Gỡ "điểm nghẽn" thông tin ở vùng cao Phình Hồ

<p style="text-align: justify;">Trong thời đại số, thông tin liên lạc không còn đơn thuần là nhu cầu kết nối mà đã trở thành hạ tầng thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, chuyển đổi số, bảo đảm quốc phòng - an ninh và phòng, chống thiên tai. Thế nhưng tại xã vùng cao Phình Hồ, tỉnh Lào Cai, những "điểm lõm sóng", "vùng trắng sóng" vẫn đang tạo ra những khoảng trống trong kết nối, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân và hoạt động quản lý, điều hành ở cơ sở.</p>

Khi một cuộc gọi cũng trở thành "bài toán khó"

Sau nhiều lần gọi điện, chúng tôi mới liên lạc được với anh Giàng A Dơ, Phó Trưởng thôn Háng Đay, để hẹn lịch làm việc. 

Chia sẻ về tình trạng sóng di động tại địa phương, anh Giàng A Dơ cho biết: "Ở khu dân cư còn liên lạc được, nhưng đi ra khỏi thôn một đoạn là sóng chập chờn, lúc có lúc không". Thực tế này cũng khiến việc liên hệ với một số cán bộ ở các thôn khác của Phình Hồ gặp không ít khó khăn trong chuyến công tác tại địa phương.

Được hợp nhất từ các xã Làng Nhì, Bản Mù và Phình Hồ (cũ), xã Phình Hồ hiện có hơn 11.200 nhân khẩu, sinh sống tại 15 thôn. Những năm qua, các doanh nghiệp viễn thông đã đầu tư mở rộng vùng phủ, từng bước đáp ứng nhu cầu liên lạc, học tập, sản xuất, kinh doanh của người dân. Tuy nhiên, địa hình núi cao, khe sâu, dân cư phân tán khiến việc phát triển hạ tầng viễn thông tại đây vẫn là bài toán không dễ giải.

Qua khảo sát, đo kiểm chất lượng sóng, thôn Suối Xuân và chòm Háng Đế thuộc thôn Khấu Ly vẫn thuộc diện "trắng sóng". Trong khi đó, tại một số chòm dân cư như Bản Cại, Tà Chơ, Chống Tàu..., chất lượng sóng chưa ổn định.

Với địa bàn trải dài khoảng 50 km, nhiều khu dân cư nằm sâu dưới các khe núi hoặc trên địa hình cao, việc thông tin liên lạc bị gián đoạn không chỉ gây bất tiện trong sinh hoạt mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý, điều hành của chính quyền cơ sở.

Ở Phình Hồ, câu chuyện về hạ tầng viễn thông không dừng lại ở việc người dân có thể gọi điện hay truy cập Internet. Khi chuyển đổi số ngày càng đi sâu vào đời sống, một điểm không có sóng hoặc sóng yếu có thể đồng nghĩa với việc người dân khó tiếp cận nhiều dịch vụ thiết yếu.

Anh Hờ A Đơ, cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Phình Hồ, cho biết việc truy cập, cài đặt các ứng dụng, trong đó có VNeID; kích hoạt tài khoản định danh điện tử; sử dụng dịch vụ công trực tuyến, các nền tảng số; xác thực thông tin hoặc tải dữ liệu tại những khu vực sóng yếu thường mất nhiều thời gian, thậm chí không thể thực hiện. Công tác tổng hợp thông tin từ cơ sở của xã vì thế cũng gặp khó khăn.

Đây là vấn đề đáng lưu ý trong bối cảnh chính quyền địa phương đang đẩy mạnh chuyển đổi số, tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến và đưa các tiện ích số đến gần người dân hơn.

Đối với Phình Hồ, hạ tầng số còn gắn trực tiếp với bài toán phát triển kinh tế. Tỷ lệ hộ nghèo của xã vẫn ở mức trên 50%, trong khi địa phương đang từng bước khai thác tiềm năng từ chè Shan tuyết, khoai sọ, chăn nuôi hàng hóa và du lịch.

