Xâm phạm sở hữu công nghiệp: Có thể buộc đổi tên doanh nghiệp, chặn truy cập tên miền vi phạm

<p style="text-align: justify;">Một doanh nghiệp có tên chứa yếu tố xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp có thể bị buộc đổi tên. Một tên miền xâm phạm quyền có thể bị yêu cầu hoàn trả, thu hồi, thậm chí chặn truy cập. Đây là những thay đổi đáng chú ý tại <a class="link-inline-content" href="https://mic.mediacdn.vn/639352410187198464/2026/8/12/186-ndcpsigned-17865399677621863955486.pdf" title="Nghị định 186/2026/NĐ-CP" data-rel="follow">Nghị định 186/2026/NĐ-CP</a> vừa được Chính phủ ban hành, sửa đổi, bổ sung quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sở hữu công nghiệp.</p>

Khác với việc chỉ phạt tiền, Nghị định lần này đi sâu hơn vào xử lý hậu quả của hành vi vi phạm. Danh sách biện pháp khắc phục được bổ sung theo hướng "xử lý đến cùng" yếu tố xâm phạm: buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hóa, phương tiện kinh doanh; buộc thay đổi tên doanh nghiệp, tên hộ kinh doanh; hoàn trả hoặc thu hồi tên miền, đồng thời có thể ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.

Điểm đáng chú ý nằm ở chỗ, Nghị định thiết kế khá rõ đường đi sau một quyết định xử phạt.

Với tên doanh nghiệp, hộ kinh doanh có yếu tố xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, trong thời hạn 60 ngày kể từ khi quyết định xử phạt có hiệu lực, chủ thể vi phạm phải thực hiện việc đổi tên hoặc loại bỏ yếu tố vi phạm. Sau khi hoàn tất, doanh nghiệp, hộ kinh doanh còn phải thông báo cho người đã ra quyết định xử phạt trong vòng 10 ngày. Nếu không tự thực hiện, cơ quan có thẩm quyền có thể chuyển sang cưỡng chế và phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh để xử lý.

Cách xử lý với tên miền cũng được quy định cụ thể hơn. Trường hợp bị buộc hoàn trả tên miền, tổ chức, cá nhân vi phạm phải làm thủ tục trong vòng 30 ngày. Hết thời hạn mà không thực hiện, tên miền có thể bị cưỡng chế thu hồi.

Đáng chú ý hơn là biện pháp ngăn chặn truy cập tên miền xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền, doanh nghiệp viễn thông phải áp dụng biện pháp kỹ thuật để chặn truy cập đến tên miền trên mạng Internet tại Việt Nam trong vòng 5 ngày. Nếu sau đó có quyết định khôi phục truy cập, doanh nghiệp viễn thông phải thực hiện trong vòng 3 ngày.

Quy định này cho thấy việc bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp đang được kéo gần hơn với thực tế kinh doanh trên môi trường số. Tranh chấp, xâm phạm quyền không còn chỉ diễn ra trên nhãn hàng hóa hay biển hiệu cửa hàng, mà có thể nằm ngay trong tên miền – nơi doanh nghiệp tiếp cận khách hàng và thực hiện hoạt động thương mại.

Một thay đổi khác ít gây chú ý với người tiêu dùng nhưng quan trọng với quá trình thực thi là việc phân định lại thẩm quyền xử phạt. Nghị định quy định rõ trách nhiệm của Cục Sở hữu trí tuệ, lực lượng quản lý thị trường, hải quan, công an, Chủ tịch UBND các cấp và Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ. Tùy chức danh, thẩm quyền phạt tiền có thể lên tới 250 triệu đồng, kèm các biện pháp như tước quyền sử dụng giấy phép, đình chỉ hoạt động, tịch thu tang vật, phương tiện và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả.

Nghị định cũng mở đường cho xử lý vi phạm sở hữu công nghiệp trên môi trường điện tử khi đáp ứng yêu cầu về hạ tầng, kỹ thuật và hệ thống thông tin. Đồng thời, một số thủ tục liên quan đến văn bản ủy quyền trong hồ sơ yêu cầu xử lý xâm phạm được điều chỉnh theo hướng thuận tiện hơn; trường hợp bản sao văn bản ủy quyền đã có trong hồ sơ trước đó tại cùng cơ quan xử lý, người nộp có thể dẫn chiếu số hồ sơ thay vì phải nộp lại.

Nhìn từ các sửa đổi lần này, điểm đáng chú ý của Nghị định 186/2026/NDd-CP không nằm ở việc tạo thêm thật nhiều mức phạt mới, mà ở việc nối các khâu từ phát hiện vi phạm, ra quyết định xử phạt đến khắc phục hậu quả. Khi tên doanh nghiệp phải đổi, tên miền có thể bị thu hồi hoặc chặn truy cập, chế tài sở hữu công nghiệp không còn dừng trên giấy mà tác động trực tiếp tới chính công cụ kinh doanh của bên vi phạm.

Nghị định 186/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15/7/2026.