Việt Nam mong muốn cùng các đối tác tạo ra tri thức mới, phát triển công nghệ và chia sẻ thành quả

<p style="text-align: justify;">Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Việt Nam mong muốn tiến xa hơn trong việc tiếp nhận tri thức và công nghệ, hướng tới cùng các đối tác tạo ra tri thức mới, phát triển công nghệ và chia sẻ thành quả. Theo đó, Bộ trưởng đề nghị tập trung vào 3 trọng tâm: Đầu tư cho con người và dành thời gian để những ý tưởng tốt trưởng thành; Tăng cường gắn kết nghiên cứu với doanh nghiệp; Chuyển quan hệ đối tác quốc tế thành hành động chung.</p>

Thông điệp trên được Bộ trưởng Vũ Hải Quân đưa ra tại Diễn đàn mở rộng kết nối hợp tác KH,CN&ĐMST của Việt Nam và các nước (IRIFF 2026), do Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia (NAFOSTED) tổ chức trong hai ngày 5-6/11/2026 tại Hà Nội, với sự tham dự của hơn 300 đại biểu trong nước và quốc tế.

Ba trọng tâm để nâng tầm hợp tác quốc tế

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, Việt Nam mong muốn cùng các đối tác tạo ra tri thức mới, phát triển công nghệ và chia sẻ thành quả. Với tinh thần đó, Bộ trưởng đề nghị Diễn đàn tập trung vào ba trọng tâm:

Thứ nhất, đầu tư cho con người và nuôi dưỡng ý tưởng tốt phát triển.

Nghiên cứu cơ bản cần nguồn lực ổn định. Nhà khoa học trẻ cần tự do đặt câu hỏi mới và thử nghiệm ý tưởng táo bạo. Cơ chế tài trợ cần công bằng, minh bạch, phù hợp với từng loại hình nghiên cứu và bảo đảm trách nhiệm sử dụng nguồn lực công.

Thứ hai, tăng cường gắn kết nghiên cứu với doanh nghiệp ngay từ khâu xác định bài toán.

Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi. Nhà khoa học đóng góp tri thức và giải pháp mới. Doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, đầu tư và đưa kết quả vào thực tiễn. Thành công phải thể hiện ở sản phẩm tốt hơn, doanh nghiệp mạnh hơn và cuộc sống người dân được cải thiện.

Thứ ba, chuyển quan hệ đối tác quốc tế thành hành động chung.

Bộ trưởng đề xuất xác định ưu tiên chung, phối hợp kêu gọi đề xuất nghiên cứu, cùng đóng góp kinh phí, chia sẻ hạ tầng và chuyên môn.

"Giá trị thực sự của hợp tác nằm ở những kết quả cùng tạo ra, không chỉ ở những thoả thuận được ký kết" - Bộ trưởng nhấn mạnh.

Chuyển kết nối quốc tế thành chương trình hợp tác thực chất

Phát biểu tại Diễn đàn, Giám đốc NAFOSTED Đào Ngọc Chiến cho rằng, hợp tác quốc tế trong KH,CN&ĐMST không chỉ là trao đổi học thuật hay mở rộng mạng lưới; mà là phương thức cùng xác định câu hỏi nghiên cứu, kết hợp thế mạnh và hạ tầng, chia sẻ chi phí và rủi ro, kiểm chứng kết quả trên nhiều bối cảnh và đưa tri thức đến nơi có thể tạo ra tác động.

Trong tiến trình đó, các cơ quan tài trợ nghiên cứu giữ vai trò quan trọng thông qua việc kết nối đối tác, phối hợp thiết kế lời mời đề xuất, thống nhất nguyên tắc đánh giá và tạo điều kiện cho các nhóm nghiên cứu hợp tác xuyên biên giới.

NAFOSTED cũng xác định yêu cầu đưa liên kết Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp từ định hướng thành thực tiễn. Nhà nước kiến tạo thể chế và hỗ trợ nguồn lực; nhà khoa học tạo ra tri thức, công nghệ và giải pháp; doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, đồng đầu tư, kiểm chứng và tiếp nhận kết quả.

Tài trợ nghiên cứu cần có tầm nhìn dài hạn

Chia sẻ kinh nghiệm hợp tác quốc tế, Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam Thomas Gass nhấn mạnh, các đột phá khoa học thường bắt đầu từ những ý tưởng mới, cần được đầu tư thời gian và nguồn lực để phát triển. Vì vậy, cơ chế tài trợ cần có tính cạnh tranh, dựa trên chất lượng khoa học, đồng thời tạo không gian để các nhà nghiên cứu tự do khám phá, kể cả chấp nhận thất bại.

Theo Đại sứ, cần tăng cường phối hợp giữa khu vực công, trường đại học và doanh nghiệp, song không nên chỉ đánh giá nghiên cứu qua khả năng thương mại hóa trước mắt, bởi nghiên cứu cơ bản có thể tạo ra những khám phá mang lại thay đổi trong 10-20 năm tới.

Về hợp tác khoa học Việt Nam - Thụy Sĩ, từ khuôn khổ hợp tác được thiết lập năm 2020 giữa NAFOSTED và Quỹ Khoa học Quốc gia Thụy Sĩ (SNSF), hai bên đã triển khai hai đợt kêu gọi đề xuất chung, hỗ trợ 20 dự án nghiên cứu với tổng kinh phí 8 triệu USD. Các nhà khoa học hai nước cùng xây dựng câu hỏi nghiên cứu, đề xuất được đánh giá chung và mỗi quỹ tài trợ cho các nhóm nghiên cứu thuộc phạm vi của mình.

Đại sứ Thomas Gass cho biết, SNSF và NAFOSTED đang tìm hiểu khả năng tổ chức đợt kêu gọi đề xuất chung lần thứ ba vào năm 2027, tùy thuộc vào việc thống nhất các thỏa thuận cần thiết.

Thông qua kết nối nhân tài, chia sẻ nguồn lực và kinh nghiệm, các quốc gia có thể cùng tìm kiếm giải pháp cho những thách thức chung. Thụy Sĩ mong muốn tiếp tục đồng hành, hỗ trợ Việt Nam phát triển KH,CN&ĐMST vì lợi ích chung và sự phát triển bền vững của hai quốc gia.

Trong khuôn khổ IRIFF 2026, các đại biểu tập trung thảo luận 4 chủ đề: Phát triển nghiên cứu xuất sắc; Thúc đẩy liên kết Nhà nước - Nhà khoa học - Doanh nghiệp; Chuyển giao công nghệ chiến lược; Tăng cường liêm chính trong nghiên cứu khoa học.

Ngày 6/11/2026, Diễn đàn sẽ tiếp tục với phiên bàn tròn giữa các cơ quan tài trợ nghiên cứu quốc tế, trao đổi kinh nghiệm về mô hình quản lý, cơ chế tài trợ và khả năng hình thành các chương trình nghiên cứu chung. Các đại biểu cũng khảo sát thực tế tại Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp thành phố Hà Nội, thăm Viện KH&CN Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) và Trường Đại học FPT.