Bộ Khoa học và Công nghệ MINISTRY OF SCIENCE AND TECHNOLOGY

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia

<p style="text-align: justify;">Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, việc chuyển hóa các giá trị văn hoá thành "sức mạnh mềm” không chỉ giúp quốc gia khẳng định vị thế trên trường quốc tế mà còn bảo vệ được bản sắc trước sự xâm lấn của các trào lưu văn hóa ngoại lai.</p>

Nhằm tăng cường nhận thức, thống nhất quan điểm và định hướng công tác tuyên truyền, truyền thông về xây dựng và phát triển văn hoá, con người Việt Nam, đáp ứng yêu cầu phát triển bên vững đất nước theo tinh thần Nghị Quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hoá Việt Nam, chiều 20/4/2026 tại TP.HCM, Văn phòng Hội Nhà báo Việt Nam khu vực phía Nam, Vụ Địa phương 3 (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) phối hợp cùng Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM đã tổ chức Tọa đàm "Văn hóa trong kỷ nguyên số - Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia".

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia- Ảnh 1.

Ông Trần Thanh Lâm - Ủy viên BCH T.Ư Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu tại buổi Toạ đàm.

Tham dự buổi Tọa đàm có ông Trần Thanh Lâm - Ủy viên BCH T.Ư Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; ông Nguyễn Đức Lợi - Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam; ông Trần Trọng Dũng - Phó chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam; ông Nguyễn Huy Ngọc - Vụ trưởng Vụ Địa phương 3 (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương); ông Thái Thành Chung - Phó Tổng Giám đốc HTV cùng nhiều lãnh đạo các cơ quan báo chí, nhà nghiên cứu, phóng viên, nhà báo tham dự.

Về phía lãnh đạo TP.HCM có Phó bí thư Thành uỷ TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết; Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP.HCM Dương Anh Đức cùng hai Phó ban là ông Tăng Hữu Phong và bà Đinh Thị Thanh Thủy.

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia- Ảnh 2.

Buổi Toạ đàm thu hút nhiều lãnh đạo cơ quan báo chí, nhà nghiên cứu, lãnh đạo Thành uỷ TP.HCM và các phóng viên, nhà báo tham dự.

Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc

Phát biểu chào mừng buổi tọa đàm, Phó Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh Văn Thị Bạch Tuyết nhấn mạnh: Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc, là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam.

Nhận thức sâu sắc được vị trí, vai trò, ý nghĩa, tầm quan trọng của văn hóa, trong quá trình kiến tạo và phát triển đất nước, Đảng ta luôn chú trọng phát triển văn hóa và con người Việt Nam, kế thừa, phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa thế giới.

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia- Ảnh 3.

Theo Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM Văn Thị Bạch Tuyết, văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc, là nguồn lực nội sinh quan trọng hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh người Việt Nam.

Đáng chú ý, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, đánh dấu một cột mốc lịch sử trong tư duy định hướng chiến lược về phát triển văn hóa của Đảng.

Nghị quyết khẳng định "Xây dựng và phát triển văn hóa phải thực sự trở thành nền tảng vững chắc, sức mạnh nội sinh của dân tộc và hệ điều tiết cho phát triển nhanh, bền vững đất nước". Trong đó, xác định "Văn hóa phải đi trước soi đường, thấm vào từng quyết sách phát triển, đề cao giá trị nhân văn, chuẩn mực đạo đức xã hội".

Để thực hiện hiệu quả các quan điểm chỉ đạo, mục tiêu, chỉ tiêu, tầm nhìn và các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm mà Nghị quyết số 80-NQ/TW đề ra nhiệm vụ chung tay của toàn hệ thống chính trị, doanh nghiệp và mỗi người dân, trong đó vai trò của đội ngũ cán bộ tuyên giáo, dân vận, các nhà khoa học, quản lý, nhà báo trong xây dựng văn hóa dân tộc.

Riêng đối với TP.HCM sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố bước vào kỷ nguyên mới với không gian văn hóa rộng lớn, giữ vai trò kết nối giữa đô thị năng động, trung tâm công nghiệp hiện đại và cửa ngõ kinh tế biển.

Đây chính là bệ phóng để thành phố xây dựng những tổ hợp công nghiệp văn hóa tầm cỡ, đủ sức cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh kỷ nguyên số và sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo, Thành phố xác định phương châm "Càng hội nhập sâu, bản sắc càng phải đậm; càng số hóa mạnh, nhân văn càng phải cao".

