Việt Nam - Thụy Sĩ: Thúc đẩy hợp tác công nghệ và đổi mới sáng tạo cho giai đoạn tăng trưởng mới

<p>Ngày 28/01/2026, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh đã có buổi làm việc với ông Christian Brandli, Trưởng Bộ phận Phát triển khu vực tư nhân của Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) và đoàn công tác.</p>

Tại buổi làm việc, hai bên đã trao đổi về định hướng hợp tác trong lĩnh vực đổi mới sáng tạo, phát triển doanh nghiệp và nâng cao năng lực công nghệ của nền kinh tế Việt Nam. 

Cuộc trao đổi diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, dựa trên động lực khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN&ĐMST), SECO tiếp tục mở rộng hợp tác với các đối tác chủ chốt trong khu vực nhằm thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của khu vực tư nhân.

Ông Christian Brandli đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam trong việc cải cách thể chế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và thúc đẩy ứng dụng KH&CN trong quản lý, sản xuất và đời sống kinh tế. Việt Nam đã chứng minh là đối tác hợp tác hiệu quả, đặc biệt trong các dự án hỗ trợ nâng cao năng lực doanh nghiệp, phát triển cơ sở hạ tầng và cải thiện môi trường kinh doanh. SECO coi Việt Nam là một trong những quốc gia có tiềm năng tăng trưởng nhanh trong khu vực và mong muốn đồng hành lâu dài thông qua các chương trình hỗ trợ kỹ thuật, tư vấn chính sách và kết nối doanh nghiệp.

Theo Ông Christian Brandli, những quốc gia đạt tăng trưởng cao và bền vững đều đầu tư mạnh vào nghiên cứu - phát triển (R&D). Nhiều nước dành tới 3,5% GDP cho R&D, trong đó khoảng 70% nguồn lực đến từ khu vực tư nhân. Mô hình này cho thấy doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái ĐMST, cả ở khâu tạo ra công nghệ, ứng dụng công nghệ và thương mại hóa sản phẩm. Đây cũng là hướng đi phù hợp cho Việt Nam trong giai đoạn chuyển dịch sang nền kinh tế tri thức, hướng tới giá trị gia tăng cao và năng lực cạnh tranh dài hạn.

SECO bày tỏ mong muốn mở rộng hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực trọng tâm như công nghệ sản xuất tiên tiến, tự động hóa chính xác, nâng cao năng lực quản trị đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp nhỏ và vừa, phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp - viện nghiên cứu - trường đại học. Đồng thời, SECO coi việc thu hút đầu tư chất lượng cao, phát triển thị trường công nghệ và xây dựng năng lực cho các cơ quan quản lý là những hướng hợp tác dài hạn có thể mang lại giá trị thiết thực cho Việt Nam.

Thứ trưởng Hoàng Minh khẳng định, Việt Nam xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số và duy trì ổn định trong khoảng mười năm tới. Đây là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh quy mô nền kinh tế còn nhỏ và trình độ phát triển chưa cao. Để đạt được mục tiêu này, cần phải đi nhanh hơn, mạnh hơn, dựa trên động lực then chốt là KHCN&ĐSMT.

Trong chiến lược phát triển của Việt Nam, các viện nghiên cứu và trường đại học được xác định là lực lượng nòng cốt, là nơi đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời là nơi tạo ra và phát triển công nghệ mới. Bên cạnh đó, doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân được coi là trung tâm của quá trình chuyển giao công nghệ, là chủ thể đưa công nghệ vào sản xuất, kinh doanh và tạo giá trị cho nền kinh tế - xã hội. Doanh nghiệp cũng là lực lượng trực tiếp triển khai hoạt động ĐMST và khởi nghiệp sáng tạo.

Để tạo nền tảng cho mục tiêu này, thời gian qua Việt Nam đã từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho ĐMST và khởi nghiệp sáng tạo. Đặc biệt, trong năm 2025, lần đầu tiên Việt Nam ban hành Luật KHCN&ĐMST, chính thức đặt ĐMST ngang hàng với KH&CN. Theo luật, ĐMST được hiểu bao gồm ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, khởi nghiệp sáng tạo và cả văn hóa đổi mới sáng tạo, một cách tiếp cận toàn diện và hiện đại hơn.

