Ứng dụng vi sinh nâng giá trị phụ phẩm sầu riêng, cà phê

<p style="text-align: justify;">Tận dụng vỏ sầu riêng, vỏ cà phê để sản xuất biochar, kết hợp các chủng vi sinh vật có lợi như Trichoderma, Bacillus, Azotobacter là hướng nghiên cứu được đề xuất tại Đồng Nai. Giải pháp hướng tới biến phụ phẩm nông nghiệp thành vật liệu cải tạo đất, giảm sử dụng phân bón hóa học và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp tuần hoàn.</p>

Ngày 31/3/2026, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Nai tổ chức Hội nghị triển khai, đề xuất và đặt hàng các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phục vụ xây dựng kế hoạch nghiên cứu, tổng kết thực tiễn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Qua tổng hợp, có 182 nhiệm vụ khoa học và công nghệ được đề xuất, đặt hàng, trong đó lĩnh vực khoa học nông nghiệp có 34 nhiệm vụ.

Trong số các hướng nghiên cứu được đề xuất, đáng chú ý có nhiệm vụ "Nghiên cứu sản xuất và ứng dụng biochar sinh học từ vỏ sầu riêng, cà phê phục vụ nông nghiệp tuần hoàn tỉnh Đồng Nai" do Viện Khoa học Kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam đề xuất.

Nghiên cứu hướng tới xây dựng quy trình sản xuất biochar từ hai nguồn phụ phẩm nông nghiệp là vỏ sầu riêng và vỏ cà phê; ứng dụng sản phẩm để cải tạo đất, nâng cao hiệu quả canh tác, giảm vật tư đầu vào, đồng thời góp phần phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn và giảm phát thải khí nhà kính.

Từ phụ phẩm nông nghiệp đến biochar sinh học

Theo đề xuất, bước đầu tiên là khảo sát, đánh giá hiện trạng và tiềm năng nguồn phụ phẩm từ sầu riêng, cà phê trên địa bàn Đồng Nai. Đây là cơ sở để xác định khả năng thu gom, sử dụng nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất biochar.

Thay vì chỉ xử lý vỏ sầu riêng, vỏ cà phê như chất thải sau sản xuất, nghiên cứu hướng tới chuyển nguồn phụ phẩm này thành vật liệu có khả năng quay trở lại phục vụ hoạt động canh tác.

Một nội dung đáng chú ý là nghiên cứu, thử nghiệm mô hình lò sản xuất biochar quy mô hộ gia đình, hợp tác xã với công suất từ 100-500 kg/mẻ. Quy mô này được định hướng phù hợp với điều kiện sản xuất, tạo cơ sở đánh giá khả năng ứng dụng công nghệ ngay tại khu vực phát sinh nguồn phụ phẩm.

Điểm nhấn về công nghệ sinh học của hướng nghiên cứu là biochar sau khi được tạo thành sẽ tiếp tục được bổ sung các chủng vi sinh vật có lợi gồm Trichoderma, Bacillus và Azotobacter. Sản phẩm được đánh giá các chỉ tiêu lý, hóa, sinh nhằm làm rõ khả năng cải tạo đất và cung cấp dinh dưỡng cho cây trồng.

Việc kết hợp biochar với các vi sinh vật có lợi hướng tới tạo sản phẩm vừa phát huy đặc tính của vật liệu carbon, vừa khai thác hoạt động sinh học của hệ vi sinh vật phục vụ đất và cây trồng.

Đưa biochar trở lại vùng trồng sầu riêng, cà phê

Biochar sinh học dự kiến được thử nghiệm trực tiếp trên cây sầu riêng và cà phê. Nghiên cứu sẽ đánh giá khả năng giữ ẩm, giữ dinh dưỡng, giảm sử dụng phân bón hóa học và tác động đến năng suất cây trồng.

Qua đó, một chu trình sản xuất tuần hoàn được hình thành: vỏ sầu riêng, vỏ cà phê sau sản xuất được sử dụng làm nguyên liệu tạo biochar; biochar được bổ sung vi sinh vật có lợi và đưa trở lại phục vụ đất trồng sầu riêng, cà phê.

Nếu chứng minh được hiệu quả, nguồn phụ phẩm vốn phải xử lý có thể trở thành đầu vào cho một chu trình sản xuất mới, đồng thời tạo thêm giải pháp cải thiện đất và giảm một phần vật tư hóa học sử dụng trong canh tác.

Đối tượng dự kiến tiếp nhận, ứng dụng kết quả gồm nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ và các đơn vị dịch vụ nông nghiệp. Nhiệm vụ cũng đặt ra yêu cầu đề xuất mô hình ứng dụng và giải pháp nhân rộng sản xuất, sử dụng biochar sinh học trong phát triển nông nghiệp tuần hoàn tại Đồng Nai.

Tại Hội nghị, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Đồng Nai Phạm Văn Trinh nhấn mạnh, các đề xuất nhiệm vụ khoa học và công nghệ phải bảo đảm tính cấp thiết, khả thi, giải quyết được những bài toán thực tiễn của tỉnh; đồng thời tăng cường sự gắn kết giữa chính quyền, nhà khoa học và doanh nghiệp.

Việc kết hợp phụ phẩm nông nghiệp, biochar và vi sinh vật có lợi mở thêm hướng tận dụng vỏ sầu riêng, vỏ cà phê sau thu hoạch, đồng thời đưa công nghệ sinh học vào cải tạo đất và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên. 

Nếu được lựa chọn triển khai và chứng minh hiệu quả, giải pháp có thể góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp tuần hoàn tại Đồng Nai.