Cũng theo Phó Bí thư Thành ủy TP.HCM, Thành phố cần "Thúc đẩy mạnh mẽ các ngành công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo, coi đây là động lực bứt phá để gia tăng sức mạnh mềm quốc gia. Trong đó, cũng có thêm các ý kiến đóng góp giúp cho thành phố có những hoạch định chiến lược để góp phần đưa thành phố thực sự trở thành một "đô thị văn hóa sáng tạo", nơi văn hóa là linh hồn, là hệ điều hành dẫn dắt quá trình chuyển đổi số".

Báo chí cần phát huy vai trò phản biện, mạnh dạn chỉ ra những "điểm nghẽn"

Phát biểu tại Toạ đàm, ông Nguyễn Đức Lợi - Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho biết: Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam ra đời đã đánh dấu một bước phát triển bứt phá trong tư duy định hướng chiến lược của Đảng. Nghị quyết không chỉ kế thừa các giá trị truyền thống mà còn đặt văn hóa vào vị trí trung tâm, là "hệ điều tiết" cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tuy nhiên, khi Nghị quyết 80 đi vào cuộc sống, chúng ta thẳng thắn nhìn nhận những vấn đề mới phát sinh, nhất là những bất cập về cơ chế, chính sách và nguồn lực trong tổ chức thực hiện tại từng cơ quan, đơn vị.

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia- Ảnh 4.

Theo Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi: Báo chí cần phát huy vai trò phản biện, mạnh dạn chỉ ra những “điểm nghẽn”, những khuynh hướng thương mại hóa cực đoan hay sự lệch chuẩn trong văn hóa số.

Chính vì vậy, theo Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Nguyễn Đức Lợi: Báo chí cần phát huy vai trò phản biện, mạnh dạn chỉ ra những "điểm nghẽn", những khuynh hướng thương mại hóa cực đoan hay sự lệch chuẩn trong văn hóa số. Từ đó, đề xuất những sáng kiến, giải pháp đột phá để hoàn thiện thể chế, cải thiện môi trường văn hóa và tạo đà cho kinh tế văn hóa phát triển.

Công tác thông tin tuyên truyền về Nghị quyết 80 phải luôn bám sát sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, Quốc hội và Chính phủ. "Chúng ta cần đổi mới phương thức truyền thông, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số để tạo ra các hình thức tuyên truyền phong phú, sáng tạo, đảm bảo thông tin luôn "đúng, nhanh, hay và sắc bén" tạo sự đồng thuận cao trong toàn xã hội – ông Nguyễn Đức Lợi nhấn mạnh.

Gắn kết và đẩy mạnh liên kết vùng, cộng đồng quốc tế để tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển

Phát biểu tại Toạ đàm, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy chia sẻ: Trong bối cảnh sau sáp nhập, TP.HCM đang sở hữu hệ thống cảnh quan đa dạng gồm có biển, núi, rừng; với 321 di tích lịch sử - văn hóa, với 4 di tích quốc gia đặc biệt được xếp hạng, hệ thống công trình kiến trúc văn hóa độc đáo thể hiện sự đa dạng văn hóa được hình thành qua các thời kỳ lịch sử... Ngoài ra, Thành phố còn sở hữu một nền văn hóa vô cùng phong phú, đặc sắc với những nét văn hóa rất đặc trưng…

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia- Ảnh 5.

Theo Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM Nguyễn Thị Thanh Thúy, Thành phố cần gắn kết và đẩy mạnh liên kết vùng, cộng đồng quốc tế để tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển.

Chính vì vậy, việc hoạch định chính sách, hệ thống các giá trị, định hướng xu thế phát triển đồng bộ xứng tầm với tiềm năng, khai thác hiệu quả các nguồn lực để tăng cường hiệu suất tiếp tục phát triển ngành công nghiệp văn hoá trong thời gian tới cho Thành phố là điều rất cần thiết.

Theo Phó Giám đốc Nguyễn Thị Thanh Thúy: Thành phố cần ưu tiên triển khai các nhiệm vụ, giải pháp, để phát triển công nghiệp văn hóa trở thành động lực nội sinh góp phần phát triển kinh tế - xã hội như:

Nghiên cứu đề xuất bổ sung vào quy hoạch phát triển thành phố các khu công nghiệp văn hóa. Gắn kết và đẩy mạnh liên kết vùng, cộng đồng quốc tế để tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển; xây dựng các sản phẩm nghệ thuật, du lịch văn hóa đặc trưng, thường niên tầm vóc quốc gia, quốc tế của Thành phố.

