cầu phát triển nguồn nhân lực cho các dự án hạt nhân của Việt Nam. 

INVAP khẳng định sẵn sàng tiếp tục hỗ trợ đào tạo và tiếp nhận cán bộ của Viện thông qua các chương trình do Việt Nam hoặc IAEA tài trợ. Trước đó, năm 2025, hai cán bộ của Viện NLNTVN đã được INVAP tiếp nhận thực tập trong khuôn khổ một dự án hợp tác kỹ thuật quốc gia của IAEA.

Các hoạt động của Viện NLNTVN tại Vienna đã góp phần tăng cường quan hệ với các đối tác nghiên cứu và công nghiệp hạt nhân hàng đầu, mở rộng cơ hội đào tạo cán bộ, tiếp nhận kinh nghiệm quốc tế và thúc đẩy các chương trình hợp tác trong nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ hạt nhân.