Cùng với việc hoàn thiện pháp luật, Việt Nam đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thúc đẩy hoạt động ĐMST trong doanh nghiệp. Việt Nam đã hình thành các chương trình, đề án hỗ trợ đổi mới công nghệ; xây dựng Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia nhằm hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu, ứng dụng và cải tiến công nghệ. 

Việt Nam cũng khuyến khích áp dụng cơ chế voucher công nghệ để Nhà nước mua hoặc dùng thử những sản phẩm mới, sản phẩm lần đầu xuất hiện trên thị trường. Đây là cách tạo ra thị trường đầu tiên cho sản phẩm mới và giúp người dùng sớm tiếp cận các giải pháp sáng tạo của doanh nghiệp.

Đối với doanh nghiệp, thị trường đầu tiên và khách hàng đầu tiên luôn là yếu tố then chốt. Vì vậy, Chính phủ đang chuẩn bị đưa vào vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và các quỹ đầu tư mạo hiểm cấp địa phương. Đây là lần đầu tiên Chính phủ không chỉ làm chính sách mà còn trực tiếp đầu tư vào hoạt động khởi nghiệp sáng tạo. Quỹ của Chính phủ sẽ mở để các nhà đầu tư nước ngoài cùng tham gia; đồng thời tìm kiếm đối tác chiến lược cả trong và ngoài nước để cùng vận hành quỹ. Song song đó, Việt Nam cũng chuẩn bị khai trương sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt cho doanh nghiệp khởi nghiệp, tạo kênh huy động vốn minh bạch và hiệu quả hơn.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Việt Nam trong giai đoạn tới là xây dựng mạng lưới 100 trung tâm đổi mới sáng tạo trên toàn quốc vào năm 2026. Các trung tâm này sẽ làm nhiệm vụ kết nối bên có công nghệ, giải pháp với doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đây là lực lượng đang rất cần hỗ trợ về công nghệ, năng lực quản trị và tiếp cận các mô hình đổi mới sáng tạo. Hệ thống trung tâm đổi mới sáng tạo sẽ đóng vai trò cầu nối quan trọng giữa nghiên cứu - phát triển, ứng dụng công nghệ và nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Bộ KH&CN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định về phát triển Việt Nam trở thành quốc gia đổi mới sáng tạo. Khái niệm "quốc gia khởi nghiệp sáng tạo" mà Việt Nam hướng tới là nơi mọi người dân đều có thể dễ dàng khởi nghiệp và kinh doanh dựa trên công nghệ, nền tảng số và tri thức khoa học. Trong hệ sinh thái này sẽ xuất hiện những tổ chức, doanh nghiệp khởi nghiệp bằng công nghệ để tạo ra sản phẩm mới, thị trường mới, và từng bước hình thành các doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn của Việt Nam trong tương lai.

Thứ trưởng nhấn mạnh: Trong hành trình này, chúng tôi xác định vai trò của hợp tác quốc tế là hết sức quan trọng. Thụy Sĩ là một trong những đối tác chiến lược của Việt Nam, trong đó có lĩnh vực KHCN&ĐMST. Việt Nam và Thụy Sĩ đã triển khai nhiều chương trình song phương, hỗ trợ thiết thực cho KH&CN, phát triển doanh nghiệp và nâng cao năng lực ĐMST. Chúng tôi coi đây là nền tảng quan trọng để hai bên tiếp tục mở rộng hợp tác trong giai đoạn tới, cùng đưa đổi mới sáng tạo trở thành động lực tăng trưởng bền vững.

Kết thúc cuộc trao đổi, hai bên thống nhất tiếp tục mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt trong hỗ trợ doanh nghiệp, phát triển hạ tầng đổi mới sáng tạo, thúc đẩy thương mại hóa công nghệ và tăng cường năng lực quản trị cho các viện nghiên cứu, trường đại học và khu vực tư nhân. 

Việt Nam đánh giá SECO là đối tác tin cậy và quan trọng trong tiến trình thúc đẩy tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời bày tỏ mong muốn SECO tham gia sâu hơn vào các chương trình hợp tác nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong giai đoạn tới.