Chuyển hóa các giá trị di sản văn hóa phi vật thể và lễ hội truyền thống thành các sản phẩm công nghiệp văn hóa chủ lực. Nâng tầm các sự kiện tâm linh, lịch sử vượt ra khỏi quy mô địa phương, trở thành các Lễ hội văn hóa - lịch sử kiểu mẫu mang tính liên vùng Đồng bằng sông Cửu Long và vươn tầm quốc gia. Tích hợp nghệ thuật diễn xướng dân gian Nam Bộ (Đờn ca tài tử, dân ca, hát ru) vào các không gian di tích để tạo ra những chuỗi sản phẩm du lịch văn hóa – tâm linh chất lượng cao.

Tiếp tục xây dựng, định hướng, phát triển Thành phố Điện ảnh thông qua việc tham gia mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO. Xây dựng kế hoạch triển khai các cam kết của Thành phố mang tầm chiến lược, định hướng trọng tâm phát triển văn hoá một cách bền vững, phát triển con người.

Tham luận tại Toạ đàm, Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Phó Chủ tịch Hội LHTN VN, Uỷ viên BCH Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Thanh Niên chia sẻ: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, văn hóa không còn là lĩnh vực thuần túy tinh thần mà đã trở thành nguồn lực chiến lược, là sức mạnh mềm có khả năng định vị quốc gia trên bản đồ thế giới. Trong dòng chảy ấy, báo chí đóng vai trò đặc biệt quan trọng: vừa là tấm gương phản chiếu bản sắc dân tộc, vừa là cánh cửa tiếp nhận những giá trị văn minh nhân loại.

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia- Ảnh 6.

Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Phó Chủ tịch Hội LHTN VN, Uỷ viên BCH Hội Nhà báo Việt Nam, Tổng Biên tập Báo Thanh Niên chia sẻ tại Toạ đàm.

Theo Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, bảo tồn di sản văn hóa dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại không phải là hai nhiệm vụ mâu thuẫn mà là hai mặt của một quá trình thống nhất làm phong phú bản sắc Việt Nam. Lịch sử đã chứng minh: các dân tộc có bản sắc vững mạnh không phải là những dân tộc đóng cửa mà là những dân tộc biết chắt lọc và tích hợp những gì tốt nhất của nhân loại vào dòng chảy văn hóa của mình.

Trong kỷ nguyên số, khi thông tin lan truyền với tốc độ ánh sáng, một số hiện tượng phi văn hoá, phản văn hóa xuất hiện và lây lan trên môi trường số, vai trò của báo chí càng trở nên trọng yếu hơn. Báo chí phải là người gác cổng văn hóa - không phải theo nghĩa đóng cửa ngăn chặn mà theo nghĩa chủ động lựa chọn, định hướng và dẫn dắt. Mỗi bài viết về một di sản đang bị lãng quên là một hành động bảo tồn. Mỗi phóng sự về một mô hình sáng tạo trên thế giới là một cánh cửa mở ra chân trời mới. Mỗi chương trình xã hội sau mặt báo là một sợi dây kết nối các thế hệ với nhau và với những giá trị bền vững của dân tộc.

Kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc đòi hỏi một nền báo chí không chỉ hiện đại về công nghệ mà còn có bề dày về văn hóa. Chỉ khi báo chí đứng vững trên nền tảng bản sắc dân tộc đồng thời mở rộng tầm nhìn ra thế giới, người Việt Nam mới có thể tiến vào kỷ nguyên mới với tâm thế vững vàng, đủ sức sánh vai với các nền văn minh trên thế giới, Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn nhấn mạnh.

Cũng tại buổi Toạ đàm, nhiều ý kiến tham luận của các nhà báo, nhà nghiên cứu, đại diện địa phương... đã tham gia đóng góp, hiến kế cho việc phát triển văn hóa Việt Nam, trở thành sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên số.

Cuộc "hội tụ" của trí tuệ và tâm huyết

Phát biểu kết luận tọa đàm, ông Trần Thanh Lâm, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương nhấn mạnh: Hội thảo đã nhận được nhiều ý kiến của các nhà báo, đại diện Sở ban ngành, địa phương, đại diện các cơ quan báo chí đóng góp, hiến kế cho phát triển nền văn hóa Việt Nam xứng tầm, trở thành sức mạnh mềm quốc gia trong kỷ nguyên số.