Muốn sản phẩm địa phương đi xa hơn, người dân cần có khả năng tiếp cận thương mại điện tử, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số và kết nối với thị trường. Các điểm du lịch, điểm "săn mây" cũng cần hạ tầng viễn thông ổn định để du khách có thể tìm kiếm thông tin, liên hệ dịch vụ, đặt phòng và chia sẻ trải nghiệm.

Nói cách khác, với vùng cao, phủ sóng không chỉ là phủ một tín hiệu lên bản đồ. Đó còn là mở thêm một cánh cửa để người dân tiếp cận thị trường, tri thức và các dịch vụ số.

Cần giải pháp phù hợp với từng địa bàn

Theo Bí thư Đảng ủy xã Phình Hồ Nguyễn Thành Hưng, hạ tầng viễn thông là nền tảng quan trọng để địa phương triển khai hiệu quả chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Xóa các vùng lõm sóng vì vậy không chỉ giải quyết nhu cầu thông tin liên lạc trước mắt mà còn góp phần thu hẹp khoảng cách phát triển giữa vùng cao và vùng thấp.

Nhận diện rõ những khó khăn này, thực hiện văn bản của Sở Khoa học và Công nghệ về rà soát, đề xuất giải pháp xử lý các điểm lõm sóng trên địa bàn tỉnh, xã Phình Hồ đã tổ chức khảo sát, xác định cụ thể các khu vực sóng yếu, số dân cư bị ảnh hưởng và nhu cầu sử dụng dịch vụ viễn thông để kiến nghị phương án đầu tư phù hợp.

Phình Hồ không phải địa bàn duy nhất của Lào Cai còn tồn tại những "khoảng trống" về kết nối. Theo số liệu của Sở Khoa học và Công nghệ, toàn tỉnh hiện vẫn còn 22 thôn chưa có Internet băng thông rộng cố định; 4 thôn lõm sóng, 2 thôn trắng sóng và 37 cụm dân cư thuộc khu vực lõm sóng.

Những con số này cho thấy bài toán phủ hạ tầng số tại khu vực miền núi vẫn còn nhiều việc phải làm, nhất là ở những nơi địa hình phức tạp, dân cư thưa và phân tán.

Xóa "lõm sóng", "trắng sóng" ở vùng cao không phải bài toán có thể giải quyết trong ngày một ngày hai. Địa hình, khoảng cách, quy mô dân cư và hiệu quả đầu tư là những yếu tố cần được tính toán đồng thời.

Theo ông Nguyễn Hồng Quang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ, ngành sẽ tiếp tục rà soát, ưu tiên đầu tư tại các khu vực còn khó khăn; đồng thời chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông triển khai giải pháp xóa "lõm sóng", "trắng sóng", phấn đấu 100% thôn, tổ dân phố có điện lưới quốc gia được phủ sóng băng rộng di động và băng thông rộng cố định.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các doanh nghiệp viễn thông cần tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương khảo sát thực địa, đánh giá nhu cầu và xây dựng phương án đầu tư phù hợp với đặc điểm của từng khu vực.

Với những địa bàn như Phình Hồ, mỗi điểm phủ sóng mới không chỉ thêm một vị trí trên bản đồ hạ tầng viễn thông. Đó có thể là thêm một hộ dân được tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, thêm một sản phẩm địa phương có cơ hội tìm được thị trường, thêm một điểm du lịch có thể kết nối với du khách và thêm một kênh thông tin phục vụ cảnh báo thiên tai.

Khi những "khoảng trắng" về kết nối dần được thu hẹp, khoảng cách số giữa vùng cao và vùng thấp cũng sẽ từng bước được rút ngắn. Đó là nền tảng để Phình Hồ và các địa bàn vùng cao của Lào Cai có thêm điều kiện phát triển kinh tế số, xây dựng xã hội số, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và cải thiện đời sống người dân.