Gia đình đồng hành giúp người cao tuổi sử dụng công nghệ an toàn

<p style="text-align: justify;"><b>Công nghệ số đang ngày càng gắn với đời sống hằng ngày, từ tra cứu thông tin, sử dụng dịch vụ công đến chăm sóc sức khỏe và kết nối với người thân. Với người cao tuổi, sự hướng dẫn và đồng hành của gia đình là yếu tố quan trọng giúp nâng cao kỹ năng số, sử dụng công nghệ thuận tiện và an toàn hơn.</b></p>

Việt Nam đang trong quá trình già hóa dân số nhanh. Theo kết quả Điều tra dân số và nhà ở giữa kỳ năm 2024, cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tăng 2,8 triệu người so với năm 2019. Chỉ số già hóa đạt 60,2%, tăng 11,4 điểm phần trăm so với năm 2019. Dự báo đến năm 2030, số người từ 60 tuổi trở lên sẽ xấp xỉ 18 triệu người.

Cùng với xu hướng già hóa dân số, nhu cầu hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận công nghệ số ngày càng trở nên cần thiết. 

Năm 2024, khoảng 87% dân số Việt Nam sử dụng điện thoại thông minh. Thiết bị số vì vậy ngày càng hiện diện trong nhiều hoạt động hằng ngày, từ tra cứu thông tin, sử dụng dịch vụ công, thanh toán đến liên lạc với người thân.

Tuy nhiên, một bộ phận người cao tuổi còn gặp khó khăn khi sử dụng ứng dụng, quét mã QR, kiểm tra thông tin hoặc nhận diện đường link giả mạo. Những hạn chế về kỹ năng số cũng có thể khiến họ dễ trở thành mục tiêu của các hình thức lừa đảo trực tuyến như giả mạo cơ quan, tổ chức, dụ chuyển tiền, lấy thông tin cá nhân hoặc mời gọi đầu tư.

Gia đình vì vậy có thể trở thành “điểm tựa số” cho người cao tuổi. Con cháu nên hướng dẫn những thao tác thiết yếu như sử dụng điện thoại thông minh, gọi video, tra cứu thông tin, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và nhận biết các nguồn thông tin chính thống. Việc hướng dẫn cần từng bước, dễ hiểu và khuyến khích người cao tuổi tự thực hiện để hình thành thói quen sử dụng công nghệ.

Bên cạnh kỹ năng sử dụng, an toàn số cũng cần được đặc biệt chú trọng. Người cao tuổi cần được nhắc nhở không cung cấp mật khẩu, mã OTP, mã PIN, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc giấy tờ cá nhân cho người lạ; không truy cập đường link và không cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc.

Khi nhận được yêu cầu chuyển tiền, “nhận hỗ trợ”, “cập nhật thông tin”, “xác minh tài khoản” hoặc các thông báo bất thường, người cao tuổi nên dừng lại để kiểm tra với người thân hoặc cơ quan, tổ chức có liên quan trước khi thực hiện.

Gia đình cũng nên hỗ trợ người cao tuổi hình thành thói quen kiểm tra nguồn, thời gian đăng tải và đối chiếu thông tin trước khi tin hoặc chia sẻ. Đối với các chính sách của Nhà nước, cần ưu tiên thông tin từ Chính phủ, các bộ, ngành, chính quyền địa phương và cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Hỗ trợ người cao tuổi sử dụng công nghệ không chỉ giúp họ tiếp cận thuận tiện hơn với các dịch vụ thiết yếu mà còn tăng khả năng tự bảo vệ trước những rủi ro trên môi trường số. Khi có sự đồng hành của gia đình, người cao tuổi có thể tự tin hơn trong tiếp cận công nghệ, duy trì kết nối xã hội và chủ động tham gia vào tiến trình chuyển đổi số.