Ông Trần Thanh Lâm đánh giá, tọa đàm không chỉ là một diễn đàn học thuật thuần túy; mà là một cuộc "hội tụ" của trí tuệ và tâm huyết. Tọa đàm diễn ra vào một thời khắc rất có ý nghĩa khi cả nước đang hướng tới kỷ niệm 76 năm Ngày thành Hội Nhà báo Việt Nam (21/4/1950-21/4/2026); kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Tiếp thu ý kiến của các đại biểu, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trần Thanh Lâm cho biết, để hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Ban Tổ chức chỉ ra 5 nhóm giải pháp chiến lược trong thời gian tới.

Một là, đổi mới tư duy và quán triệt sâu sắc: Mỗi cấp ủy Đảng, cơ quan quản lý, đơn vị và cá nhân thực hành văn hoá phải luôn nhận thức sâu sắc rằng đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tương lai; Cần xóa bỏ tư duy coi văn hóa là "phụ trợ"; Phải tạo ra sự thống nhất cao trong hành động, đưa các giá trị văn hóa thấm sâu vào từng chính sách kinh tế - xã hội.

Hai là, tập trung triển khai hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hoá, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam. Các cơ quan báo chí phải là người chắp bút cho bản sắc này, kiên quyết bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Từ đó, làm cho mỗi người dân khi bước ra thế giới hay bước lên không gian mạng đều tự tin với "hộ chiếu văn hóa" của dân tộc Việt Nam.

Ba là, thúc đẩy công nghiệp văn hóa và Kinh tế sáng tạo. Đây là con đường ngắn nhất để tài nguyên văn hóa biến thành tiền tệ và sức ảnh hưởng.

Điển hình, Hàn Quốc có K-Pop, Nhật Bản có Anime, thì Việt Nam cần định vị những ngành mũi nhọn như: Du lịch văn hóa và Ẩm thực số. Chúng ta cần những "đặc khu sáng tạo" nơi AI và Big Data được ứng dụng để bảo tồn di sản cho thế hệ Gen Z và Alpha.

Bốn là, xây dựng "Cơ quan báo chí văn hóa" - Hình mẫu của sự chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại. Mỗi tòa soạn phải là một môi trường văn hóa tiêu biểu.

Ông Lâm đề nghị mỗi cơ quan báo chí, mỗi nhà báo thực hiện thật tốt ý kiến phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm (phát biểu tại Lễ Kỷ niệm 100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam 21/6/2025): Mỗi nhà báo, mỗi cơ quan báo chí phải là biểu tượng của văn hóa ứng xử, chuẩn mực đạo đức và tinh thần phục vụ xã hội; góp phần gìn giữ, phát huy những giá trị nhân văn truyền thống, lan tỏa điều thiện, điều đẹp; tích cực quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam với bạn bè thế giới; chủ động tiếp nhận tinh hoa văn hóa nhân loại để làm giàu bản sắc văn hóa dân tộc.

Đồng thời, hãy nói không với "giật gân, câu view" chạy theo thị hiếu tầm thường. Một bài viết có hàm lượng văn hóa cao giá trị hơn ngàn tin bài vô bổ. Đó chính là cách chúng ta xây dựng năng lực truyền thông quốc gia hiện đại.

Năm là, đẩy mạnh ngoại giao văn hóa, mở rộng biên giới mềm. Văn hóa phải đi trước một bước để mở đường cho chính trị và kinh tế. Song song đó, cần gắn kết chặt chẽ các hoạt động giao lưu quốc tế với việc quảng bá thương hiệu quốc gia; cần học hỏi kinh nghiệm thế giới nhưng phải chắt lọc để phù hợp với bản sắc Việt.

Tham khảo thêm
Công nghệ kể chuyện lịch sử, văn hóa

Văn hóa trong kỷ nguyên số: Từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia

Văn hóa Việt Nam là kết tinh những giá trị tốt đẹp của dân tộc

Báo chí cần phát huy vai trò phản biện, mạnh dạn chỉ ra những "điểm nghẽn"

Gắn kết và đẩy mạnh liên kết vùng, cộng đồng quốc tế để tạo động lực cho công nghiệp văn hóa phát triển

Cuộc "hội tụ" của trí tuệ và tâm huyết

Công nghệ kể chuyện lịch sử, văn hóa