Từ phổ cập tri thức đến hình thành động lực phát triển

<p style="text-align: justify;">Thực tiễn triển khai tại Lào Cai cho thấy, “Bình dân học vụ số” không chỉ dừng lại ở việc trang bị kỹ năng cơ bản, mà đang từng bước tạo dựng nền tảng cho một hệ sinh thái số lấy người dân làm trung tâm. Khi tri thức số được phổ cập rộng rãi, mỗi cá nhân không chỉ là người thụ hưởng mà còn trở thành chủ thể tham gia vào quá trình chuyển đổi số, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.</p>

Điểm nổi bật trong cách làm của Lào Cai là sự kết hợp chặt chẽ giữa phổ cập kỹ năng số với phát triển các mô hình ứng dụng cụ thể. Từ các "gia đình số", "thôn bản số" đến "chợ dân sinh số", việc ứng dụng công nghệ được gắn trực tiếp với nhu cầu thiết yếu trong đời sống, sản xuất và giao dịch của người dân. Nhờ đó, công nghệ số không còn là khái niệm xa vời, mà trở thành công cụ quen thuộc, dễ tiếp cận và mang lại giá trị thiết thực.

Cùng với đó, việc hình thành các không gian học tập cộng đồng như "góc học tập số" tại nhà văn hóa thôn, bản đã tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức một cách linh hoạt, thường xuyên. Đây không chỉ là nơi học tập, mà còn là điểm kết nối, chia sẻ kinh nghiệm, góp phần xây dựng cộng đồng học tập trong môi trường số.

Phát huy vai trò nòng cốt của đội ngũ cán bộ và cộng đồng

Một trong những yếu tố quan trọng giúp phong trào đạt hiệu quả là vai trò tiên phong của đội ngũ cán bộ, đảng viên và lực lượng nòng cốt tại cơ sở. Việc triển khai các chuyên đề về nâng cao năng lực số cho cán bộ đã góp phần tạo chuyển biến rõ nét trong nhận thức và phương thức làm việc, từ đó lan tỏa tới cộng đồng.

Song song với đó, các Tổ công nghệ số cộng đồng tiếp tục phát huy vai trò "cầu nối" giữa chính quyền và người dân. Thông qua phương thức hướng dẫn trực tiếp, "cầm tay chỉ việc", các thành viên trong tổ giúp người dân từng bước tiếp cận và sử dụng thành thạo các nền tảng số, từ dịch vụ công trực tuyến đến các ứng dụng phục vụ đời sống hằng ngày.

Thực tế cho thấy, khi người dân được hướng dẫn cụ thể, được thực hành trực tiếp và thấy rõ lợi ích, quá trình chuyển đổi từ thói quen truyền thống sang thói quen số diễn ra nhanh hơn và bền vững hơn. Đây cũng là cơ sở để hình thành lực lượng "công dân số" ngay từ cộng đồng.

Gắn chuyển đổi số với nâng cao hiệu quả kinh tế

Một điểm đáng chú ý là việc chuyển đổi số tại Lào Cai đã bắt đầu tạo ra những giá trị kinh tế cụ thể. Thông qua việc ứng dụng các nền tảng số trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm, nhiều hộ gia đình, hợp tác xã đã mở rộng thị trường, nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh.

Việc tận dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử và các công cụ số để kết nối với khách hàng không chỉ giúp gia tăng giá trị sản phẩm, mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất, từ manh mún sang hướng chuyên nghiệp, gắn với thị trường. Đây chính là minh chứng rõ nét cho việc chuyển đổi số khi được triển khai đúng hướng sẽ trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Trong lĩnh vực hành chính, việc phổ cập kỹ năng số cũng góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Khi người dân có thể tự thực hiện các thủ tục trực tuyến, tra cứu thông tin và theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ, không chỉ tiết kiệm thời gian, chi phí mà còn tăng tính minh bạch, hiệu quả của bộ máy hành chính.

Bên cạnh những kết quả tích cực, quá trình triển khai phong trào "Bình dân học vụ số" tại Lào Cai vẫn đối mặt với những thách thức nhất định. Hạ tầng số tại một số khu vực vùng cao, vùng sâu chưa đồng bộ; sự chênh lệch về khả năng tiếp cận công nghệ giữa các nhóm dân cư còn tồn tại; nhận thức và kỹ năng số của một bộ phận người dân vẫn cần tiếp tục được nâng cao.

Điều này đòi hỏi các giải pháp triển khai trong thời gian tới phải toàn diện hơn, kết hợp giữa đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng đào tạo và đổi mới phương thức tuyên truyền. Trong đó, việc bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng cần được chú trọng, nhằm tạo niềm tin cho người dân khi tham gia môi trường số.

Hướng tới xây dựng xã hội số từ nền tảng con người

Trong giai đoạn tiếp theo, Lào Cai xác định tiếp tục lấy con người làm trung tâm của chuyển đổi số, trong đó "Bình dân học vụ số" là nền tảng để hình thành xã hội số. Việc nâng cao năng lực cho các Tổ công nghệ số cộng đồng, nhân rộng các mô hình hiệu quả và hoàn thiện hệ sinh thái số sẽ là những nhiệm vụ trọng tâm.

Đồng thời, việc phát triển hệ thống dữ liệu số đồng bộ, kết nối liên thông giữa các lĩnh vực sẽ tạo điều kiện để khai thác hiệu quả nguồn tài nguyên dữ liệu – yếu tố ngày càng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế số.

Có thể thấy, từ những bước đi ban đầu trong phổ cập tri thức, phong trào "Bình dân học vụ số" tại Lào Cai đang từng bước chuyển hóa thành động lực phát triển. Khi mỗi người dân được trang bị kiến thức, kỹ năng và có cơ hội tiếp cận công nghệ, chuyển đổi số không chỉ là mục tiêu, mà sẽ trở thành quá trình tự thân, lan tỏa và bền vững trong toàn xã hội.